İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin öz kaynaklarıyla üretimini sürdürdüğü Buca Metrosu’nda tünel çalışmaları aralıksız ilerliyor. Tamamlandığında günde 400 bin yolcuya hizmet vermesi planlanan proje, yer altında yürütülen kuvvetli bir mühendislik çalışmasına sahne oluyor.
Tünel kazılarında bugüne kadar 13,5 kilometrelik kısım tamamlandı. Çalışmalar sırasında su kaynakları, tarihi yapılar, sit alanları ve farklı yer şartları nedeniyle teknik zahmetlerle karşılaşıldı.
Şirinyer İstasyonu hafriyatı sırasında dev tünel açma makinesi, yani TBM, yeraltı su kaynağına denk geldi. Metro, demiryolu, karayolu ve altyapı tünellerinde kullanılan TBM, “Tunnel Boring Machine” tabirinin kısaltması olarak biliniyor. Türkçede “tünel açma makinesi” ya da “tünel kazma makinesi” olarak isimlendirilen TBM’ler, ön kısmındaki döner kesici başlıkla yeri parçalayarak tünel hafriyatını gerçekleştiriyor.
Bu süreçte makinenin dişlilerinde hasar oluşması üzerine İzmir Büyükşehir Belediyesi Raylı Sistemler Dairesi Başkanlığı, alanında uzman sanayi dalgıçlarını İzmir’e getirdi. Takımların müdahalesiyle tamirat tamamlandı ve kazıların sürmesi sağlandı.
“3 BİN 500 KONUTUN ALTINDAN GEÇTİK”
İzmir Büyükşehir Belediyesi Raylı Sistemler Dairesi Başkanı Alpaslan Kara, Buca Metrosu’nun sadece bir ulaşım projesi olmadığını, İzmir’in geleceğini etkileyecek stratejik bir yatırım olduğunu söyledi.
Kara, iki yılda 13,5 kilometrelik tünel hafriyatının tamamlandığını belirterek, şu sözleri kullandı:
“Bugüne kadar 3 bin 500 konutun altından geçtik. En başından itibaren tüm yapı envanterini çıkardık ve riskli alanlarda özel tedbirler alarak ilerledik. Disiplinlerarası bir mühendislik çalışması yürüttük. Bugün geldiğimiz noktada, hiç kimsenin burnu bile kanamadı. Doğal ki hepimizin temel motivasyonu İzmir halkına olan borcumuz. Bizim bu periyot içerisinde bitirmeyi planladığımız en büyük ulaşım projesi Buca Metrosu’dur.”
“TBM’LER 3 HAFTA SUYUN İÇİNDE ÇALIŞTI”
Kara, tünel kazılarında su kemerleri, tarihi yapılar ve sit alanları altında ilerlerken kıymetli teknik zahmetlerle karşılaşıldığını anlattı.
Şirinyer İstasyonu’na ulaşılırken yeraltı su kaynaklarının ağır olduğu bölgede Nif Dağı’ndan gelen akifer ve Hasanağa Pınarları ile karşılaştıklarını söyleyen Kara, TBM makinelerinin bu suyun içinden geçmek zorunda kaldığını tabir etti.
Kara, üç hafta boyunca su içinde çalışan makinelerde yaşanan arızalara derin dalış sertifikalı sanayi dalgıçlarının müdahale ettiğini belirterek şunları söyledi:
“Dalgıçlar, TBM’lerin kesici başlıklarını su altında değiştirerek bakım yaptı. Başlıklar yenilendi, makineler ilerledi. Süreç boyunca yine bakım muhtaçlıkları oldu ve tıpkı sistemle müdahale edildi. Bu çalışmalar birçok vakit görünmese de, işin art planında ağır bir disiplinlerarası emek var.”
“TÜNEL METRO PROJESİNİN OMURGASI”
Buca Metrosu’nun Fuar İzmir’e uzatıldığını belirten Kara, 2027 yılı içinde tüm tüneli tamamlamayı planladıklarını söyledi.
Kara, çizginin açılış takvimine ait şu bilgileri verdi:
“Aslında tünel, bir metroda projenin omurgası. Bu omurgayı gerçek kurduğunuz vakit bundan sonraki kısım çok daha süratli ilerliyor. Hasebiyle tünelin bitmesinin akabinde istasyonlarda kalan çalışmalarımızı tamamlayıp 2028’in içerisinde sınırımızı sefere açmayı planlıyoruz. Şu anda 8 istasyon inşaatında şantiyelerimiz devam ediyor.”
