Asya Kalkınma Bankası’nın 59. Yıllık Yönetim Kurulu Toplantısı, 3-6 Mayıs 2026 tarihlerinde Özbekistan’ın tarihi kenti Semerkant’ta düzenleniyor. “İlerlemenin Dönüm Noktası: Bölgenin Temaslı Geleceğini Şekillendirmek” temasıyla yapılacak toplantıda; yeşil dönüşüm, güç geçişi, dijitalleşme, altyapı, besin güvenliği, özel kesim yatırımları ve bölgesel bağlantısallık başlıkları masaya yatırılacak.
Toplantıya hükümet temsilcileri, maliye bakanları, merkez bankası liderleri, milletlerarası finans kuruluşları, özel dal, sivil toplum, akademi ve medya temsilcilerinin de ortalarında bulunduğu binlerce delege katılıyor.
SEMERKANT’TA DEV ZİRVE
Asya Kalkınma Bankası’nın yıllık toplantısı, Asya-Pasifik bölgesinde kalkınma gündeminin belirlendiği en kıymetli memleketler arası platformlardan biri olarak görülüyor. Bu yılki toplantıya toplam 69 üye ülkeden temsilciler katılırken, farklı kaynaklarda delege sayısının 3 binden 5 bine kadar çıkabileceği belirtiliyor.
Ana oturumlar 3-6 Mayıs tarihlerinde yapılacak. Toplantının merkezinde ise “Kalkınma için Bağlantısallık”, “Kalkınma için Veri” ve “Kalkınma için Kaynak Mobilizasyonu” başlıkları yer alıyor.
Özbekistan, 2010 yılında da Taşkent’te ADB’nin 43. Yıllık Toplantısı’na mesken sahipliği yapmıştı.
MİRZİYOYEV AÇILIŞTA KONUŞACAK
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in 3-4 Mayıs tarihlerinde toplantıya katılması, açılış merasiminde konuşma yapması ve yabancı heyet liderleriyle görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor.
Toplantıya Asya Kalkınma Bankası’nın yanı sıra Dünya Bankası, Memleketler arası Para Fonu, Asya Altyapı Yatırım Bankası ve başka memleketler arası kuruluşların temsilcileri de katılıyor. Forumda yabancı hükümetlerden, büyük şirketlerden, bankalardan, çok uluslu şirketlerden ve uzmanlardan binlerce temsilcinin yer alacağı belirtiliyor.
AZERBAYCAN DA MASADA
Toplantıya katılan ülkeler ortasında Azerbaycan da bulunuyor. Azerbaycan heyetine, tıpkı zamanda ADB Yönetim Kurulu üyesi olan Maliye Bakanı Sahil Babayev başkanlık ediyor.
Forum gündeminde Asya-Pasifik bölgesinde yeşil dönüşüm, altyapının dijitalleşmesi, besin güvenliği alanında işbirliğinin genişletilmesi ve sürdürülebilir sermaye piyasalarının güçlendirilmesi üzere başlıklar öne çıkıyor.
ULAŞIM İÇİN ÖZEL PLAN
Toplantının ana merkezi Silk Road Samarkand Memleketler arası Turizm Merkezi olacak. Tertip için günlük uyumun sağlanması emeliyle özel bir operasyon merkezi kuruldu.
Semerkant’ta iştirakçilerin ulaşımı için havalimanı ve tren istasyonlarında operasyon noktaları oluşturuldu. 28 Nisan’dan itibaren kilit noktalarda elektrikli otobüsler devreye alındı. Yaklaşık 50 oteli birbirine bağlayan sekiz ulaşım merkezi kuruldu.
Toplantı müddetince Silk Road Samarkand Merkezi içinde 07.30-22.00 saatleri ortasında 15 dakikalık aralıklarla servisler işleyecek. Tarihi yerler, oteller ve restoranlara yönelik ek ulaşım hizmetleri ise 30 dakikalık aralıklarla sağlanacak. Üst seviye konuklar için özel ulaşım hizmetleri de planlandı.
ÖZBEKİSTAN’IN ADB İLE 16 MİLYAR DOLARLIK PORTFÖYÜ
Özbekistan, 1995’ten bu yana Asya Kalkınma Bankası üyesi. Ülke, tıpkı vakitte ADB’nin en büyük ortaklarından biri. Mevcut toplam proje portföyünün yaklaşık 16 milyar dolar olduğu belirtiliyor.
Son beş yılda ADB, Özbekistan’daki kalkınma projeleri için 5,4 milyar dolardan fazla kaynak harekete geçirdi. 2025 prestijiyle bankanın Özbekistan portföyünde toplam bedeli 9,5 milyar doları bulan yaklaşık 60 teşebbüs yer alıyor.
ADB’nin 2024-2028 işbirliği stratejisinde Özbekistan’ın yeşil iktisada geçişi ve kapsayıcı büyümesi desteklenecek. Öncelikli alanlar ortasında yenilenebilir güç, güç altyapısı, su temini, ulaştırma ve lojistik, eğitim, toplumsal hizmetler, özel dalın gelişimi, finansal sistemler ve çevresel sürdürülebilirlik bulunuyor.
