DUYGU ERDOĞAN / İSTANBUL – ABD ile İsrail’in İran’a hücumları akabinde bölgedeki savaş ortamı, değerli metaller piyasasında büyük hareketlerle dalgalanmaya neden oluyor. Bu ağır hareket, kimi günler tüketiciler için alış birtakım günler ise satış imkanı oluşturuyor. Lakin bu dalgalı piyasa öbür yandan altın ve kuyumcular konusunda soru işaretleri bırakıyor. Altındaki makas farkı, yoğunluk vaktinde geçersiz altın ihtimali, sağlam kuyumcu tercihi, online alım üzere farklı sorulara karşılıklar aranıyor. Bu kapsamda farklı kuyumculardan sorularımıza karşılıklar aldık…
‘Sahte altın’ için kuyumcular ‘taşa vuruyor’
Kuyumcular altını ön bir denetimden geçirmek ve tüketici de talep ederse güvenliği göstermek için klasik olarak ‘mihenk taşı’ usulünü kullanırlar. ‘Taşa vurmak’ dedikleri sistemle kuyumcular, altın ve gümüş üzere bedelli metallerin saflığını, gerçekliğini ve ayarını (karat) bir manada ön bir testten geçirmiş olurlar. Metalin taşa sürtülmesiyle bırakılan iz, asitler yani ayar suları kullanılarak uydurma yahut düşük ayarlı eserlerin tespit edilmesini sağlayan pratik bir sistem sağlanmış olur. Mihenk taşına sürtülen bedelli metalin izi üzerine örneğin 14 ayarlık bir asit uygulanır. İz kayboluyorsa ayar daha düşüktür.
Gümrükten kaçırana, sahteciye sıkı denetim
Altındaki fiyat oynaklığı, kaçakçıları ve dolandırıcıları da harekete geçiriyor. Evvelki gün Biga Emniyet Müdürlüğü Kabahat Tedbire Soruşturma Ofis Amirliği takımları, dolandırıcı olduğu bedellendirilen bir şahsın ilçedeki bir kuyumcuya yüklü ölçüde geçersiz altın getirip bozduracağı bilgisi üzerine harekete geçti. Toplamda 438 adet geçersiz altına el konuldu.
Batman İl Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Kabahatlerle Gayret Şube Müdürlüğünce ise Batman-Siirt kara yolunda durdurulan bir takside yapılan aramada, gümrük kaçağı 3 modül halinde toplam 2 kilo 581 gram altın ele geçirildi.
Altın alırken manzaraya dikkat
1 Kuyumcular gram altın yahut altını toptan nereden nasıl, nereden alıyor?
Kuyumcular altını ekseriyetle Borsa İstanbul Değerli Madenler Piyasası, rafineriler ve büyük toptancı kuyumculardan gram yahut külçe olarak alır. Son yüksek talep periyodunda Darphane elinde çeyrek altın bulunmaması nedeniyle alamayan ortacılar, kuyumculara da altını orta ara sağlayamamış oldu.
2 Satış fiyatını neye nazaran belirliyor?
Satış fiyatını öncelikle aldığı büyük rafineri üzere kuruluşların alış, ambalaj/paket üzere ekstraları eklemesi; memleketler arası ons altın fiyatı, döviz kuru (özellikle USD/TRY), personellik ve kendi kâr marjına nazaran belirler.
3 Yan yana kuyumcular ortasında bile alış-satış fiyat farkı bazen uçurum üzere oluyor, neden?
Yan yana kuyumcular ortasındaki fiyat farkı; alış maliyeti, stok durumu, personellik oranı ve kâr marjı siyasetlerinin farklı olmasından kaynaklanır. Örneğin 30 gram altın satar, bilezik almak ister, bu bilezik fiyatından o marj çıkarsa, gram altını alış fiyatından direkt satar. Böyle alım satımlar da tesirli olur.
4 Bu mevzuda kontrol var mı?
Kuyumculuk sektörü Ticaret Bakanlığı ve ilgili meslek odaları tarafından genel ticaret kuralları çerçevesinde denetlenir lakin anlık fiyat farklarına direkt müdahale edilmez. Hür piyasada en büyük kontrolü tüketici satın alma kararını uygulamayarak yapar.
