TBMM Dilekçe Komitesi Türkiye’de Finansal Okuryazarlığın Yaygınlaştırılması ve Seviyesinin Artırılması Alt Kurulu toplandı.
TBMM Dilekçe Kurulu Türkiye’de Finansal Okuryazarlığın Yaygınlaştırılması ve Seviyesinin Artırılması Alt Komisyonu, AK Parti Adana Milletvekili Sunay Karamık başkanlığında toplandı. Komite toplantısının açılışında konuşan Karamık, komitenin yaptığı çalışmaları paylaşarak, “Alt Kurulumuz 4’üncü toplantısında finansal okuryazarlık şuurunun artırılması ve daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlamak hedefiyle 22 Mayıs gününü ülke genelinde ‘Finansal Okuryazarlık Günü’, devamındaki haftanın ise ‘Etkinlik haftası’ olarak belirlenmesi konusunda ilgili kurumlarla istişare sürecinin başlatılmasına karar verilmiştir. Bu çerçevede, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığının hususa ait görüş ve değerlendirmelerinin talep edilmesi üzerine, komitemize iletilen karşılığı yazılarda, özetle, finansal okuryazarlık maharetinin muhakkak gün ve haftalar kapsamında ele alınmasının kamuoyunda farkındalık seviyesinin artırılmasına olumlu katkı sağlayacağı tabir edilmiştir. Alt Komitemizin yürüttüğü çalışmalar Türkiye Büyük Millet Meclisi Lideri Sayın Numan Kurtulmuş’a sunulmuş, 22 Mayıs tarihinin ‘Finansal Okuryazarlık Günü’ olarak ilan edilmesi istikametindeki teklifimize takviyeleri alınmış ve Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın onayıyla Resmi Gazete’de kabul edilmiştir” sözlerini kullandı.
‘VATANDAŞLARIMIZ YASA DIŞI BAHİS VE DOLANDIRICILIK NEDENİYLE MAĞDURİYET YAŞIYOR’
Ardından Mali Suçları Araştırma Kurulu Yükümlülük Denetim Dairesi Başkanı Hasan Avcı, milletvekillerine sunum yaptı. Avcı, Başkanlığın çoklukla finansal araştırma ve tahlil faaliyetleri üzerinde ağırlaştığını ve sektörel kuruluşların kontrol faaliyetlerini gerçekleştirdiklerini söz etti. Avcı, “Finansal okuryazarlıkla MASAK Başkanlığının faaliyetleri ortasında nasıl bir bağ var?’ dersek, bizim aslında temel vazife alanımız, cürüm gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanıyla gayret kapsamında. Lakin ekonomik ünitelerin bu uğraşa katkı sağlayabilmesi için, buradaki risklerden bertaraf edebilmesi için kendilerini, kelam konusu kabahat tipolojilerine, finansal süreçlerin boyutuna, akışına, verisine nazaran bilgi sahibi olmaları gerekiyor. Bilhassa son devirdeki gündem unsurlarına bakacak olursak; yasa dışı bahis, dolandırıcılıkla çaba kapsamında vatandaşlarımızın önemli mağdur olduğunu görüyoruz. O nedenle, finansal okuryazarlık kapsamındaki faaliyetleri de son derece önemsiyoruz ve buraya da çok önemli katkı sağlamaya çalışıyoruz. Olağan, bunların direkt tesirleri neler olabilir? Finansal okuryazarlığı istenilen düzeye getiremediğimiz takdirde en muhtemel tesiri, kayıt dışılık artacaktır. Yeniden, finansal sistem dışındaki süreçler yaygınlaşacaktır ve hatalıların ve bu faaliyetlere aracılık eden bireylerin hata gelirlerinin aklanması uğraşlarının daha da ağırlaşacağını söyleyebiliriz” diye konuştu.
