Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan Plan ve Bütçe Komisyonu’nda milletvekillerine sunum yaptı.. Karahan, bilhassa güç ve ulaştırma hizmetleri başta olmak üzere savaşın maliyet kanalı üzerinden fiyatlar üzerinde bariz bir baskı oluşturduğunu tabir etti.
“FİYAT ARTIŞLARI KISA VADEDE TESİRİNİ SÜRDÜRECEK”
Nisan ayı bilgilerinde bu tesirin net biçimde gözlendiğini belirten Karahan, güç kaynaklı fiyat artışlarının kısa vadede tesirini sürdürmesini beklediklerini lisana getirdi. Karahan’ın açıklamaları şu halde:
“Küresel ticaret siyaseti meçhullüğü gerilerken jeopolitik riskler yükselmiştir. Global ekonomik görünüme ait halihazırda süregelen belirsizliğin, jeopolitik gelişmeler kaynaklı olarak besbelli halde yükseldiğini görüyoruz. Şubat ayı sonunda başlayan ABD İsrail-İran Savaşı ile güç fiyatları keskin bir halde arttı.
“JEOPOLİTİK GELİŞMELER EMTİA FİYATLARININ ARTMASINA SEBEP OLMUŞTUR”
Hürmüz Boğazı’nın kapatılması global güç arzı açısından risk oluşturmakta. Öncü göstergeler global iktisadi faaliyette yavaşlama, girdi maliyetlerinde artış ve tedarik zincirlerinde aksamalara işaret ediyor. Jeopolitik gelişmeler güç emtia fiyatlarının bariz bir biçimde artmasına neden olmuştur.
Mevcut durumda, güç fiyatları yüksek seviyesini koruyor. Gerek ham petrol gerekse doğal gaz fiyatları savaş öncesi seviyelerin hayli üzerinde seyrediyor. Petrol fiyatlarındaki oynaklık son periyotta azalmış olsa da tarihi ortalamasının üzerinde. Güç fiyatları kadar yüksek olmamakla birlikte, endüstriyel metal ve ziraî emtialar kaynaklı olarak güç dışı fiyatlar da artıyor.
“2026 YILINDA GLOBAL BÜYÜME BARİZ BİR HALDE YAVAŞLAYACAK”
Küresel büyümenin 2026 yılında bariz halde yavaşlaması beklenmektedir. Global iktisat kıymetli bir negatif arz şoku ile karşı karşıya. Daha da yükselen global belirsizlik tüketici ve üretici itimadını olumsuz etkiliyor. Başta savaş bölgesinde yer alan ülkeler olmak üzere, birçok iktisatta büyüme öngörülerinin aşağı istikamette güncellendiğini görüyoruz.
2026 yılında global büyümenin besbelli biçimde ivme kaybetmesi bekleniyor. Buna bağlı olarak Türkiye’nin dış talebinin de zayıflayacağını öngörüyoruz. Siyaset faiz fiyatlamaları son devirde artış göstermiştir. Güç fiyatlarına bağlı olarak manşet enflasyon global ölçekte artmakla birlikte, bu duruma global manada para siyasetlerinin birinci reaksiyonu sonlu oldu. Buna rağmen gelişmiş ülkelerde daha evvel beklenen faiz indirimlerinin ötelendiğini görüyoruz.
Fed’in yıl boyunca siyaset faizini değiştirmeyeceği fiyatlanırken, ECB’nin ise yılın ikinci yarısında siyaset faizini artırması bekleniyor. Bundan sonraki süreçte; savaşın gelişimi, güç nakliyatındaki aksamaların boyutu ve müddeti belirleyici olacak. Güç arzına ait aksamaların sürmesi durumunda fiyat artışlarının ikincil tesirlerini denetim altına almak ve beklentileri çıpalamak için global ölçekte daha güçlü bir para siyaseti yansısı gerekebilir.
“PORTFÖTY ÇIKIŞLARI GÖZLEMLENİYOR”
Son periyotta GOÜ pay senedi piyasalarından portföy çıkışları gözlenmektedir. Son periyotta artan belirsizliğe bağlı olarak gelişmekte olan ülke piyasalarından portföy çıkışları gözleniyor. Savaşın seyrinin yanı sıra, 2026 yılı boyunca gelişmiş ülkelerin izleyeceği para siyaseti da global risk iştahı ve portföy hareketleri üzerinde tesirli olma potansiyeli taşıyor.
Talep kompozisyonu dezenflasyon sürecini desteklemiştir. Sıkı para siyasetimizin hedeflenen bir sonucu olarak, talep kompozisyonunda istikrarlı seyir devam etmekte. Hakikaten 2025 yılında tüketimin büyümeye katkısının 2023 yılına kıyasla, besbelli olarak gerilediğini, yatırımların katkısının ise devam ettiğini görüyoruz. Global ticareti sınırlayıcı tarife ve müdafaacı tedbirlerin tesiriyle 2025 yılında net ihracatın katkısı negatife dönse de sıkılaştırma öncesine nazaran daha istikrarlı bir fotoğraf mevcut.”
