CHP Malatya Milletvekili ve TBMM Plan ve Bütçe Komitesi Sözcüsü Veli Ağbaba, kimi kanunlarda değişiklik getiren torba yasa görüşmelerinde konuştu.
Getirilen teklifle Cumhurbaşkanına, İşsizlik primi devlet katkısını yarıya kadar düşürme yetkisi verildi. Ağbaba konuşmasında şunları vurguladı.
”25-34 YAŞ ORTASI İŞSİZLERİN %49’U ÜNİVERSİTE MEZUNU”
“Değerli arkadaşlar, bir Türkiye tablosunu sizlerle paylaşmak istiyorum. Türkiye, üniversite mezunu işsizlik oranının genel işsizlik oranının geçtiği tek ülke olmuş durumda. Maalesef, bu rapora nazaran -tekrar söylüyorum- üniversite mezunu işsizlik genel işsizliği geçmiş durumda. 25-34 yaş ortasındaki işsizlerin yüzde 49’u yükseköğrenim mezunu. Bu ne demek? Gençler artık üniversite eğitimiyle de bir iş sahibi olamayacağını anlamış durumda hatta tam bilakis işlemektedir, üniversite mezunlarının iş bulma mümkünlüğü gitgide düşmektedir.”
”İKİ GENÇTEN BİRİ İŞSİZ”
“AK Parti periyodunda yürütmüş olduğu siyasetler sonucunda yeni bir tabirimiz oldu “ev genci” Evvelce konut hanımı vardı, artık konut genci var, kimi sayılara nazaran 6,5 milyon civarında mesken gencimiz var. Mesken genci ne demek? Ne çalışabiliyor ne okuyabiliyor, maalesef geldiğimiz nokta bu. Pekala, genel işsizliğe bakalım pahalı arkadaşlar, Türkiye’de geniş tarifli işsizlik yüzde 30’a yükselmiş durumda. 12 milyona yakın geniş tarifli işsizimiz var, üç bireyden 1’i işsiz, kadınlarınsa yüzde 39’u işsiz, neredeyse her iki bayandan 1’i işsiz durumda. Gençlerde durum çok daha vahim, geniş tarifli işsizlerin yüzde 38’i gençlerden oluşuyor. Daha evvel çalışabilir durumda üç gençten 1’i işsizdi, artık, neredeyse iki gençten 1’i işsiz durumda. Toplam nüfusta çalışabilir 66 milyon kişinin sırf 22,6 milyonu çalışabiliyor. Türkiye’de geniş tarifli işsizlik Avrupa ortalamasının 2,4 katında, devasa bir işsizlik sıkıntısıyla karşı karşıyayız. Bu, toplumumuza bir çöküş de yaşatıyor. Maalesef, bütün cumhuriyet boyunca görmediğimiz bir ekonomik krizle, ekonomik darboğazla karşı karşıyayız.”
”GENÇLER SENTETİK UYUŞTURUCU BATAĞINDA”
“İşsizlik yalnızca insanların işsiz olması değil, bakın, işsizlik maalesef Türkiye’deki yeni yeni sorunların de ana kaynağı durumda. Bugün uyuşturucunun her bölüme yayılmasının manası ne? İşsizlik kıymetli arkadaşlar. Bakın, evvelce yalnızca belirli bir kesim uyuşturucu kullanabiliyordu, artık en çok da alt kesim uyuşturucu kullanıyor. Ketamın içeren sentetik uyuşturucu kullanımında yüzde 50’ye yakın artış olmuş durumda. 2024 yılda uyuşturucudan ölen 427 kişinin 204’ü sentetik bonzai, 142’siyse metamfetaminden tespit edilmiş durumda. Yani gençlerimiz göz nazaran göre vefata sürüklenmeye çalışılıyor.”
”VAATLERİNİ TUTMADILAR”
“Peki, bunları çözmek yerine ne yapıyoruz? Bir torba kanun var, bunları çözmek yerine cumhurbaşkanına, yüzde 1 olan işsizlik sigortası katkı hissesini yarısına kadar artırma yahut indirme yetkisini veriyoruz. Tasarruf sağlayacak öteki bir şey kalmadı, İşsizlik Fonu kaldı. “Yetkiyi veriyoruz lakin indirmeyebiliriz.” dediniz Plan ve Bütçe Komitesinde, bir kelam var “Tiyatronun birinci sahnesinde duvarda bir silah varsa o silah kesinlikle patlar.” Cumhurbaşkanına işsizlik primini düşürme yetkisi veriliyorsa bunun kesinlikle kullanılacağı manasına geliyor. Yıllardır işsizlik ödeneği şartlarının genişletilmesi gerektiğini söylüyoruz, 2023 seçimlerinde de sizin seçim vaatlerinizden biriydi.”
”İŞSİZLİK MAAŞINA BAŞVURANLARIN YARISI MAAŞ ALAMIYOR”
“2025 yılında 1 milyon 840 bin kişi başvurmuş, 881 bin kişi faydalanabilmiş, yüzde 52’si faydalanamamış. Bir de işsiz olup başvuramayanlar var, kıymetli arkadaşlar, her 100 bireyden yalnızca 16’sı işsizlik maaşı alabiliyor, 100 şahıstan 84’ü alamıyor. İşsizlik maaşı alabilmek için üç yıl içinde en az altı yüz gün, yaklaşık yirmi ay prim ödeme zaruriliği var. Patron bir girdi-çıktı yapsa -ki uygulama çok- alamayacak. Son üç yılda altı yüz gün primin varsa altı ay, dokuz yüz gün primin varsa sekiz ay, bin seksen gün primin varsa on ay işsizlik maaşı alabiliyorsun.”
”İŞSİZLİK FONU PATRONA TAKVİYE FONU HALİNE GELDİ”
“2025 yılı sonu prestijiyle fon varlığının yaklaşık 628 milyar lira olduğu, fonun 2026 yılında 151 milyar lira daha gelir fazlası vermesi beklendiği vurgulanıyor. Fonun gelir fazlası vermesinden ötürü bunun yapıldığı söyleniyor. Bu fonun gerçek maksadı, kullanın, işsize ödeyin. Bakın, 2023, 2024, 2025’te fon gelir ve masrafları var, 2025 sonunda 628 milyar fon varlığı içinde işsizlik ödeneği ve ödenen para yalnızca 80 milyar, patrona ödeyen para 97 milyar; maalesef işsizlik fonu emel dışı kullanılmaya devam ediyor. Üç yılda işsizlik sigortası masrafının yalnızca yüzde 7’si personele, yüzde 54’ü ise patrona verilmiş durumda yani burada bir samimiyetsizlik var.”