‘YASA DIŞI BAHİSLE ALAKALI 20 TANE YASAL DÜZENLEMEYE AİT ÇALIŞMA YAPILACAK’
Finansal okuryazarlığın yaygınlaştırılabilmesi için farkındalık ve bilinçlendirme çalışmalarını ağırlaştırdıklarını belirten Avcı, yasa dışı bahis ile ilgili oluşturulan Koordinasyon Kurulu kapsamında çalışmalar yürüttüklerini söyledi. Avcı, “Bunlara ait çok kısa tahminen özet verebiliriz lakin sahiden çok önemli başlıkları var. Çok kısa söz etmek gerekirse, burada 14 tane teknik çalışma, 40 tane idari faaliyet, 5 idari düzenleme ve 20 tane yasal düzenlemeye ait çalışma yapılması öngörülüyor. Bu hareket planının tüm unsurları temelinde şu anda oluşturuldu, peyderpey bu yıl içerisinde faaliyete geçecek. Temelinde burada bütün bakanlıklar bu aksiyon planının paydaş kurumları lakin MASAK’ın yapmış olduğu finansal tahliller, savcılıklarla ve kolluk ünitelerle yürütülen çalışmalardan dolayı buradaki uyum vazifesi MASAK Başkanlığına verildi. Temelinde bir bakanlık tarafından yapılması düşünülebilirdi lakin bu çalışmaların odağında bizim finansal tahlillerimiz olduğu için bu uyumu bizim yürütmemiz istendi. Savcılıklarla çok önemli çalışmalarımız var. Savcılık soruşturmaları kapsamında bizlerden rapor talep ediliyor. O raporlar kapsamında bizler tahlil çalışmaları yapıyoruz. Tekrar, Emniyetten, kolluk ünitelerinden, istihbarat ünitelerinden gelen her türlü istihbarata yönelik tahlil çalışmaları yapıyoruz. Tekrar, öbür bakanlıklarımızın mesela Ulusal Eğitim Bakanlığının, Yükseköğretim Kurumunun, ÖSYM’nin farkındalık artırıcı, bilhassa gençlerin bilinçlenmesine yönelik çok önemli faaliyetleri var. Bunlar üniversitelerde broşürler formunda tabir ediliyor. Dağıtıldı, dijital kopyaları oluşturuldu, kamu spotları oluşturuldu” dedi.
‘3,6 MİLYAR LİRA İDARİ PARA CEZASI UYGULADIK’
Avcı dijital ortamda kuşkulu süreç bildirimlerini 2025 yılından itibaren alınmaya başlandığını kaydederek, “Geçen yıl 464 binden fazla kuşkulu süreç bildirimi aldık ve bu bildirimleri temelinde bir kişi, birden fazla kişi, bir kuruluş, birden fazla kuruluş da dahil olabiliyor. 900 binden fazla kişi yani vatandaşımız aslında bu kuşkulu süreç bildirimlerinin konusunu oluşturuyor. Başkanlığımızın yürütmüş olduğu tahliller de temelinde daha çok bu kuşkulu süreç bildirimleri üzerine gelen yaptığımız çalışmalar. Sayıları görebiliyorsunuz sahiden de önemli bir iş yükümüz var. 559 farklı yükümlü kuruluştan ve 442’den fazla finansal kuruluştan dataları aldık. Girdi kaynağımız bizim kuşkulu süreç bildirimleri. Bir öteki ana faaliyet alanımız da yükümlülük kontrolleri. Başkanlığa kuşkulu süreç bildirimi gönderme sorumluluğu olan tüm kurumları temelinde biz yükümlülük kontrolü kapsamında kıymetlendiriyoruz. Burada da geçen yılki kontrol programımız kapsamında 793 farklı kurum ve kuruluşu yükümlülük kontrolüne natürel tuttuk. 247 kuruluşa idari para cezası uyguladık. Bunların toplamı da 3,6 milyar TL’yi geçti. İdari yaptırımlar hala devam ediyor. Bu yıl içerisinde de bu fiyatların daha da yükselmesini beklediğimizi söz edebilirim. Tekrar, yaptırımlara uyumlu kontrol kapsamında 1,6 milyon TL idari para cezası var. Mal varlığı dondurma kararlarına ters hareket etmek aslında isimli yaptırımı gerektiren bir kabahat. Burada da farklı cürüm duyurularımız var. Farklı hususlardan 23 hükümlü hakkında da hata duyurusunda bulunduk bu yıl içerisinde” değerlendirmesinde bulundu.
