Kentin tarihi ve turistik merkezi Kaleiçi’nde, Antalya Kültür Varlıklarını Muhafaza Bölge Konseyi’nin (AKVKBK) kararı doğrultusunda bina cephelerindeki tente ve gölgelikler ile sokaklara taşan masa-sandalye, yeme-içme büfeleri, tezgah, dolap, çiçeklik, reklam panosu ve teşhir stantları üzere tüm müsaadesiz işgallerin kaldırılması için uygulama başlatıldı.
Karar çarşıda geniş yankı uyandırdı, birçok esnaf projelendirme yapılmadan tentelerin ve dışarıya konulan eserlerin kaldırılmasına reaksiyon gösterdi.
SÜRECİ BAŞLATAN HEYKELCİKLER
Konuya ait sürecin, Hesapçı Sokak’taki 2 esnaf ortasında yaşanan ‘işgal’ ve ‘teşhir’ tartışmasından başladığı ortaya çıktı. İkramlık eşya satılan işletmenin sokağın büyük kısmını stantlarla kapattığı ve eserler ortasında ‘bereket tanrısı’ olarak isimlendirilen müstehcen heykelciklerin sergilenmesi, karşısında çocuklara şekerleme satılan işletme tarafından şikayet konusu yapıldı. Çocuklar ve ailelerin ağır ziyaret ettiği iş yerinin sahibi, kelam konusu figürlerin dükkanının karşısında teşhir edilmemesini talep etti.
CİMER, BELEDİYE VE KONSEYE ŞİKAYET
İddiaya nazaran, ikazlara karşın hem figürlerin sergilenmesi, hem de sokak işgaline devam edilmesi üzerine konu Koruma Kurulu, Muratpaşa Belediyesi ve CİMER’e taşındı. Artan şikayetler sonrası Heyet ve belediye takımları, sadece kelam konusu işletme değil, Kaleiçi genelindeki emsal tüm işgaller için kapsamlı uygulama başlattı.
ŞİKAYETÇİ ESNAF KONUŞTU
Özellikle çocuklara yönelik konut üretimi şekerlemelerin satışının yapıldığı iş yerinin sahibi Fatih Gökçe, Kaleiçi’nde daha evvelce bir master plan üretimi bulunduğunu belirterek, bununla ilgili derneklerin toplantıları olduğunu, 2 yıl evvel Müdafaa Heyeti’nin tekrar birebir uygulamalar ve tedbirleri içeren tebligatının dağıtıldığını söyledi. Ama o periyot tebligatın uygulanmadığını belirten Gökçe, “Esnaf da çizgileri aşmama konusunda tutumluluğunu devam ettirdi. Çok hoş ilerliyordu lakin son devirdeki uygulamalar biraz sert oldu” dedi.
Komşu esnafla ilgili olayın da bu durumla ilgili olduğunu kaydeden Gökçe, “Bu husustan yalnızca ben şikayetçi değilim. Aslında bu iş yerinin çabucak yanında yer alan Koruma Kurulu da o esnafla ilgili birtakım şikayetlerini onlara iletmiş. Mesai saatleri bitiminde, saat 17.00’den itibaren ve hafta sonları ilgili esnaf, Muhafaza Heyeti’ne ilişkin binanın pencerelerini kablolarla, ışıklandırmalarla kapatıp, önüne de 5-6 metrelik tezgah açarak orayı da işgal ediyordu” diye konuştu.
Bir noktadan sonra kendi çalışanlarını muhafazası gerektiği noktasına kadar geldiğini anlatan Gökçe, “Burada 4 bayan çalışanım var. Onlar artık kapının önüne çıkamamaya başladı. Hatta biri şubat ayında, yolun karşısı güneşli oluyor, annesiyle konuşuyor. Annesini kaybettik, kanser hastasıydı. Ve oradaki konuşma müddetleri uzamaya başlamıştı, bundan ötürü karşı esnaf komşumuz, standının, tezgahının önü kapatılıyor mazeretiyle hakaret ediyor ve kovuyor” dedi.
