ABD ile İran ortasında sağlanan ve 40 gün süren ateşkesin kırılgan yapısı, daha birinci günlerden kendini gösterdi. Bölgedeki tansiyon sürerken İran, ABD ve İsrail’den peş peşe açıklamalar geldi. İran heyetinin Pakistan’a gideceği duyurulurken İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Lübnan ile direkt müzakerelere başlanması talimatı verdi. Mücteba Hamaney ateşkes sonrası birinci sefer konuştu.
HAMANEY’DEN SERT MESAJLAR
İran lideri Mücteba Hamaney, ateşkes sonrası yaptığı birinci açıklamada dikkat çeken sözler kullandı.
Mesajında, “İran savaş aramıyor fakat haklarımızdan da vazgeçmeyeceğiz” diyen Hamaney, İran’a yönelik taarruzların karşılıksız kalmayacağını vurgulayarak, “Önceki lideri Ali Hamaney’in ve şehitlerimizin intikamını alma konusunda kararlıyız” tabirlerini kullandı.
Hamaney ayrıyeten İran halkına sokaklarda olmaya devam etme daveti yaparak bunun müzakerelerin seyrini etkileyeceğini belirtti. “Tüm direniş cephelerini bir bütün olarak görüyoruz” dedi.
Hürmüz Boğazı’nın işletilmesine ait yeni bir evreye geçileceğini de kelamlarına ekledi.
LÜBNAN ÜZERİNDEN TANSİYON YÜKSELİYOR
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da toplumsal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada İsrail’in Lübnan’a yönelik taarruzlarını sert sözlerle eleştirdi.
Pezeşkiyan, atakları “Ateşkes muahedesinin açık bir ihlali ve potansiyel mutabakatlara uymama ve aldatmanın tehlikeli bir işareti” olarak kıymetlendirerek, bu durumun müzakereleri anlamsız hale getirebileceğini söz etti.
İran Cumhurbaşkanı, “Tetikte olmaya devam edeceğiz ve İran asla Lübnanlı kardeşlerini terk etmeyecektir.” dedi.
TRUMP’TAN HÜRMÜZ BOĞAZI ÇIKIŞI
ABD Başkanı Donald Trump ise Hürmüz Boğazı üzerinden İran’a ikazda bulundu.
“İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçen tankerlerden umarım fiyat almıyordur. Alıyorsa çabucak bunu durdurması gerekir” diyen Trump, petrol akışının kısa müddette yine başlayacağını söyledi.
Trump, daha sonra yaptığı açıklamada ise “İran petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçişine müsaade verme konusunda çok berbat bir iş çıkarıyor. Hatta kimileri buna onursuzca diyebilir. Yaptığımız mutabakat bu değil.” tabirlerini kullandı.
NETANYAHU: LÜBNAN İLE DİREKT MÜZAKERE
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Lübnan ile direkt görüşmeler için talimat verdiğini açıkladı.
Netanyahu, “Müzarekereler Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve İsrail ile Lübnan ortasında barışçıl münasebetler kurulması üzerine odaklanacak” dedi.
ABD basınından Axios’un haberine nazaran iki ülke ortasındaki direkt müzakerelerin önümüzdeki hafta Washington’da başlaması bekleniyor.
ATEŞKES KRİTİK EŞİKTEN DÖNDÜ
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılacak görüşmelere İran heyetinin katılacağını duyurdu.
Aynı yetkili, İsrail’in Lübnan ataklarının ABD tarafından durdurulması gerektiğini belirterek, bölgedeki kalıcı barışın Lübnan’ı da kapsaması gerektiğini söyledi.
İran’ın 8 Nisan gecesi ateşkes ihlaline karşılık vermeye hazırlandığını lakin Pakistan’ın devreye girerek krizi önlediğini söz etti.
Öte yandan İranlı bir kaynak, ateşkes kapsamında Hürmüz Boğazı’ndan günlük en fazla 15 geminin geçişine müsaade verileceğini aktardı.
NATO CEPHESİNDE GERİLİM
Reuters’a konuşan diplomatlara nazaran NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın güvenliği için müttefiklerden somut taahhütler beklediğini iletti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz de Trump ile görüşerek İran’la müzakerelerin sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.
NATO Sözcüsü ise ABD’nin bölgede seyrüsefer özgürlüğü için somut adımlar beklediğini açıkladı.
Rutte de yaptığı açıklamada NATO’nun tek taraflı bir ittifak olmadığını belirterek, birtakım müttefiklerin ABD’ye dayanak konusunda yavaş kaldığını söyledi. “Şu anda neredeyse istisnasız tüm müttefikler ABD’nin isteklerini yapıyor” dedi.
Rutte ayrıyeten İran’ın nükleer silaha sahip olmamasının global güvenlik açısından olumlu olduğunu tabir etti.
İSPANYA’DAN İSRAİL’E TEPKİ
İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, İsrail’i Lübnan’a yönelik atakları nedeniyle memleketler arası hukuku ihlal etmekle suçladı.
Albares, “İsrail’in ateşkesi hiçe sayarak ve milletlerarası hukuku ihlal ederek Lübnan’a yüzlerce bomba attığını gördük” dedi.
İspanya’nın, bölgede barışa katkı sağlamak gayesiyle Tahran’daki büyükelçiliğini yine açacağı da açıklandı.