‘BİZ KISA VADELİ VE GÜDÜSEL HAREKET EDİYORUZ’
Ardından Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Lider Danışmanı Buket Salkım, sunum yaptı. Salkım, OECD ülkeleri ortasında 2016 yılında yapılan ankette Türkiye’nin 12,5 puan aldığını belirterek, “Bizim bugün finansal okuryazarlık, eğitim programlarımızın hepsi şahıslardaki bilgi davranış ve tavrı şekillendirmeye yönelik. Bizim burada gözüktüğü üzere bilgi 4,6, davranış 4,8, tavır ise 3,1 çıkmış. Bu bize şunu gösteriyor; Biz kısa vadeli ve güdüsel hareket ediyoruz. Biliyoruz ama bunları karar kademesine geçirmede ve davranış kalıbı haline getirmede külfet yaşıyoruz. Daima şunu duyarız, tasarruf aksiyonumuz belirli bir düzeyin üzerine çıkamıyor. Aslında biz bir şeyler deniyoruz, yapmaya çalışıyoruz, elimizde bilgi de var ama bunu bir davranış kalıbı haline getirip süreklilik arz ettiremiyoruz. Milletlerarası portreden de bahsetmek için OECD tarafından 8 Eylül 2025 tarihinde bir ‘policy brief’ yayımlandı. Buna nazaran dijital dünyadaki finansal okuryazarlık oranlarını verdiler. Toplam 39 ülke katıldı ve 39 ülke ortasında biz yokuz, bunların 20’si OECD ülkesi olarak ankette yerini buldu. Burada dijital finansal okuryazarlık oranında katılan ülkeler ortasında skor yüzde 53, OECD ülkeleri ortasında ise yüzde 55’tir. Taban seviyede dijital finansal okuryazarlık düzeyine sahip olan yetişkinler ise yüzde 29. Yani bu şu demek: Sokakta karşılaştığımız her 10 şahıstan 7’sinin maalesef ki dijital finansal okuryazarlığı yok. Tıpkı rapora nazaran gelir dizeyi ve eğitim durumuyla da finansal okuryazarlık düzeyinin hakikat orantılı olduğuna karar verildi” sözlerini kullandı.
‘FİNANSAL AÇIDAN SIZINTININ EN DERİN OLDUĞU NOKTALARA TEMAS ETMEYE BAŞLADIK’
SPK’nın finansal okuryazarlık ile ilgili yaptığı çalışmaları aktaran Salkım, ‘İlk Öğretmenim Ailem’ uygulamasının 2 milyon 200 bine yakın indirme bulunduğunu söyledi. Milli Eğitim Bakanlığı ile ortak başlatılan ÖBA projesini anlatan Salkım, “Burası bizim için neden değerliydi? 18 yaşından küçük çocukların e-devlet kullanımı 16 yaşından sonra aşikâr sonlara tabi olsa da çok gözükür değildi ve bizim diplomalarımıza ulaşabilmeleri için ya da sertifikalarımıza sahip olabilmeleri için bir biçimde sisteme girmeleri gerekiyordu; ya ebeveynleri vasıtasıyla giriyorlardı, birden fazla da giremiyordu. Bizim konseyimize gelen CİMER şikayetlerinin birçoklarında bunu söylüyordu çocuklar. ‘Biz de girmek istiyoruz, biz neden giremiyoruz?’, ‘E-devlet olmadan girilebilir mi?’ Biz de daha sonraki süreçte EBA’ya eklenmek suretiyle, artık her öğrencinin e-devlet olmadan da girebilmesinin kapısını açtık. Burada ilkokul, ortaokul ve lise öğrencileri için kapsamlı eğitim programlarını belirledik. Eğitim programlarının içinde ‘priv hesaplar’, ‘itiraf siteleri’ ve en değerlisi ‘panel hesaplar’ vardı. Burada finansal açıdan kırılgan olan, kandırılmasının, sızıntının en derin olduğu noktalara temas etmeye başladık. Tahminen de ortaokul öğrencileri ortasında en yaygın olan panel hesaplar, liseler için priv hesaplar, Deepfake, Grooming uygulamaları; bunları da içine aldığımız toplumsal medyada korunmaya yönelik birçok program hayata geçirdik. Ulusal Savunma Bakanlığında 200 bin kişinin üzerinde askerimize ulaştık” diye konuştu.
‘1 MİLYONUN ÜZERİNDE SERTİFİKA VERDİK’
Salkım, ‘Dolandırıcıları İbansız Bırakma Harekatı’ isimli bir projeye başladıklarını ve proje ile finans bağlantısı sayesinde üniversite öğrencileri ortasında en dikkat çeken proje olduğunu ekledi. Salkım, “Biz platform olarak 1 milyonun üzerinde sertifika verdik; yalnızca jandarmada 16 bin şahsa, üniversitelerde 10 bin öğrenciye yüz yüze ulaştık ancak sayılar kolay söylense bile aslında bunlar sahiden uzun uzadıya yapılan bir çalışmanın sonucudur” dedi.
