SAHA 2026 Milletlerarası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı’nda, kesimin tedarik zinciri stratejileri ve kritik ham husus siyasetleri masaya yatırıldı.
Türkiye’nin ve Avrupa’nın en büyük savunma, havacılık ve uzay sanayi kümelenmesi SAHA İstanbul tertibiyle İstanbul Fuar Merkezi’nde SAHA 2026 Memleketler arası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı gerçekleştiriliyor.
Anadolu Ajansı’nın (AA) Küresel İrtibat Ortağı olduğu fuar kapsamında düzenlenen “Kritik Hammaddeler ve Stratejik Tedarik Zinciri İdaresi Paneli” TUSAŞ Motor Sanayii AŞ (TEI) Yönetim Kurulu Lideri ve TUSAŞ Genel Müdür Yardımcısı Fahrettin Öztürk, ASPİLSAN Güç Genel Müdürü Ahmet Turan Özdemir, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Başkanı Burcu Özsoy ve Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Rektörü Mehmet Kul’un iştirakiyle gerçekleştirildi.
Stratejik sistemlerde “B planı”nın hazır bulundurulması gerekiyor
TEI Yönetim Kurulu Lideri ve TUSAŞ Genel Müdür Yardımcısı Öztürk, buradaki konuşmasında, Türk havacılık ve savunma endüstrisinin uzun süren prototip ve geliştirme çalışmalarının akabinde seri imalat yılına girdiğini belirtti.
Sektördeki dışa bağımlılık sorununa işaret eden Öztürk, mevcut ekosistemin yüksek kapasiteli seri imalatı tek başına destekleyecek durumda olmadığını, bu nedenle KOBİ’lerle birlikte büyüyerek altyapı, bilgi birikimi, teknoloji transferi ve insan kaynağı kapasitesinin artırılması gerektiğini vurguladı.
Dünyadaki krizlerin ve salgın devirlerinin tedarik zincirindeki kırılganlıkları gözler önüne serdiğini belirten Öztürk, tek kaynağa bağlı kalmanın üretimde önemli kesintilere yol açabileceğini söz etti.
Stratejik mevzularda en az stok yerine ömürlü materyaller hariç muhakkak bir stokla çalışmanın kıymetine dikkati çeken Öztürk, tedarik süreçlerinde kesinlikle alternatif kaynakların ve “B planı”nın hazır bulundurulması gerektiğini kaydetti.
Öztürk, yerlileştirme faaliyetlerinin sınırsız kaynaklar olmadığı şuuruyla “maliyet etkin” ve “sürdürülebilir” temellere oturtulmasının koşul olduğunu bildirdi.
Dijitalleşme ve yapay zekanın karar takviye sistemi olarak süreçlere entegre edilmesinin Türkiye’ye ivme kazandıracağını belirten Öztürk, şöyle konuştu:
“Tedarik zincirinde hem dijitalleşme hem de yapay zeka aktif kullanılmalı. Süreçler izlenebilir olmalı, risklerin evvelce tahlili yapılmalı ve bu kapsamda teknolojinin bize sağladığı bütün avantajlardan faydalanılmalı. Yapay zeka tek başına bir karar sistemi değil, karar vermenize yardımcı olan bir sistemdir. Hiçbir vakit yapay zeka yahut dijitalleşme sizin bütün problemlerinizi sihirli bir değnek üzere çözmeyecek. Lakin onları aktif ve verimli kullandığınız vakit Türkiye’nin katedeceği aralık hızlanacaktır.
Savunma endüstrisinde bağımsızlık yalnızca üretim yapmakla değil, üretimi sürdürülebilir kılmakla mümkündür. Bu çok kıymetli, bir kez üretim yapabilirsiniz ki bunu tekraren yaptık, lakin asıl sıkıntı devamlılıktır. Bunu çok güzel anlamamız gerekiyor. Tekrar bu süreç içerisinde entegre planlama düzeneği kurulmalı. Tüm kurumlar, tüm paydaşlar birebir yol haritası üzerinde ilerlemeli. Maksat sapması olmamalı zira en büyük külfetlerden bir tanesi amaçtan şaşmak, öbür yollara yönelmektir. Birlikte çalışma kültürüyle bu süreçler hızlandırılabilir. Uzun vadeli mukaveleler yapılarak ve alternatifler kıymetlendirilerek bu yolda ilerlenmeli.”
Batarya pasaportu ve ham unsurda geri kazanım
ASPİLSAN Güç Genel Müdürü Özdemir ise savunma endüstrisinde kritik platformlar için vazife ve emniyet öncelikli bataryalar geliştirdiklerini anımsattı.
Yakın vakitte Lübnan’da yaşanan davet aygıtı patlamalarına atıfta bulunan Özdemir, insan kaynağından son esere kadar bağımsız ve muteber tahlillerle ilerlenmesinin ulusal güvenlik açısından zarurî olduğunu belirtti.
Özdemir, büyük ülkelerin belirlediği standartların vakit zaman pazara giriş bariyeri olarak kullanılabildiğini aktararak, Türkiye’nin kendi test ve sertifikasyon süreçlerini oluşturması ve kısaltması gerektiğine vurgu yaptı.
Türkiye’nin ham husus saflığı ve sürdürülebilir ticari maden altyapısı hususlarında kimi dezavantajları bulunduğunu tabir eden Özdemir, ABD ve Avrupa Birliği’nde devreye giren “batarya pasaportu” uygulamalarına dikkati çekti.
Özdemir, ham hususun geriye dönük izlenebilirliğinin mecburî hale geldiğini hatırlatarak, stratejik platformlarda kullanılan elektrikli araç bataryalarının ikinci ömürlerinde güç depolamada kıymetlendirilmesi ve akabinde geri dönüştürülerek ender elementlerin tekrar üretim zincirine kazandırılmasının kritik bir tahlil yolu olduğunu lisana getirdi.
Kritik materyaller için erken ihtar sistemi ve risk haritası
TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Başkanı Özsoy ise teknolojik erken ihtar sisteminin ve bilgi temelli izleme siyasetlerinin ehemmiyetine değindi.
İthalat bağımlılığı ve kritiklik tahlilleri yaparak kapsamlı bir risk haritası oluşturduklarını belirten Özsoy, global literatür ve patent akışlarının sıkı halde takip edildiğini aktardı.
Olası ham husus kesintilerine karşı laboratuvar ölçekli tahlilleri savunma endüstrisine kazandırdıklarını bildiren Özsoy, atıklar ve endüstriyel cüruflardan elde edilecek geri kazanımların kriz anlarında ülkenin elini önemli formda kuvvetlendireceğini kaydetti.
Özsoy, dost ve müttefik ülkelerle ham husus ticareti ile ortak işletme iştiraklerinin de bu süreci destekleyecek adımlar olduğunu belirtti.