TBM İÇİN ACİL DALIŞ OPERASYONU
TBM’in durmasının akabinde İstanbul’dan ve Libya ile Romanya’dan profesyonel takım İzmir’e geldi. Grubun sorumlusu Maden Mühendisi ve Sanayi Dalgıcı Melih Ozan Hâkim, Buca Metro çizgisi hafriyatında yeraltı sularıyla birlikte çok korozyonlu ve aşındırıcı bir ortamla karşılaştıklarını söyledi.
TBM’in bu nedenle zorlandığını ve acil müdahale için çağrıldıklarını belirten Hâkim, süreci şöyle anlattı:
“İstanbul’dan İzmir’e mobilize olduk. Libya ve Romanya’dan da uzman arkadaşlarımızı getirdik. Öncü takım inceleme yaptı ve sistemin büsbütün su altında olduğunu, yüksek basınç nedeniyle müdahalenin sıkıntı olduğunu tespit etti. Uzun müddettir yapmadığımız lakin uzmanı olduğumuz bir operasyonu gerçekleştirdik.”
GÖRMEDEN, ÇAMURUN İÇİNDE ÇALIŞTILAR
Egemen, tünel açma makinelerinde su altında yapılan müdahalenin yüksek risk taşıdığını belirtti. Çalışmaların büsbütün görüşsüz bir alanda, çamurun içinde ve el yordamıyla yürütüldüğünü anlatan Hâkim, şu sözleri kullandı:
“Sürece hazırlıklı girdik. Evvelden projeleri ezberliyoruz. Elimizi nereye attığımızda neyle karşılaşacağımızı biliyoruz. Makinayı, fotoğrafları ve planları inceleyip büsbütün hafızaya alıyoruz. Koordinatlarımızı da farklı ekipmanlarla belirleyerek çalışıyoruz. İçeri girdiğimizde basınç nedeniyle kapıyı açmakta zorlandık ve son derece riskli bir ortamla karşılaştık. Yaklaşık iki metrelik, büsbütün görüşsüz bir alanda çalıştık. Parmaklarımızla ölçerek pozisyon bulmaya çalıştık. El yordamıyla, hiç görmeden sorunu giderdik. Somonlar, pullar ve modüller üzerinde tek tek çalışıyoruz. Tüm bunları vakitle yarışarak yapıyoruz. Su altında görmeden kesme ve kaynak süreçleri gerçekleştiriyoruz. Hafriyat sırasında oluşan çamur, kahve kıvamında ağır bir hale geliyor ve biz bunun içinde çalışıyoruz. Bu çalışmalar önemli hayati riskler taşıyor. Su altında oluşan yüksek basınç nedeniyle sanayi dalgıçları özel şartlarda vazife yapıyor. Kapalı alan dehşetinin yanı sıra vurgun riski de var. Buca Metrosu’nda yaklaşık 2 saatlik çalışmanın akabinde 40 dakika basınç odasında tedavi uygulanıyor. Akabinde bir dalgıcın büsbütün toparlanması 8 ila 16 saat sürüyor. Bu nedenle gruplar dönüşümlü çalışıyor ve bir sonraki müdahale için en az 24 saatlik dinlenme mühleti gerekiyor.”
“İMKANSIZI BAŞARDIK”
Çalışmaların planlanandan daha kısa müddette tamamlandığını belirten Hâkim, TBM’in tekrar hafriyata başladığını söyledi.
Egemen, müdahale sürecine ait şöyle konuştu:
“5–6 gün içinde birinci müdahaleyi tamamladık ve makine yine çalışmaya başladı. Bir müddet sonra basınç tekrar düştü, daha inançlı bir bölgeye geçerek yaklaşık 29 diskin tamamını değiştirdik. Üçüncü günden itibaren pak su geldi ve görüş alanı açıldı. Bir buçuk aylık planı 17 günde bitirdik. Makine tam kapasiteyle hafriyata devam etti. Bu çalışma hem Türkiye’de hem yurt dışında yankı uyandırdı. Biz yaptığımız işten çok keyif aldık. Zira imkansızı başarıyoruz.”
PROJENİN YÜZDE 45’İ TAMAMLANDI
765 milyon avro bütçeli Buca Metrosu’nda 13,5 kilometrelik Çamlıkule-Üçyol sınırında tünel hafriyatları tamamlandı. Çizginin Fuar İzmir’e ulaştırılması için tünel açma makineleriyle hafriyatlar sürüyor.
Toplam 17,8 kilometrelik çizginin tamamlanmasıyla Buca Metrosu, Üçyol’da mevcut metro çizgisine, Şirinyer’de ise İZBAN’a entegre olacak. Böylelikle Buca’dan kent merkezine ulaşımın değerli ölçüde hızlanması hedefleniyor.
Projede tamamlanma oranı yüzde 45’e ulaştı.
