Küresel gıda piyasaları, Orta Doğu’da tırmanan gerilim ve jeopolitik risklerin gölgesinde zorlu bir dönemden geçiyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından açıklanan verilere göre, gıda fiyatları son üç ayda toplam 6,6 puan yükselerek nisan ayında 130,7 seviyesine ulaştı. Bu rakam, en son Şubat 2023’te görülen eşiğe geri dönüldüğünü kanıtlıyor.
PETROL VE LOJİSTİK KRİZİ FİYATLARI TETİKLEDİ
Yılın başında 124,1 puana kadar gerileyen endeksteki bu ani sıçramanın temel nedeni, Orta Doğu’daki savaş ve Hürmüz Boğazı’nın fiili olarak kapanması. Boğazdaki aksaklıklar petrol fiyatlarını tırmandırırken, bu durum hem nakliye maliyetlerini hem de biyoyakıt talebini artırarak gıda fiyatlarını doğrudan etkiledi.
YAĞ VE TAHIL ZİRVEDE, SÜT VE ŞEKER GERİLİYOR
Piyasadaki artış her kalemde aynı seyretmiyor. İşte nisan ayı raporunun öne çıkan detayları:
Süt: FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi nisan ayında ortalama 119,6 puan olarak gerçekleşti ve Mart ayına göre 1,3 puan düşüş gösterirken, bir yıl öncesine göre 32,1 puan daha düşük seviyede kaldı.
Şeker: FAO Şeker Fiyat Endeksi nisan ayında ortalama 88,5 puan olarak gerçekleşti. Mart ayına göre 4,3 puan ve bir yıl öncesine göre ise 23,8 puan düşüşe işaret etti.
Tahıllar: FAO Tahıl Fiyat Endeksi nisanda ortalama 111,3 puan oldu. Marta kıyasla artış 0,9 puanı buldu. Fiyat artışı buğdayda, enerji maliyetleri ve Hürmüz Boğazı’nın fiili kapanmasıyla bağlantılı aksaklıklar nedeniyle yüksek gübre fiyatları karşısında çiftçilerin daha az gübre gerektiren ürünlere yönelmesi beklentisiyle desteklendi.
Bitkisel yağlar: FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi nisanda ayında ortalama 193,9 puan olarak gerçekleşti ve marta göre 10,9 puan artarak Temmuz 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Et: FAO Et Fiyat Endeksi nisanda ortalama 129,4 puan oldu. Fiyat endeksi mart ayına göre 1,6 puan ve bir yıl öncesine göre 7,8 puan artış göstererek yeni bir rekor seviyeye ulaştı. Artış, genel olarak istikrarlı kalan koyun eti fiyatları hariç, tüm et kategorilerindeki fiyat artışlarını yansıttı.
BAKAN YUMAKLI’DAN “TAM TELAFİ” ÇIKIŞI
Dünya’nın aktardığına göre, Küresel piyasalardaki bu dalgalanma devam ederken, Türkiye iç piyasadaki arz güvenliğine odaklanmış durumda. Yalova’da sektör temsilcileriyle bir araya gelen Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 2025 yılında yaşanan kayıpların 2026’da telafi edileceğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
“2025 yılında karşılaştığımız ancak arz güvenliğimizi sarsmayan aksaklıkları, 2026 yılında inşallah tüm kayıplarımızı geri alarak geride bırakacağız. Tarımsal üretimde 2026, kayıpların telafi edildiği ve güçlendiğimiz bir yıl olacak”
