Kırılgan bir ateşkes var. Müzakerelerde ilerleme sağlanamıyor. İran savaşı neyle sonuçlanacak?
İngiliz İndependent gazetesi, en mümkün seçeneğin donmuş çatışma olduğunu yazdı.
Uluslararası alakalar uzmanlarının görüşlerine yer veren gazete, donmuş çatışmayı, düşük düzeyde devam eden tahlilsiz bir savaş olarak niteledi.
Donmuş çatışmaya 2022’de Rusya’nın topyekün işgalinden evvel Ukrayna’nın doğusunda yaşanan çatışmalar örnek gösterildi. 2014’te başlayan ve 14 bin askerin öldüğü çatışmaların daima devam eden siber ve enformasyon savaşına karşın donmuş kabul edildiğine dikkat çekildi.
Independent gazetesi, İran-ABD ortasındaki müzakerelerin kapsamlı bir barış mutabakatıyla sonuçlanmayacağını vurguladı.
GAZETENİN ÜÇ GEREKÇESİ
Gazete sürecin neden donmuş bir çatışmaya döneceği tezini üç münasebete dayandırdı.
Nedenlerden birincisi Trump’ın tavrı. ABD Liderinin ateşkesleri müzakereler yoluyla kapsamlı mutabakata varılan bir süreç olarak algılamadığı belirtildi. Bunun yerine ateşkesleri savaşların bitmesi olarak gördüğüne dikkat çekildi.
Donald Trump’ın bu nedenle 10 savaşı bitirdiğini söylediği hatırlatıldı. Trump’ın bitirdiğini söylediği Pakistan-Hindistan, Tayland-Kamboçya çatışmalarının en son barış muahedeleriyle sonuçlanmadığı vurgulandı.
Independent gazetesi, İran savaşının donmuş çatışmaya dönme riskine münasebet olarak asimetrik olmasını da gösterdi.
Yaşanan savaşın ABD ve İran ortasında güç istikrarı farklılığından ötürü asimetrik olduğunun altı çizildi. Körfez ülkelerine ataklar ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması İran’ın asimetrik adımlarına örnek gösterildi.
Independent donmuş çatışma tezine bir münasebet olarak da tarafların şiddetli mevzulara ağırlaşmamasını gösterdi. Ne İran’ın ne ABD’nin ortalarındaki çatışmaların kökenini çözmeye istekli olduğu vurgulandı.
Taraflar ortasında en büyük görüş ayrılığının İran’ın nükleer programı olduğuna dikkat çekildi. Bu mevzuda kısa vadede bir tahlil bulunmasının imkansız olduğunun altı çizildi. Obama devrinde varılan nükleer mutabakatın müzakere edilmesinin 20 ay sürdüğü hatırlatıldı.
Independent gazetesi, sürecin donmuş çatışmaya evrilmesinin bölge için ne manaya geleceği sorusuna da karşılık aradı.
İran-ABD ve İran-İsrail ortasında çatışmaların vakit zaman alevleneceği bir süreç yaşanabileceği vurgulandı.
GAZZE SAVAŞINA BENZETİLDİ
Durum Gazze savaşına benzetildi. İsrail’in topyekün hücumları sona erse de İsrail askerlerinin Gazze’den çekilmesi ve Hamas’ın silahsızlanması üzere kritik problemlerin tahlile kavuşturulamadığı hatırlatıldı.
Donmuş çatışmaya Kuzey-Güney Kore ortasındaki savaş da örnek gösterildi. 1953’te ateşkese varıldığı lakin kapsamlı bir barış mutabakatı sağlanamadığına dikkat çekildi. Bu süreçte Kuzey Kore’nin nükleer silah elde ederek tüm dünyayı tehdit eder hale geldiği yorumunda bulunuldu.
Haberde, ABD-İran ortasındaki donmuş çatışmanın da uzun vadede Ortadoğu’da daima istikrarsızlık kaynağı haline dönüşeceği, silahlanma yarışına yol açabileceği uyarısı yapıldı.
