İsrail ve Lübnan’ın bugün ABD’de ateşkes müzakerelerine başlaması bekleniyor. Çatışmalar nedeniyle Lübnan’da 1,2 milyon kişi, İsrail’in kuzeyinde ise on binlerce kişi konutlarını terk etmek zorunda kaldı.
28 Şubat’ta İran’a hava taarruzlarına başlayan İsrail, Mart boyunca Lübnan’a da taarruzlar düzenledi. Başbakan Binyamin Netanyahu bunları Hizbullah amaçlarına yaptıklarını söylese de akınlarda çok sayıda sivil de hayatını kaybetti.
Çatışmalar başladığından beri Lübnan’da 2 bin 55 kişinin, İsrail’de ise iki sivil ve 12 askerin hayatını kaybettiği açıklandı.
İran da ABD ile vardıkları ateşkesin Lübnan’ı da kapsadığını söyleyerek İsrail’in akınlarının ateşkes ihlali olduğunu belirtti.
Bu gelişmelerin akabinde ABD’nin arabuluculuğu sonucu İsrailli ve Lübnanlı yetkililer 14 Nisan’da ABD’nin başşehri Washington’da bir ortaya geleceklerini duyurdu.
Reuters’ın aktardığına nazaran 1993’ten beri iki ülke ortasında bu türlü bir görüşme yapılmamıştı.
İsrail ve Lübnan ortasında diplomatik bağ bulunmuyor. Bu yüzden 14 Nisan TSİ 18:00’de Washington’da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio arabuluculuğunda başlayan görüşmede iki ülkeyi Washington büyükelçileri temsil ediyor.
Görüşme öncesinde ortalarında İngiltere, Fransa, İspanya ve Yunanistan’ın da yer aldığı 17 ülke, İsrail ve Lübnan’ın bu görüşmeleri bir fırsat olarak kullanarak kalıcı bir barışa giden yolda ilerlemesi gerektiğini belirtti.
Ülkelerin dışişleri bakanları tarafından yapılan ortak açıklamada “Lübnan halkı ve yetkilileriyle tam dayanışma gösteriyoruz” tabirleri yer aldı.
BBC’ye bir açıklama yapan Lübnan Cumhurbaşkanlığı, bugünkü görüşmenin ateşkes şartları üzerine olacağını, bir uzlaşma sağlanırsa sonrasında kalıcı bir ateşkesin de görüşüleceğini söyledi.
Hizbullah ise bu görüşmelere karşı çıktığını, sonuçlarını da tanımayacağını açıkladı ve binlerce destekçisiyle Beyrut merkezinde bir protesto örgütledi.
Beyrut’ta bulunan BBC Ortadoğu Muhabiri Hugo Bachega “Lübnan barış istiyor fakat evvel Hizbullah’ın ikna edilmesi lazım” diyor ve ekliyor:
“Lübnanlı yetkililerin müzakerede teklif edebileceği çok az şey var zira Lübnan devleti çatışmanın bir modülü değil ve Hizbullah üzerinde neredeyse hiçbir tesiri yok.”
İsrail’in Washington Büyükelçiliği ise Hizbullah’la görüşmeyi reddettiklerini duyurdu.
Hizbullah nedir?
Hizbullah, Lübnan’da faaliyet gösteren, İran tarafından desteklenen, Şii İslamcı bir siyasi parti ve silahlı örgüt.
Adı “Allah’ın Partisi” manasına geliyor ve dünyanın en ağır silahlara sahip devlet dışı askeri güçlerinden biri olarak görülüyor.
1992’de Hasan Nasrallah örgütün lideri oldu ve suikasta uğradığı 27 Eylül 2024’e kadar bu vazifede kaldı.
İdeolojik kökleri 1960’lar ve 1970’lerde Lübnan’da yaşanan Şii İslami uyanışa uzansa da Hizbullah, 1980’li yılların başında ortaya çıktı.
Grup, İsrail’in Lübnan’ı işgali sırasında, İran’ın askeri ve mali takviyesiyle, Lübnan’ın güneyinde yaşayan ve klâsik olarak güçsüz bırakılmış Şii toplumunu savunmak emelini taşıyan bir güç olarak doğdu.
İsrail’in 2000 yılında Lübnan’dan çekilmesinin akabinde Hizbullah, silahları bırakma istikametindeki baskılara direndi ve askeri kanadı İslami Direniş’i güçlendirmeye devam etti.
Grup ayrıyeten, meclisteki Direnişe Sadakat Bloku üzerinden adım adım Lübnan’ın politik sisteminde yükü olan kilit bir güce dönüştü ve kabinede veto gücü kazandı.
Bazı açılardan Hizbullah’ın askeri kapasitesi Lübnan ordusunun da üstüne çıkmış durumda.