3,6 MİLYAR DOLARLIK YENİ PROGRAM
Özbekistan’ın ADB içindeki rolü de büyüyor. 2025’te Milano’da düzenlenen 58. Yıllık Toplantı’da, Özbekistan’ın 2025-2026 devri için ADB Yönetim Kurulu Başkanlığı’nı üstleneceği açıklanmıştı. Özbekistan Başbakan Yardımcısı Jamshid Khodjaev, kurulun yeni başkanı belirlenmişti.
Milano’daki toplantıda ayrıyeten iki yıl içinde uygulanması planlanan 23 yeni projeyi kapsayan 3,6 milyar dolarlık işbirliği programı imzalandı. Bu projeler eğitim, içme suyu temini, ulaştırma ve teknik yardım üzere stratejik dalları hedefliyor.
Son devirdeki projeler ortasında Özbekistan’ın su sistemlerinin modernizasyonu için sağlanan 125 milyon dolarlık ADB kredisi de bulunuyor. Bu proje kapsamında akıllı su sayaçları kurulması, su altyapısının haritalanması, müşteri hizmetleri merkezlerinin modernize edilmesi ve hizmet verimliliğini artırmak için işçi eğitimi planlanıyor.
SAVAŞ, KRİZ VE İKLİM GÖLGESİNDE TOPLANTI
Toplantı, global belirsizliklerin arttığı bir periyotta yapılıyor. Bölgede savaş tehdidi, tırmanan çatışmalar, insan hakları ihlalleri, artan hayat maliyetleri ve ekolojik çöküş riski kalkınma gündeminin art planını oluşturuyor.
ADB Sekreteri Bruno Carrasco, toplantının temasına ait değerlendirmesinde şu cümleleri kullandı:
“Küresel belirsizliğin yaşandığı bir periyotta bu tema, hem Özbekistan’ın Avrasya’nın kalbindeki tarihî rolünü hem de bölgenin kapsayıcı, dirençli ve sürdürülebilir kalkınma amacını yansıtıyor.”
ADB, Orta Doğu’daki çatışmaların güç fiyatları ve ekonomik faaliyetler üzerindeki derinleşen tesirine de dikkat çekmişti. Bu nedenle toplantıda hudut ötesi altyapı, güç sistemleri, ticaret, iklim aksiyonu ve şoklara karşı dayanıklılık bahisleri öne çıkacak.
ENERJİ SİYASETİ TARTIŞMA YARATTI
ADB, son 10 yılda üye ülkelerde iklim teşebbüslerini desteklemeye daha fazla odaklandı. Bu çerçevede güç projeleri bankanın öncelikli alanlarından biri haline geldi.
Ancak bankanın Kasım 2025’te onayladığı yeni Güç Siyaseti tartışma yarattı. Sivil toplum kuruluşları, siyasetin kritik minerallerin çıkarılmasına yeşil ışık yaktığını, nükleer güç ve atıktan güç üretimi üzere “sahte çözümleri” desteklediğini ve fosil yakıtlardan çıkışı sağlamadığını savunuyor.
ADB “sorumlu ve sürdürülebilir uygulamalardan” kelam ederken, bölgede yerli halklar, etkilenen topluluklar ve sivil toplum örgütleri yeni kritik mineral arayışının insan hakları ihlallerini ve çevresel yıkımı artıracağı tasasında.
SİVİL TOPLUMUN GÖZÜ YENİ ÇERÇEVEDE
ADB, son bir yılda çok sayıda siyaset değişikliğini gündeme aldı. Banka 2026’da yeni Çevresel ve Toplumsal Çerçevesi’ni uygulamaya koydu. Bölgedeki sivil toplum örgütleri ise bu siyasetin alanda nasıl işleyeceğini yakından izliyor.
ADB, misillemelere karşı “sıfır tolerans” taahhüdünü kamuoyuna açıklamıştı. Banka, toplulukların ve hak savunucularının kalkınmanın asli aktörleri olduğunu, inançlı ve manalı biçimde süreçlere dahil edilmeleri gerektiğini kabul ediyor. Fakat bu taahhütlerin uygulamada nasıl karşılık bulacağı şimdi bilinmeyen.
HESAP VEREBİLİRLİK SİSTEMİ DA GÜNDEMDE
ADB’nin gündemindeki bir başka kritik başlık, Hesap Verebilirlik Sistemi siyasetinin gözden geçirilmesi. Bu güncelleme, bankanın hesap verebilirlik ve telafi süreçlerini nasıl ele alacağını belirleyecek.
Etkilenen topluluklar ve sivil toplum örgütleri, bankadan şikayet sistemlerini daha erişilebilir ve inançlı hale getirmesini, başvuranların korunmasını ve telafi süreçlerinin güçlendirilmesini talep ediyor.
Zirvenin resmi gündeminde bağlantısallık, yeşil dönüşüm ve finansman var; fakat kulislerde ADB’nin etraf, insan hakları ve hesap verebilirlik karnesi tartışılıyor.
