TÜRKİYE Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, ABD-İsrail ve İran savaşına ait, “Enerji kaynaklı tesirlerin kısa vadede devam edeceğini düşünüyoruz. Bu tesirlerin orta vadeli enflasyon görünümü üzerindeki yansımaları ise para siyaseti duruşumuzla şekillenecek. Önümüzdeki devir para siyaseti kararlarını alırken bu ögeleri göz önüne alacağız. Savaş dezenflasyon sürecini olumsuz etkilese de kararlılığımızı değiştirmiyor” dedi.
TBMM Plan ve Bütçe Kurulu, 1211 sayılı ‘Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’ mucibince Merkez Bankası’nın faaliyetleri dinlemek üzere AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı. CHP’li milletvekilleri komite toplantısına, üzerinde Mustafa Kemal Atatürk görselinin bulunduğu, ‘5 bin Türk Lirası’ ile Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in görselinin olduğu ‘500 Türk Lirası’ banknotlarıyla katıldı. CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba cebinden çıkardığı 200 liralık banknotlar, 1 Euro ve dolarları göstererek, “Merkez Bankası’nın en kıymetli vazifesi Türk lirasının kıymetini korumak ve fiyat istikrarını sağlamak. Size iki örnek vereceğim; bu 1 Euro bizim 50 liramıza eşit. Bakın en büyük banknotumuz 200 lira; bu bir pasaport üzere ülkenin onuru ve onurudur. Maalesef makus idare yüzünden geldiğimiz noktada 5 dolara eşit hatta daha fazla 220 lira yapıyor. Bunun sorumlusu kim? Şayet, ‘Mehmet Şimşek, Berat Albayrak, Lütfü Elvan ya da gülümsemesiyle meşhur Nurettin Nebati’ dersek az söylemiş oluruz zira hepsinin atama kararnamesinde Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın imzası var. Dünyada bizim kadar Merkez Bankası Başkanı değiştiren hiçbir ülke yok. 2020 yılından bu yana tam 5 Merkez Bankası Başkanı değişmiş ancak atamaya değil atayana bakın. Elimizde 500 lira var, bizim bastığımız ve üzerinde Mehmet Şimşek resmi var. Bizim ülkemizde artık bu banknotun konuşulması yerine çabucak bir hesap yapalım; 2009 yılında 200 lira 131 dolarken şu anda bunun karşılığı 5 bin 700 lira” tabirlerini kullandı.
‘PARA SİYASETİ ARAÇLARINI FİYAT İSTİKRARI DOĞRULTUSUNDA KULLANMAYA DEVAM EDECEĞİZ’
Ardından TCMB Başkanı Fatih Karahan, komisyonda sunum yaptı. Karahan, geçen aylarda yaşanan jeopolitik gelişmelerin belirleyici olduğunu ve ABD-İsrail ve İran savaşının enflasyon üzerindeki tesirlerinin net biçimde etkilendiğini belirtti. Karahan, “Enerji kaynaklı tesirlerin kısa vadede devam edeceğini düşünüyoruz. Bu tesirlerin orta vadeli enflasyon görünümü üzerindeki yansımaları ise para siyaseti duruşumuzla şekillenecek. Önümüzdeki devir para siyaseti kararlarını alırken bu ögeleri göz önüne alacağız. Savaş dezenflasyon sürecini olumsuz etkilese de kararlılığımızı değiştirmiyor. Önümüzdeki devirde de tüm para siyaseti araçlarını temel maksadımız olan fiyat istikrarı doğrultusunda kullanmaya devam edeceğiz. Global ticaret siyaseti meçhullüğü gerilerken jeopolitik riskler yükselmiştir. Global ekonomik görünüme ait halihazırda süregelen belirsizliğin, jeopolitik gelişmeler kaynaklı olarak bariz biçimde yükseldiğini görüyoruz. Şubat ayı sonunda başlayan ABD-İsrail-İran Savaşı ile güç fiyatları keskin bir biçimde arttı. Hürmüz Boğazı’nın kapatılması global güç arzı açısından risk oluşturmaktadır” diye konuştu.
