Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Ankara’da düzenlenen “Anayasa Mahkemesi 64. Kuruluş Yıl Dönümü ve Ant İçme Töreni”nde yaptığı konuşmada yargının ahlaki sorumluluğuna, bağımsızlık ve tarafsızlık unsuruna, adil yargılanma hakkına ve hâkim-savcıların vicdani yükümlülüklerine ait değerlendirmelerde bulundu. Konuşmasının en dikkat çeken kısmında “kul hakkı” vurgusu yapan Özkaya, hâkim ve savcıların karar verirken sadece mevzuata değil, vicdana, ahlaka ve hakkaniyete de bağlı kalması gerektiğini söyledi.
Özkaya, yargı mensuplarına seslenerek, “Adaletin tesisinde hamasete, hasımlığa, kindarlığa, kayırmacılığa ve hatta duygusallığa yer olmadığını asla unutmamalıdırlar” tabirlerini kullandı.
“KUL HAKKI ÇOK ÖNEMLİDİR, İBADETLE AFFOLMAZ”
AYM Başkanı Özkaya, hâkim ve savcıların vazifelerini yerine getirirken şahsî beklenti ve korkuların tesirinde kalmaması gerektiğini belirtti.
Yargı mensuplarının gösterişten, riyadan, haramdan ve palavradan uzak durması gerektiğini vurgulayan Özkaya, konuşmasında şu tabirleri kullandı:
“Üzerlerinde kul hakkı olmamalıdır. Kul hakkı çok değerlidir. İbadetle affolmaz. Hasebiyle 1 gram helalin yıllarca peşinden koşmalı, meccanen 1 ton haram gelecek olsa ona sırtını çevirmelidirler.”
Özkaya, “Kul hakkı ile Allah’ın huzuruna gitmekten daha dehşetli bir şey olmadığını hiç hatırdan çıkarmamalıdırlar” diyerek yargı misyonunun taşıdığı manevi ve vicdani sorumluluğa dikkat çekti.
“HÂKİM VE SAVCILARIN VARLIK NEDENİ ADALETİ TESİS ETMEKTİR”
Konuşmasında hâkimlik ve savcılığın “derin bir ahlaki ve vicdani sorumluluk alanı” olduğunu belirten Özkaya, yargı misyonunun sırf yazılı kuralları uygulamaktan ibaret olmadığını söyledi.
Özkaya’ya nazaran adalet, kuralların insan onurunu temel alan bir anlayışla yorumlanması ve yargısal faaliyetlerin hakikat işletilmesiyle gerçek anlamına kavuşuyor.
AYM Başkanı, hâkim ve savcıların temel fonksiyonunun adaleti sağlamak olduğunu belirterek, “Hakkın ayakta tutulması ve adaletin sağlanması sorumluluğu aslen hâkim ve savcılara aittir. Bir öteki söyleyişle hâkim ve savcıların varlık nedeni, yani temel fonksiyonları adaleti tesis etmektir” dedi.
“BİR TARAFI IŞIK, BİR TARAFI NAR OLAN MESLEK”
Özkaya, hâkimlik ve savcılık mesleğini tanım ederken dikkat cazibeli bir benzetme de yaptı.
Bu mesleğin “bir tarafı ışık, bir tarafı nar” olduğunu belirten Özkaya, bunun adalet dağıtımında hakkaniyet, bağımsızlık ve tarafsızlık unsurlarından asla sapılmaması gerektiğini gösterdiğini tabir etti.
Bağımsız ve tarafsız yargının hukuk devletinin vazgeçilmez şartı olduğunu vurgulayan Özkaya, bu prensibin tıpkı vakitte demokratik rejimin, adil yargılanma hakkının, temel hak ve özgürlüklerin ve kamusal tertibin en değerli garantilerinden biri olduğunu söyledi.
“KARARLARI, HÂKİM VE SAVCILARIN NE OLDUĞUNU GÖSTERİR”
Özkaya, hâkim ve savcıların kendilerini nasıl tanım ettiklerinden çok, verdikleri kararlarla değerlendirileceklerini belirtti.
“Hâkim ve savcıların hem insan olarak hem de hâkim ve savcı olarak ne olduklarını uygulamaları gösterir. Verdikleri kararlar gösterir” diyen Özkaya, yargı mensuplarının akıl, bilgi, ahlak ve vicdanla hareket etmesi gerektiğini tabir etti.
Özkaya, hâkim ve savcıların yavuz ve yanlışsız olmaları gerektiğini belirterek, beklenti ve telaşlar nedeniyle doğruluktan sapılmaması gerektiğini söyledi.
“BULANIK MANTIKLA HAREKET EDİLMEMELİ”
AYM Başkanı, yargılama süreçlerinde iş yükü, vakit baskısı ya da öbür münasebetlerle yöntem yanılgısı yapılmaması gerektiğine de dikkat çekti.
Özkaya, hâkim ve savcıların şahitlerle, avukatlarla ve vazife gereği muhatap oldukları şahıslarla münasebetlerinde sabırlı, nazik ve vakur olmaları gerektiğini tabir etti.
Yargı mensuplarının “bulanık bir mantıkla” hareket etmemesi gerektiğini söyleyen Özkaya, akılcılıktan uzak muhakeme metotlarından kaçınılması davetinde bulundu.
AYM’DE YAPAY ZEKÂ DÖNEMİ
Kadir Özkaya, konuşmasında Anayasa Mahkemesi’nin artan iş yüküne karşı aldığı önlemlere de değindi.
Mahkemenin müracaatların faal ve makul müddette sonuçlandırılabilmesi için teknolojiyi daha aktif kullanmaya yöneldiğini belirten Özkaya, dijital müracaat sisteminin güçlendirildiğini ve yapay zekâ takviyeli tahlil imkânlarının geliştirildiğini söyledi.
Özkaya, 2026 Eylül ayı prestijiyle ferdî müracaat formlarının okunması, özetlenmesi ve kategorize edilmesi etabında yapay zekâyı devreye almayı hedeflediklerini açıkladı.
ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ VURGUSU
AYM Başkanı, anayasa yargısının artık sırf ulusal sonlar içinde değil, üniversal hukuk normları ve memleketler arası içtihatlarla da şekillendiğini belirtti.
Mahkemenin bugüne kadar 32 farklı ülkenin yüksek mahkemeleriyle ikili işbirliği mutabakatı imzaladığını söyleyen Özkaya, bunun Anayasa Mahkemesi’nin milletlerarası alandaki güvenilirliğinin ve aktifliğinin göstergesi olduğunu söz etti.
Özkaya, Avrupa Kurulu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile yürütülen çalışmaların da kurumsal temasların ötesine geçtiğini, ortak projeler, eğitim programları ve teknik işbirlikleriyle derinleştiğini söyledi.
ŞABAN KAZDAL İÇİN ANT İÇME TÖRENİ
Konuşmasında yeni AYM üyesi Şaban Kazdal’ın ant içme merasimine de değinen Özkaya, bu yeminin sırf bir başlangıç değil, tıpkı vakitte anayasal sadakatin, bağımsızlığın ve tarafsızlığın kamusal teyidi olduğunu söyledi.
Özkaya, Anayasa Mahkemesi üyeliğinin sadece tüzel bilgi ve deneyimle yürütülemeyeceğini belirterek, bu misyonun güçlü bir ahlaki duruş, derin sorumluluk şuuru ve bağımsızlık ile tarafsızlık prensiplerine mutlak sadakat gerektirdiğini kaydetti.
