Parlamentolar Ortası Birliğin (PAB) 152. Genel Kurulu marjında “parlamentoların, çatışma sonrası periyotlarda sağlam idare sistemleri kurma, kalıcı ve adil bir barışı tesis etmedeki rolüne ait taslak karar” görüşüldü.
Hollanda Temsilciler Meclisi üyesi Fatimazhra Belhirch başkanlığında İstanbul’da düzenlenen toplantıya, ortalarında Rusya Federasyonu Kurulu üyesi Vladimir Chizhov, İran İslami Müracaat Meclisi üyesi Abbas Golroo, Pakistan Ulusal Meclisi üyesi Sharmila Faruqui, Ürdün Temsilciler Meclisi üyesi Avni el-Zu’bi ve Ukrayna Parlamentosu Verkhovna Rada üyesi Ivan Krulko’nun da bulunduğu çok sayıda ülkeden parlamenter katıldı.
Taslak karar, Rusya Federasyonu’nun aleyhteki oyuna rağmen oy çokluğuyla kabul edildi.
Oturumu yöneten Hollanda Temsilciler Meclisi üyesi Belhirch, oylamanın akabinde taslak kararın hazırlanmasında katkılarından ötürü iştirakçi ülkelere teşekkür etti.
Belhirch, taslağın “oy çokluğuyla” geçtiğini vurgulayarak, “Böylece, şu anda heyette karar taslağını kabul ettik ve akabinde yarın onaylanmak üzere Genel Kurul’a gidiyor.” dedi.
Rusya’dan taslak karara itiraz
Rusya temsilcisi Chizhov, bu taslağın, parlamenter diplomasi tarihinde canlı ve ileri görüşlü bir evrak olarak yer almasını engellediğini söyledi.
Chizhov “Barışın tesisi ve korunması kelam konusu olduğunda, dar bölgesel yaklaşımların kabul edilemez olduğunu vurguluyoruz. Ne yazık ki 12+ Kümesi ve Ukrayna temsilcileri, taslağın üniversal olması ve bölgesel çatışmalara atıfta bulunurken, yanlılıktan kaçınılması istikametindeki tekliflerimizi görmezden gelmiştir.” diye konuştu.
Kararın hem girişinde hem de temel kısmında “Rusya Federasyonu’nun binlerce çocuğu zorla yerinden ettiğine dair temelsiz iddiaların” yer almasının, metni siyasallaştırma gayretinin açık bir göstergesi olduğunu söyleyen Chizhov, Ukrayna heyetinin teklifiyle metne eklenen ve “Ukrayna’nın işgali” tabirini içeren AB kararına atıf yapılmasının, taslağı daha da taraflı hale getirdiğini belirtti.
Chizhov, “Metinde Memleketler arası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) yapılan atıf kabul edilemez zira bu kurum adaleti sağlama noktasında siyasi bir taraflılık içindedir. Dondurulmuş varlıkların çatışma sonrası toparlanma sürecinde kullanılmasına dair teklif de hukuka muhalif ve tehlikeli bir buluştur.” sözlerini kullandı.
Tasarının politikleştirilmesi konusunda gösterilen ısrarın Rusya Federasyonu’na bu evrakın kararlarından büsbütün ayrılmaktan öteki bir seçenek bırakmadığını vurgulayan Chizhov, metnin mevcut haline yönelik muhalefetinin, Meclis onayına sunulacak olan en son versiyona dahil edilmesini talep ettiklerini lisana getirdi.
Ukrayna, taslak karardan memnun
Ukrayna Parlamentosu Verkhovna Rada üyesi Krulko ise memleketler arası hukukun çiğnenmesine yönelik hesap verebilirlik, tazminat, dondurulmuş varlıkların yasal kullanımı ve hudut dışı edilen sivillerin geri dönüşü üzere hususların karara dahil edilmesinin karar taslağını güçlendirdiğini ileri sürdü.
Krulko, tekliflerinin sadece Ukrayna’nın problemlerine dair olmadığına işaret ederek “Savunduğumuz kıymetler yalnızca Ukrayna’nın sorunları değil; BM Kaidesi, Cenevre Kontratı ve memleketler arası hukuk üzere üniversal unsurlardır.” dedi.
Uluslararası barış ve güvenliği korumakla misyonlu olan BM Güvenlik Kurulunun (BMGK) daimi üyesi Rusya’nın bu unsurları şahsen ihlal etmesinin derin bir tasa kaynağı olduğu yorumunu yapan Krulko, “Uluslararası Ceza Mahkemesinin savaş kabahatleri nedeniyle Rus liderliği hakkında tutuklama buyruğu çıkarması yalnızca Ukrayna ile ilgili değil, milletlerarası sistemin güvenilirliği ile ilgilidir zira adalet olmadan kalıcı barış olmaz.” değerlendirmesinde bulundu.
Ürdünlü parlamenter Al-Zu’bi, karar taslağının kapsamlı olduğunu savundu
Karar taslağının hazırlanmasına vazifeli raportörlerden Ürdünlü parlamenter el-Zu’bi ise bu karar taslağının tek bir savaşa yahut çatışmaya ışık tutmak yerine, çatışma sonrası sıkıntıları daha kapsamlı ve dengeli bir perspektifle ele alacak halde istikrarlı ve genel bir evrak olarak tasarlandığını söyledi.
El-Zu’bi, dünyanın bugün tek bir çatışmayla değil, onlarca çatışmayla karşı karşıya olduğunu ve savaştan ziyan gören her halkın görülmeyi, duyulmayı ve ortak ilgimizde yer almayı hak ettiğini işaret ederek “Taslağımız; kurumların inşası, tekrar yapılanma, toplumsal uzlaşı ve sürdürülebilir milletlerarası dayanak üzere çatışma sonrası toparlanmanın genel evrelerine odaklanmaktadır.” dedi.
Taslağı hazırlarken bir savaşın başkasından daha fazla ilgiyi hak ettiği izlenimini veren siyasi tercihlerden yahut mantıktan kaçınmaya ihtimam gösterdiklerini kaydeden El-Zu’bi, “Belirli çatışmaları kayırmak, ne kendi güvenirliğimize ne de parlamenter diplomasiye hizmet etmektedir. 21 delegasyon ve Genç Parlamenterler Forumu tarafından sunulan 155’ten fazla değişiklik önerisi, metni muhakkak siyasi odaklara çekme teşebbüslerini açıkça göstermiştir.” sözlerini kullandı.
El-Zu’bi, tek bir çatışmaya odaklanmanın başkalarının aleyhine sonuç doğurduğunu ve dikkatleri öbür savaşlardan uzaklaştırdığını kelamlarına ekledi.
Parlamenterlerin sorumluluğunun yalnızca coğrafik yahut siyasi olarak yakınımızdaki krizlere bakmakla sonlu olmayacağını, çok daha ötesine bakmak zorunda olunduğunu belirten El-Zu’bi, “İnsanlık, toparlanma süreci ve milletlerarası barış ile güvenliğe olan bağlılığımız; kıta sonlarında yahut muhakkak bir kümenin önceliklerinde durmamalıdır.” değerlendirmesinde bulundu.
