Askeri kulislerden sızan bir haber, aslında çağdaş deniz savaşları tarihinin “sessiz bir itirafı” niteliğinde: ABD’nin yüzen kalesi USS George H.W. Bush, Orta Doğu’ya gelmek için alışılagelmiş Süveyş Kanalı rotasını değil, Afrika’yı uzunluktan boya kat eden Ümit Burnu rotasını seçti.
ABD Deniz Enstitüsünün (USNI) ismi verilmeyen iki savunma yetkilisine dayandırdığı haberinde devasa uçak gemisi, yolu yaklaşık 10 bin kilometre uzattı. Pekala, dünyanın en gelişmiş savunma sistemlerine sahip, “yenilmez” denilen bir uçak gemisi kümesi neden yolunu bu kadar uzattı? Karşılık, ne yakıt ne de görünüm seyri. Yanıt; stratejik bir travma ve değişen savaş doktrini.
DAR SULARDAKİ AÇMAZI
Strateji terminolojisinde uçak gemilerini, bir devletin “kasları” üzere düşünebiliriz. Gücü temsil eder. Lakin büyük kaslar, ne kadar güçlü olursa olsun, dar bir koridorda savunmasız kalabilir. İşte uçak gemilerinin kabusu tam olarak budur: Dar sular.
AÇIK HAVA HAPİSHANESİ
Babülmendep ve Kızıldeniz, bir uçak gemisi kümesi için adeta “açık hava hapishanesi” üzere… Uçak gemisinin en büyük gücü, açık denizdeki hareket kabiliyeti ve düşmanı şimdi ufukta bile görmeden uçaklarıyla vurabilmesi. Lakin Kızıldeniz üzere dar bir boğaza girdiğinizde, o devasa güç bir anda “pazu vuruşu” aralığına iner.
BİN DOLARLIK KAMİKAZE
Karşı taraftaki aktörün milyarlarca dolarlık bütçesine muhtaçlığı yoktur; kıyıya gizlenmiş birkaç bin dolarlık bir kamikaze drone yahut eski bir balistik füze, o devasa pazuyu en zayıf anında yakalayabilir.
GERALD FORD KABUSU
ABD’nin bu “uzun yol” tercihinin gerisinde yatan muhtemel sebeplerden biri, kuşkusuz USS Gerald R. Ford’un bölgedeki sır akıbeti… Hatırlayalım; geçen aylarda İran ve müttefikleri, dünyanın en kıymetli uçak gemisi Ford’un vurulduğunu tez etmiş, ABD ise bu savları reddederek geminin “bakım” için bölgeden ayrıldığını duyurmuştu.
YENİLMEZ İMAJ YERLEBİR
Resmi açıklama ne olursa olsun, alandaki gerçek şuydu: Dev, ringden çekilmişti. Bu durum, uçak gemilerinin o sarsılmaz “dokunulmazlık” imajına büyük bir darbe vurdu. Artık USS George H.W. Bush, Ford’un yaşadığı bu itibar kaybını göze alamadı. “Vurulma ihtimali” bile, bir uçak gemisinin oradaki varlığından daha büyük bir siyasi enkaz gerisinde bırakır.
HUSİLER EZBER BOZDU
Husiler, çağdaş savaş tarihinde bir ezberi bozdu. Ucuz teknolojilerle, kıymetli sistemleri felç edebileceklerini kanıtladı. ABD, Kızıldeniz’den geçerek Husilerin “hedef tahtası” olmak yerine, okyanusun derin sularında yolu uzatarak görünmez kalmayı tercih etti.
YOLDA YARA İHTİMALİ
Donald Trump’ın “İran limanlarına abluka” çıkışı ve CENTCOM’un sertleşen tonu ortasında, USS George H.W. Bush’un Afrika’yı dolaşması aslında bir “stratejik geri adım” değil, bir hayatta kalma atağı olarak okunabilir. ABD, Hürmüz Boğazı’nda bir bilek güreşine hazırlanırken, oraya ulaşana kadar yolda yara almak istemedi.
DEV KALE ROTADAN ÇIKTI
Eskiden uçak gemileri gittikleri yere “korku” götürürdü. Bugün ise uçak gemilerinin kendisi, nereye nasıl gideceklerini planlarken “korku” ile hareket ediyor. Afrika’yı dolaşmak, yalnızca yolu uzatmak değildir; bu, “Denizlerin hâkimi benim ancak dar sokaklara girmeye çekiniyorum” demek. Çağdaş savaşın ucuz ve asimetrik silahları, okyanusların dev kalelerini artık rotalarından saptırabiliyor. Görünen o ki; önümüzdeki devirde yalnızca gemilerin rotaları değil, “yenilmezlik” efsaneleri de daha çok sorgulanacak.
