Dünyanın dört bir yanından 115 parlamentodan temsilcinin katıldığı doruğun son gününde, barışın tesisi, global iktisat ve Orta Doğu’daki krizlere yönelik tahlil teklifleri içeren karar taslakları, Genel Şura onayına sunuldu.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Numan Kurtulmuş tarafından yönetilen kapanış oturumunda, “Gelecek Kuşaklar için Umudu Yeşertmek, Barışı Sağlamak ve Adaleti Temin Etmek” temasıyla hazırlanan İstanbul Deklarasyonu oy birliğiyle kabul edildi.
İstanbul Deklarasyonu’nda, silahlı çatışmalar ve jeopolitik gerginliklerdeki artıştan, vahim milletlerarası hukuk ihlallerinden, süregiden terörizm ve aşırıcılık tehdidinden ve toplumların kapsayıcılıktan uzaklaşmasına dair çekinceler vurgulandı.
Yeni teknolojiler, dezenformasyon ve iklim değişikliğinin neden olduğu sorunlara işaret edilen deklarasyonda, diyalog ve diplomasinin zayıflamasından, buna karşılık barışın güç yoluyla sağlanabileceği kanısının yayılmasından duyulan telaşa dikkati çekildi.
Deklarasyonda, cezasızlık kültürünün hesap verebilirliği aşındırdığı ve istikrarsızlığı derinleştirdiği kaydedilerek barış, demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğüne işaret edildi.
Çatışma ortamlarında, sivillerin korunmasının öncelikli olması gerektiği vurgulanan deklarasyonda, memleketler arası insancıl hukuka tam riayetin gerekliliği belirtildi. Deklarasyonda, parlamenter diplomasiyi ve milletlerarası işbirliğini güçlendirmeye yönelik şu sözler kullanıldı:
“Deklarasyon, demokratik, kapsayıcı ve temsil kabiliyeti yüksek bir yönetişim anlayışı ile yeni teknolojiler karşısında sorumlu idare siyasetlerinin geliştirilmesini tavsiye ediyor. Diyalog, işbirliği ve itimadın teşvik edilmesini, çatışmaların önlenmesine ve sıkıntıların barışçıl yollarla tahliline katkı sunulmasını taahhüt ediyor.”
İSTANBUL DEKLERASYONU, İNSANCIL HUKUK VE SİVİLLERİN KORUNMASINA KATKIYI ÖNGÖRÜYOR
İstanbul Deklarasyonu’nu PAB Genel Heyeti’ne sunan Fiji Parlamentosu Başkanı Filimone Jitoko, yaptığı konuşmada, “(Deklarasyon) Parlamentoların kontrol işlevi aracılığıyla, hükümetlerin memleketler arası insancıl hukuka hürmet göstermeleri ve silahlı çatışmalarda sivillerin korunmasına öncelik vermelerine katkı sağlamayı öngörmektedir.” dedi.
Jitoko, global gündemin artan çatışmalar, jeopolitik gerginlikler, memleketler arası hukuk ihlalleri, zayıflayan demokratik kurumlar ile terörizm ve aşırıcılık üzere tehditler tarafından şekillendiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:
“Barış, adalet ve kuşaklar ortası istikrar için diplomatik yönetişimin, insan haklarının, hukukun üstünlüğünün ve BM İnsan Hakları Kozmik Beyannamesi’ne dayalı çok taraflı işbirliğinin vazgeçilmez olduğunu tekrar teyit ediyoruz. Toplumsal çeşitliliğin ehemmiyetini, engelli bireylerin haklarının ve halkın gerçek temsilinin sağlanması gerektiğini kabul ediyoruz.”
Namibya Ulusal Meclisi Üyesi Bertha Nghifikwa, deklarasyona dair konuşmasında, parlamenterlerin kararlarının, gelecek jenerasyonların şartlarını etkilediğinin şuurunda olduklarını belirterek şöyle devam etti:
“Yoksulluk, eşitsizlik ve kutuplaşmanın kökenlerine inerek yapısal meseleleri çözecek, güvenlikte insan merkezli önleyici yaklaşımlar ile iklim direncini teşvik edeceğiz. Yapay zeka dahil yeni teknolojilerin berbata kullanım risklerini azaltmak için parlamenter kontrolü güçlendirecek; teknolojik yeniliklerin etik, şeffaf ve manalı bir insan denetiminde ilerlemesini sağlayacağız.”