5 Online ve kuyumcu satış fiyatları neden farklı?
Online ve fiziki kuyumcu fiyatları; operasyon maliyetleri, rekabet düzeyi ve stok idaresi farkları nedeniyle değişir. Online hem inançsız bir ortam, hem de bizler üzere kirası, çalışanı, farklı masrafları sağlamayan bir yerdir.
6 Bankadan altın alınabiliyor mu?
Bankalardan fiziki olmayan (hesap üzerinden) altın ve kimi bankalarda sonlu olarak fiziki altın alınabiliyor.
7 Türkiye’de altın neden daha değerli; makas yurt dışı ile açık mı?
Alım-satım ortasındaki makas; piyasa oynaklığı, likidite durumu ve kuyumcunun riskini muhafaza isteğine nazaran genişler. Yurt dışına nazaran bizim borsamızda fiyat daima daha yüksektir; örneğin ons fiyatı TL ile 7 bin TL ise bizim borsada 7.300 TL’dir; yurt içinde daha değerliye alırız ve buna nazaran daha değerliye satılması gerekir. Bu nedenle milletlerarası fiyata nazaran üstte kalırız.
8 Türkiye’de en muteber altın nereden alınır?
Türkiye’de en muteber altın; sertifikalı, damgalı ve Borsa İstanbul standartlarına uygun eser satan kurumsal kuyumculardan alınır. Mahalle kuyumcunuz, bildiğiniz kuyumcu her vakit en emniyetli olandır.
9 Uydurma altın var mı?
Piyasada düşük ayarlı yahut kaplama biçiminde uydurma altın bulunabilir. Fakat bu kuyumcular ortasında olan bir şey değildir.
10 Elimdekinin özgün altın olduğunu nasıl anlarım?
Altın doğal olarak tok bir parlaklığa sahiptir. Geçersiz eserlerde ise olağandan fazla parlaklık, boya üzere bir görünüm oluşur. Kenar çizgileri sistemsiz olabilir. Dövme izi gerçek eserlerde daha nettir. Altın, birçok metale nazaran daha ağırdır. Birebir boyuttaki düzmece altın çoklukla daha hafiftir. Altın mıknatıs tarafından çekilmez. Düzmece altında birebir gramaj tutturmak için üretim sırasında demir kullanıldığı görülmüştür. Piyasanın çok altında satılan eserlerin büyük kısmı geçersizdir. Gerçek altın eserlerde, üzerindeki firma logosu, kabartmalar ve ayar damgaları net ve besbellidir; silinmiş, aşınmış yahut belgisiz bir görünüm göstermez.
Bir ayda ne oldu?
28 Şubat’ta ABD ile İsrail İran’a karşı ortak bir akın başlattı. İran da misillemeler ve bölge ülkelerinin yardımları münasebetiyle buralara da füzeler atarak karşılık verdi. Bu nedenle bölgesel bir savaş ortamı oluştu. Savaşın tedirginliğiyle mart başında 7 bin 700 lira hududuna dayanan gram altın iki hafta boyunca yüksek serisine devam etti. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump’ın belirsizlik içeren açıklamaları, sonrasında ise İran’a ataklarda erteleme kelamı, piyasalara yatay bir seyir getirdi. 23 Mart’ta ise gram altın uzun bir müddettir görmediği taban nokta olarak 6 bin liranın altını test etti. Yurt içi piyasalarda Merkez Bankası’nın bu süreçte altın satışının da tesirli olduğu belirtildi. Bu taban noktadan alım yapmak isteyenler tüm kuyumcularda yüksek talep oluşturdu, uzun kuyruklara girdi. Piyasa talebine yetişemeyen arz nedeniyle anlık satışlar durdu.
Fiyat yatay seyirde
Dün ise gün içinde gram altın 6 bin 400 lira düzeyinde hareket etti. İstanbul Kuyumcular Odası’nın (İKO) iddialarına nazaran, Türkiye’de yastık altındaki altın ölçüsünün 5 bin tona yakın olduğu, pahasının ise 500 milyar dolar düzeyine karşılık geldiği tabir ediliyor.