UYGUNSUZ OBJELER
Fatih Gökçe, şikayetlere husus heykelciklerle ilgili de şunları söyledi:
“Dükkanımın tam karşısında uygunsuz ki burası çocukların girip çıktığı bir yer, kimi malzemelerin, nesnelerin asıldığı görülmüş ve bu bahiste da kendisine söylenmiş lakin düzeltilmemiş. Tekrar karşıya kilise çanları asılmış. Bu çanlar çalınıyor çocuklar tarafından, zira yoldan bir sürü insan geçiyor, takdir edersiniz burası yol, kamusal alan. Yani belirli çizgiler içerisinde kalabilirsiniz lakin buranın işgalinin kelam konusu olmaması lazım. Çalan insanlara karşı dışarı çıkılıyor ve her dönem burada 3-5 hengame yapılıyor. Bunların hepsini tolere ettik. Lakin onlarla tahlile yönelik toplantılarımız maalesef sonuçsuz kaldı. En son çalışanlarıma yönelik baskılardan sonra bunu CİMER aracılığıyla şikayet konusu yaptık.”
ZABITA TAKIMLARI MÜDAHALE EDİYOR
Çocuklara yönelik bir işletme olduklarını tabir eden Gökçe, “Kendi lolipoplarını, şekerlerini tasarlayabildikleri bir dükkan. Bilhassa hafta sonu, okul tatillerinde burada çok fazla aile ziyaretçimiz var. Hasebiyle giriş çıkışlarda etrafta onları rahatsız etmeyen bir şeyler olup olmaması çok değerli. Bu mevzuda bizi ve müşterilerimizi rahatsız edecek her türlü mevzuda karşı tarafa ikazlarda, ricalarda bulunduk. Maalesef bunun karşılığını alamadık. Koruma Kurulu orayla ilgili tedbirini aldıktan ve zabıta takımları müdahalede bulunduktan sonra artık minimal düzeyde” dedi.
‘SATIŞI YASAK DEĞİL’
Hediyelik eşya iş yeri sahibi Mustafa Kızılkaya ise şikayete mevzu heykelciklerin turistik yerlerde ikramlık satıldığını belirterek, “Yani yasak olan bir şey değil. Polyesterden yapılmış nesneler. Şarampole gittiğinizde toptancıda bundan binlerce var. Her ikramlık eşyacıda ‘bereket tanrısı’ denildiğinde herkes alıyor bunu. Beyefendi bizi şikayet etmiş. Benim ona kinim yok, şikayetim de yok. Bir de benim ne satacağıma komşum karar veremez ki. Yasal değilse satmış olduğum eseri zabıtaya söyler, şikayet eder. Bende 5 kişi çalışıyor, tamamı sigortalı. Bu adamın yaptığı şikayet belden aşağı. Bütün Kaleiçi’ne yansıdı artık. Tamamına yansıdı” dedi.
Heykel satmasının yasak olmadığını söz eden Kızılkaya, “Bu yasak olsa toptancıda da olmaz. Bunlar Hindistan’da, Çin’de atölyelerde dökülen bir maske. Bunun pirinci var, polyesteri var, bronzu var. Yöresel kitapları var mesela, turistik yerlerde. Artık bu türlü satılan bir eseri, ‘bunu kaldır’ diye emrivaki yapamazsın ki. Sen kafana nazaran şikayet edip ekmeğimizle oynayamazsın. Kaleiçi’nde tenteler ve dışarıda sergilenen eserlerin kaldırılması bu olaydan sonra başladı. Bu eser dünyanın her yerinde milyonlarca satılıyor. Yani bu esprili bir oyuncak. Bundan ötürü bütün Kaleiçi’nde insanların yatırım yaptığı her şeyi, sistemi bozuldu” diye konuştu.