‘TALEP KOMPOZİSYONU DEZENFLASYON SÜRECİNİ DESTEKLEMİŞTİR’
Jeopolitik gelişmelerin emtia fiyatlarını bariz formda artırdığını ve güç dışı fiyatlarının yükselmesi nedeniyle global büyümenin yavaşlayacağını söyleyen Karahan, Türkiye’nin dış talebinin ise zayıflayacağını öngördüklerini kaydetti. Yurt içi ekonomik gelişmelere ait konuşan Karahan, “Talep kompozisyonu dezenflasyon sürecini desteklemiştir. Sıkı para siyasetimizin hedeflenen bir sonucu olarak, talep kompozisyonunda istikrarlı seyir devam etmektedir. Hakikaten 2025 yılında tüketimin büyümeye katkısının 2023 yılına kıyasla, besbelli olarak gerilediğini, yatırımların katkısının ise devam ettiğini görüyoruz. Global ticareti sınırlayıcı tarife ve muhafazacı tedbirlerin tesiriyle 2025 yılında net ihracatın katkısı negatife dönse de sıkılaştırma öncesine nazaran daha istikrarlı bir fotoğraf mevcut. Şubat prestijiyle sanayi üretimi yatay seyrederken hizmet üretimi artmıştır. Yılın birinci çeyreğine dair göstergelere bakacak olursak; 2025 yılının üçüncü çeyreğinde gerileyen sanayi üretiminin, takip eden iki çeyrekte yatay bir seyir izlediğini görüyoruz” değerlendirmesinde bulundu.
‘ENFLASYON YÜKSEK SEYRİNİ KORUMAKTADIR’
Karahan, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Nisan ayı enflasyon sayısı ile toplam enflasyon sayısını paylaşarak, şöyle devam etti:
“Mayıs 2024’te ulaşılan tepe ile kıyaslandığında, enflasyonda besbelli bir düşüş yaşanmakla birlikte enflasyon yüksek seyrini korumaktadır. Enflasyonun ana eğiliminde bir ölçü yükseliş gözlenmektedir. Enflasyonun yakın devirdeki seyrini kıymetlendirmek için ana eğilim göstergelerine başvuruyoruz. Yıllık enflasyon, geçmiş devir artışları bünyesinde barındırdığından, yakın devir görünümü gereğince yansıtmayabiliyor. Göstergelerin son 3 aylık ortalamaları enflasyonun ana eğiliminde bir ölçü yükselişe işaret ediyor. Enflasyon çekirdek kümelerde gerilerken besin ve güçte yükselmiştir. Gerçekten yılın birinci 4 ayındaki fiyat artışlarına baktığımızda, geçen yıla kıyasla enflasyonun temel mal ve hizmet üzere çekirdek kümelerde yavaşladığını, lakin besin ve güçte yükseldiğini görüyoruz. Yılın birinci aylarında besin kümesi enflasyona artırıcı tarafta katkıda bulundu.”
‘ENFLASYON BEKLENTİLERİ İSTEK ETTİĞİMİZ ÖLÇÜDE GERİLEMİYOR’
Savaş nedeniyle enflasyonist baskının arttığını lakin hizmet enflasyonundaki düşüşlerin sürdüğünü kaydeden Karahan, “Bir evvelki toplantımız ile bu periyodu kıyasladığımızda, enflasyon beklentilerinin dilek ettiğimiz ölçüde gerilemediğini görüyoruz. Beklentiler, hala enflasyon iddialarımızın üzerinde seyrediyor. Yılın birinci aylarında besin fiyatları yüksek seyretti; sonraki periyotta ise Orta Doğu’daki gelişmeler, enflasyon görünümü üzerinde belirsizliğe yol açtı. Buna istinaden enflasyon beklentilerinde bozulma izledik. Bu devirde jeopolitik gelişmelerin mümkün ikincil tesirleri değer taşımaktadır. Tansiyonun ne kadar süreceği enflasyon görünümü açısından kritik bir risk ögesidir. 2026 yılı ocak ayında, para siyaseti adımlarımızın büyüklüğünü gözden geçirdik ve siyaset faizini 100 baz puanlık bir indirimle yüzde 37 düzeyine getirdik. Lakin, şubat ayı sonunda Orta Doğu’da başlayan tansiyon kaynaklı artan belirsizlikler, ham petrol, doğal gaz ve emtia fiyatlarında yüksek oynaklıklara ve artışa neden oldu. Kelam konusu ögelerin enflasyon görünümü üzerinde oluşturabileceği riskleri sınırlamak gayesiyle vakitli bir biçimde kimi önlemler aldık” dedi.
Karahan ayrıyeten savaşın tesirlerini sonlandırmak için sıkı para siyaset duruşunu sürdürdüklerini ve Merkez Bankası’nın güçlü rezerv konumunu devam ettirdiğini tabir etti.
KOMİSYON TOPLANTISI DEVAM EDİYOR
Karahan’ın sunumunun akabinde toplantı milletvekillerinin iktisada ait değerlendirmeleriyle devam ediyor.