GENEL KURUL’DA KARAR TASARILARI KABUL EDİLDİ
152. Genel Konsey Toplantısı’nda, barışın inşasından sürdürülebilir kalkınmaya dair bir dizi karar tasarısı kabul edildi.
Kapanış oturumunda, “Barış ve Memleketler arası Güvenlik Daimi Komitesi” tarafından hazırlanan, çatışma sonrası idare düzeneklerine ait karar tasarısı onaylandı.
“Sürdürülebilir Kalkınma Daimi Komitesi’nin muhafazacı siyasetlerle çabayı öngören karar tasarısı da Genel Kurul’dan geçti. Ayrıyeten bu oturumda gündeme alınan Orta Doğu başta olmak üzere kriz bölgelerindeki ateşkes süreçlerini desteklemeyi amaçlayan acil gündem unsuru de karara bağlandı.
– PAB Sürdürülebilir Kalkınma Komitesi, vergi kaybı ve tarifeler için harekete geçti
PAB Sürdürülebilir Kalkınma Daimi Komitesi Üyesi ve Nepal’den Milletvekili Anjan Shakya, PAB Sürdürülebilir Kalkınma Komitesi’ndeki çalışmalara dair konuşmasında, Kurula tevdi edilen vazife kapsamında ticaret korumacılığının engellenmesi, tarifelerin azaltılması ve şirketlerin vergi kaybının engellenmesiyle ilgili çalışmalar yaptıklarını anlattı.
Shakya, tavsiye kararının 22 parlamento tarafından 140 değişiklik tavsiyesi aldığını ve Kurul üyelerinin işbirliği sayesinde raporun muvaffakiyetle tamamlandığını aktardı.
Bu tavsiye kararında, milletlerarası ticaretin, ekonomik kalkınmanın değerli bir ögesi, istihdamın yaratılması ve yoksulluğun azaltılmasında elzem olduğunun belirtildiğini lisana getiren Shakya, kararla, bütün parlamentoların ticareti kolaylaştırması, uygunsuz vergi uygulamalarının engellenmesi üzere hususlara tahlil bulunduğunu kaydetti.
PAB DEMOKRASİ KOMITESİ’NDEN, “ENGELLİLERİN TAM İŞTİRAKİ İÇİN EYLEM” ÇAĞRISI
PAB Demokrasi ve İnsan Hakları Daimi Komitesi Üyesi ve Cezayir Ulusal Halk Meclisi Üyesi Farida İlimi Haddouche, Komitenin, engelli bireylerin hakları ve yapay zeka hususlarında görüşmeler gerçekleştirdiğini belirtti.
Haddouche, engelli bireylerin yalnızca yardıma muhtaç bireyler değil lakin hak sahibi bireyler olarak görülmesi gerektiğini vurgulayarak, engelli bireylerin ömür şartlarının güzelleştirilmesi ve hayatın bütün alanlarına eksiksiz iştirakinin sağlanmasının kıymetine dikkati çekti.
Yapay zekanın süratle ilerlediğine ve bunun da kurumlar üzerinde bir gerilim oluşturduğuna işaret eden Haddouche, parlamentoların çalışmalarını yapay zekayı toplumların çıkarlarına uygun biçimde kullanmasını tavsiye etti.
153. GENEL KONSEY TANZANYA’DA
Kapanış merasiminde, Ekim 2026’da 153. PAB Genel Heyeti’ne Tanzanya’nın mesken sahipliği yapacağı bildirildi.
Tanzanya Ulusal Meclis Lider Vekili Daniel Sillo, ülkesinin 1961’deki bağımsızlığından bu yana hiçbir savaş yaşamadığına, 150 farklı etnik kümenin barış içinde bir ortada yaşadığına ve çeşitliliğin bir hayat üslubu olduğu bir ülke olduğuna işaret ederek, konut sahipliği yapacak olmalarından ötürü keyifli olduğunu tabir etti.
Sillo, 153. PAB Genel Şurası’na katılacak milletvekilleri ve çalışma arkadaşlarının hiçbir sorun yaşamadan ülkeye giriş yapabilmesi için vizesiz geçiş yahut kapıda vize kolaylığı sağlayacak bir sistem oluşturacaklarını aktardı.
PAB Genel Sekreterliği vazife mühletinin sonuna gelen Martin Chungong için veda merasimi de düzenlendi.
Zirve, PAB Marşı ve İstiklal Marşı’nın çalınmasının ardından Meclis Başkanı Kurtulmuş’un kapanış konuşmasıyla sona erdi.