“ÇOK ANLAMSIZ BİR UYGULAMA”
Kaleiçi esnafı Bahadır Kaçmaz, “Bir sabah uyandık, çok anlamsız bir uygulamaya başladılar. Hepimiz burada 15-20 yıldır esnafız. Vergi veriyoruz, insanları istihdam ediyoruz. Bir sabah bize tebligat verdiler, ‘Şurası sökülecek, burası sökülecek, tenteler, duvarlar.’ Bu kararı almadan evvel ne bizimle görüştüler ne bizi dikkate aldılar. Bir sabah elimize bir kağıt tutuşturdular. Bunu 1 sene evvel söyleselerdi, beşerler kredi çekmezdi, tente yapmazdı. Artık dönem başlayacak diye beklerken bu tıp bir olay başımıza geldi. Şu an çok stresteyiz” dedi.
PROJE HAZIRLANMASINI İSTİYORLAR
Turistlerin buraya inmesinin sebebinin bu sokakların bir çarşı olmasından kaynaklandığını belirten esnaf Taner Ağca, “Bizim koyduğumuz o sistemleri sökerken geride daha harabe, daha bozuk, duvarları yıkılmış daha yakışıksız görseller oluştu. Bir şeyler yapılmak isteniyor lakin bizim talebimiz bu değil. Bir plan ve program dahilinde olabilir alışılmış ki. Burası birinci derecede muhafaza sit alanı biliyoruz. Fakat tam dönem başlarken bir yazıyla, bir kararla, ’15 gün içerisinde tenteleri sökün.’ Tamam tenteleri sökelim. Görüyorsunuz. Güneşten mallarını nasıl koruyacak? Bunun bir plan ve program, bir proje dahilinde olmasını talep ediyoruz” dedi.
“ÇİRKİN İMGELER ORTAYA ÇIKTI”
Yapılan tebligatlara nazaran tente, model ve öteki hiçbir şeyin dışarıya konulamayacağını belirten esnaf Erhan Koca, “Buradan birçok turist geçiyor, tentesiz olmaz. Yazın sıcağında beşerler kavrulacak. Biz esasen dışarıda duramayız. Biz de kavrulacağız. Kışın tente olmayınca yağmur tümüyle dükkanların içine girecek. Mağduriyetimizin giderilmesini istiyoruz. Zati dönem berbat geçiyor. Bir de eserleri kaldırınca berbat manzaralar ortaya çıkmış. Duvarlar artık bu türlü bomboş olunca buranın ne olduğunu, ne sattığını, ne yaptığını kimse bilemez. Katiyetle tente olması lazım” dedi.
KURUL KARARINDA NELER VAR?
AKVKBK’nin kararında, mimari doku ve kültür varlıklarının algılanmasını engelleyerek, yapı cephelerine ziyan verecek ve klâsik dokuyu görsel ve mimari olarak olumsuz etkileyecek biçimde bina cephelerine yerleştirilen tabelalar, tente-gölgelikler, sokaklara taşan masa-sandalye, yeme-içme büfeleri, tezgah, dolap, çiçeklik, reklam panoları, teşhir stantları ile yaya ve araç geçişini engelleyecek her türlü müsaadesiz işgal ve uygulamaların Belediye ve Müdafaa Uygulama ve Kontrol Şube Müdürlüğü’nce acilen kaldırılması istendi.
TENTE DÜZENLEMESİ İÇİN ŞARTLAR
Plan kararları gereği yol genişlikleri, kentsel silüet ve dokunun görünebilirliği dikkate alınarak sokak bazında belediyelerce hazırlanacak tente düzenlemesi projelerinin Kurul’a iletilmesi de istenen karar şöyle:
“Bina cepheleri dışında yola ve kamusal alana tente yapılamaz. Tente düzenlemesi için yol genişlikleri, kentsel silüet ve dokunun görünebilirliği dikkate alınarak sokak bazında hazırlanacak projeler AKVKBK’na sunulacaktır. Uygun bulunan projeler belediye kontrolünde uygulanacaktır. Hazırlanacak projelerde tenteler genel olarak düz krem yahut bordo renk tonlarında olacaktır. Tentelerin açılır kapanır olması mecburidir. Taşıt yollarında bina cephelerine tente yapılması durumunda düzenlenmiş taşıt yolunun en kesitinin en az 3 metre ayrılması mecburidir.”
