Uluslararası Enerji Ajansı Yöneticisi Fatih Birol’un Le Figaro’ya yaptığı değerlendirmeye nazaran mevcut kriz, 1973, 1979 ve 2022 güç krizlerinden bile daha önemli bir tabloya işaret ediyor.
KİM NE KADAR KAZANIYOR
Kârın merkezi ise İsviçre. Global emtia ticaretinin kalbi burada atıyor ve dev şirketler rekor sonuçlar açıklıyor:
• Vitol: 2026’nın birinci çeyreğinde yaklaşık 2 milyar dolar kâr
• Trafigura: 2025 sonu–2026 başında tarihinin en güçlü iki çeyreği
• Gunvor: 2026’nın birinci çeyreğinde, 2025’in tamamından daha fazla kar
• Mercuria Energy: Yıl sonunda 3,2 milyar dolara kadar kâr beklentisi
Bu şirketler için kriz, adeta fırsata dönüşmüş durumda.
HÜRMÜZ TESİRİ: FİYATLAR UÇTU
Kâr patlamasının ardındaki en büyük nedenlerden biri, Hürmüz Boğazı’ndaki daralma. ABD Güç Bilgi İdaresi’ne nazaran günlük yaklaşık 9 milyon varillik arz kaybı yaşandı.
The Economist bilgilerine nazaran piyasadaki “kayıp petrol” ölçüsü kısa müddette 550 milyon varile ulaştı. Bu durum, kalan petrol için adeta açık artırma yarattı.
VARİL BAŞINA 30 DOLAR KÂR
Normal kaidelerde varil başına yaklaşık 1 dolar kazanan tüccarlar, bugün 20–30 dolar kâr elde ediyor. Bloomberg’e konuşan bir yönetici, bu marjların “alışılmışın çok ötesinde” olduğunu vurguluyor.
Bazı ülkeler ise bu durumdan ağır etkileniyor. Örneğin Sri Lanka’da petrolün varil fiyatı, nakliye ve sigorta dahil 286 dolara kadar çıktı.
İSVİÇRE’DE KAYGI: PARA CÜRÜM ÇEKER
Kârlar artarken telaşlar de büyüyor. Le Monde’un haberine nazaran, endişelenen birinci bireyler, paralarının suçluları cezbetmesinden korkan tüccarların kendileri. Örneğin, Cenevre’de, emtia tüccarları birliği SuisseNégoce, yetkililerin önleyemediği son zamanlardaki konut hırsızlığı hadiselerinden kaygı duyuyor. Birlik, kantonu cürmü denetim altına almak için gerekli kaynakları yatırmaya çağırdı; aksi takdirde, büyük şirketler Londra yahut Singapur üzere öteki yerlere taşınmaya yönelebilir.
VERGİ TARTIŞMASI BAŞLADI
Yüksek kârlar siyasetin de gündeminde. İsviçre’de birtakım siyasetçiler, bu “kriz kârlarının” daha fazla vergilendirilmesini istiyor. Yeşiller Partisi’nden Raphaël Mahaim, elde edilecek gelirin artan hayat maliyetlerine karşı kullanılmasını savunuyor.
