Dünya gazetesi müellifi Özgür Erdursun, Türkiye’deki vergi sisteminin son 25 yılda geçirdiği dönüşümü kaleme aldığı yazısında, fiyatlı çalışanların üzerindeki vergi yükünün nasıl ağırlaştığını çarpıcı datalarla ortaya koydu. Erdursun, sistemdeki en büyük sorunun vergi oranlarından fazla, çalışanların üst vergi dilimlerine ne kadar erken girdiğine dikkat çekti.
VERGİ DİLİMLERİNDE 21 KATTAN 5,8 KATA SERT DÜŞÜŞ
Vergi sistemindeki esaslı değişimi taban fiyat üzerinden örneklendiren Erdursun, 2000 yılı ile günümüz ortasındaki uçurumu şu sözlerle özetledi: “2000 yılında birinci vergi dilimi taban fiyatın yaklaşık 21 katıyken bugün bu oran yaklaşık 5,8 kata kadar gerilemiş durumda. 25 yılda müdafaa alanı yaklaşık 4 kat daraldı.” Müellif, bu daralmanın çalışanların yılın çok daha erken bir periyodunda üst vergi dilimlerine girmesine ve münasebetiyle net gelirlerinin süratle düşmesine yol açtığını belirtti.
MAAŞ ARTTIKÇA VERGİYE MARUZ KALMA MÜDDETİ UZUYOR
Erdursun, farklı maaş düzeyleri üzerinden yaptığı hesaplamalarla, yüksek gelirlilerin yılın büyük kısmını en üst vergi dilimlerinde geçirdiğini vurguladı. Brüt 100.000 TL maaş alan bir çalışanın Haziran ayında %27’lik dilime geçtiğini, daha yüksek maaşlarda ise bu sürecin çok daha erken başladığını söz eden Erdursun, “Gelir arttıkça yalnızca ödenen vergi artmıyor, verginin başlama vakti öne çekiliyor ve yüksek vergiye maruz kalınan mühlet uzuyor” değerlendirmesinde bulundu. Sistemin artık artırım alsa dahi çalışanın cebine giren parayı azalttığını belirten muharrir, “Maaşın yükselmesi yüksek vergiyi daha erken ödemeye başlamasına neden oluyor” dedi.
SİSTEM “ÇOK KAZANAN ÇOK ÖDER” YAPISINDAN UZAKLAŞTI
Vergi dilimlerinin fiyat artışlarını takip edemediğini ve bu durumun çalışma barışını zedelediğini savunan Özgür Erdursun, mevcut yapıyı şu sözlerle eleştirdi: “Bu sistem klasik manada çok kazanan çok öder yapısından uzaklaşmış durumda! Bugün gelinen noktada sorun vergi oranlarından çok vergi dilimlerinin pozisyonudur.” Tekrar değerleme oranının minimum fiyat artışlarının gerisinde kalmasının bu adaletsizliği büyüttüğünü belirten Erdursun, sistemin artık “hiç artırım almadan net maaşı düşüren” bir yapıya dönüştüğünü savundu.
ÇÖZÜM İÇİN BEŞ TEMEL ADIM ÖNERİSİ
Erdursun, tablonun düzeltilmesi için acil tedbirler alınması gerektiğini belirterek beş unsurluk bir tahlil yolu sundu. Vergi dilimlerinin minimum fiyata endekslenmesi ve yine en az 15–20 katı düzeyine çıkarılması gerektiğini belirten muharrir, şu tekliflerde bulundu: “Vergi dilimleri yılda bir değil en az 6 ayda bir güncellenmeli. Ücretliler için sabit bir ‘vergi tamponu’ uygulanmalı. Fiyat gelirleri ile sermaye gelirleri ayrıştırılmalı ve net maaş istikrarı sağlanmalı.” Erdursun, 21 kattan 5,8 kata düşen bu yapı düzeltilmeden çalışanlar üzerindeki vergi baskısının azalmayacağını vurgulayarak yazısını noktaladı.
