El Nino hava olayı, son günlerde gündemin üst sıralarında yer alıyor. Uzmanlar, bu doğa olayı sebebiyle sıcaklıkların ve yağışların normalin üstüne çıkabileceğini belirtiyor.
EL NİNO NEDİR
Normalde Pasifik Okyanusu’nda alize rüzgarları doğudan batıya eser. Bu rüzgarlar, yüzeydeki sıcak suyu tıpkı bir süpürge gibi Pasifik’in batısına hapseder. Bu bölgede, suların ısınması buharlaştırmayı arttırır ve Hindistan, Endonezya, Avustralya gibi Pasifik’in batısındaki ülkelerde yağışların yoğunlaşmasına yol açar.
Aynı zamanda, Pasifik’in doğusunda ise soğuk su yaygınlık kazanır. Bu da ABD’nin güneyi ve Güney Amerika’nın batısı gibi Pasifik’in doğusundaki ülkelerde yağışların az olması ve kuraklığın artmasına sebebiyet verir.
Ancak El Nino döneminde bu rüzgârlar zayıflar veya yön değiştirir; böylece sıcak sular doğuya doğru yayılır. El Nino’yu “rahatsız edici” yapan şey ise sıcak suyun Pasifik’in çok daha geniş bir bölgesine yayılmasıdır.
Sol üstteki görselde Alize rüzgarları, sıcak suyu batı kıyılarına topluyor. Sağ alttaki görselde ise El Nino dolayısıyla sıcak su, Pasifik’e yayılıp daha fazla yer kaplıyor.
EL NİNO NELERE SEBEP OLUYOR
Sıcak suların daha geniş bir alana yayılması küresel sistemde dengeleri değiştirir. Pasifik’in kalorifer gibi daha sıcak hâle gelmesi, atmosferin ısısını arttırır. Ayrıca, buharlaşmanın da artmasıyla yağışlar yoğunlaşır.
SÜPER EL NİNO BEKLENİYOR
El Nino’nun seviyeleri var. Su yüzeyi sıcaklığının 0.5-0.9 derece artması Zayıf El Nino‘ya, 1-1.4 derece artması Orta Şidette El Nino‘ya, 1.5-1.9 derece artması Kuvvetli El Nino, 2 derece veya üzerine bir sıcaklık artışı ise Süper El Nino‘ya yol açar.
ABD merkezli Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi ve Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi, mayıs-temmuz arasında El Nino yaşanma ihtimalini yüzde 60‘ın üzerinde olduğunu duyurdu.
Asıl haber değeri taşıyan kısım ise bu ısınmanın yıl sonuna doğru zirveye çıkarak 2 derece barajını aşma (yani “Süper” seviyeye ulaşma) ihtimalinin oldukça güçlü görünmesi.
TÜRKİYE’Yİ NASIL ETKİLER
El Nino’nun doğrudan etkilerini Pasifik ülkeleri yaşıyor. Ancak Türkiye gibi “olay yerinden” binlerce kilometre uzaktaki ülkeler, bu olaydan dolaylı yoldan etkileniyor.
Odatv’ye konuşan iklim bilimleri uzmanı Prof. Dr. Doğan Yaşar, özellikle sonbahardan sonra eylül-ekim aylarında ciddi yağışlar beklediğini söyledi.
Bunun normal bir doğa olayı olduğunu söyleyen Yaşar, 2023’te de bir Süper El Nino yaşadığımızı hatırlattı. Yaşar, bu dönemde yüzde 13 fazla yağış aldığımızı belirtti.
Sıcaklıkların artacağını söyleyen Yaşar, ancak bu artışın ne kadar olacağının şimdiden bilinemeyeceğinin altını çizdi.
TÜRKİYE’NİN EL NİNO KARNESİ
Türkiye daha önce birden fazla defa El Nino dönemlerini yaşadı. Türkiye’de sıcaklığın uzun yıllar ortalaması (1981-2010 dönemi) 13.5 dereceydi. 2015-2016 yıllarında yaşanan Süper El Nino’nun ardından sıcaklıklar uzun yıllar ortalamasını bir derece üstüne çıkarak 14 derece oldu. 2016 yılı, o tarihe kadar Türkiye’de ölçülmüş en sıcak dördüncü yıl olarak kayıtlara geçti.
Türkiye’nin 1991-2020 dönemi arası sıcaklık ortalaması ise 13.9 derece idi. 2023’te yaşanan Kuvvetli El Nino olayının ardından sıcaklık 15.1 dereceye çıktı. 2023 yılı, Türkiye tarihindeki en sıcak üçüncü yıl oldu.
Ulaş Fakir
