SMYRNA Antik Kenti kökenli mermer heykel başı, ABD’deki Denver Sanat Müzesi tarafından Türkiye’ye iade edildi. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, “Türkiye’deki tüm akademik topluluktaki hocalarımız, çalışma arkadaşlarımız, kolluk kuvvetlerimiz, elçiliklerimiz, Dışişleri Bakanlığımız el birliğiyle çok hoş bir sistem kurguladık. Şu anda kaçakçılık ve uğraş noktasında dünyada kuralları koyan ülke olduğumuzu da gururla söyleyebiliriz” dedi.
Türkiye’nin son yıllarda eser iadesi alanındaki çalışmalarından haberdar olan Amerika Birleşik Devletleri’nin Colorado eyaletinin Denver kentinde bulunan Denver Sanat Müzesi, koleksiyonlarında yer alan ve Anadolu kökenli olduğu düşünülen mermer heykel başını Türkiye Cumhuriyeti’ne iade etmek istediklerini Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bildirdi. Kültür ve Turizm Bakanlığı uzmanlarınca yapılan incelemelerde yapıtın Smyrna Agora kazılarından ele geçtiği teyit edildi. Bu durumun 1934 tarihli Türk Tarih, Arkeoloji ve Etnografya Mecmuası’nda yayımlanan raporla belgelendiği belirtilirken bu tespitler, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Smyrna Antik Kenti Hafriyat Heyeti Lideri Prof. Dr. Akın Ersoy ile Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanlarınca hazırlanan raporlarla da desteklendi. Bu değerlendirmeler sonucunda yapıtın Anadolu kökenli olduğu ve yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı anlaşıldı. Yürütülen çalışmalar sonucunda heykel başının Türkiye’ye iadesi sağlandı. Yapıtın mermerden yapılmış erkek başı, milattan sonra 5’inci yüzyılın ikinci yarısına tarihlendiği ve 25 santimetre yüksekliğindeki yapıtın boyun kısmının altı kırık ve eksik olduğu belirlendi. Saç ve kaş kıvrımları keskiyle, göz bebekleri ise matkap darbeleriyle işlenen yapıtın kısa sakallı portrede yüz çizgileri güçlü ve etkileyici bir tabir sunduğu tespit edildi. Yapıtın Theodosius Periyodu heykel sanatı ile bağlantılı olduğunu ve Efes-Smyrna bölgesinde faaliyet gösteren bir atölyede üretildiği belirtildi.
‘ESERİMİZ DOĞDUĞU TOPRAKLARA, SMYRNA’YA GERİ DÖNMÜŞ OLDU’
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, “Türkiye Cumhuriyeti Devleti olarak Bakanımız Mehmet Nuri Ersoy’un koymuş olduğu gayelere ulaşmak üzere epey ağır efor sarf ediyoruz. Türkiye’deki tüm akademik topluluktaki hocalarımız, çalışma arkadaşlarımız, kolluk kuvvetlerimiz, elçiliklerimiz, Dışişleri Bakanlığımız el birliğiyle çok hoş bir sistem kurguladık. Şu anda kaçakçılık ve uğraş noktasında dünyada kuralları koyan ülke olduğumuzu da gururla söyleyebiliriz. Amerika’dan aldığımız bu son yapıtta işin gelecekte de nasıl şekilleneceğini göstermesi açısından kıymetli. Zira ülkemizde bilimsel müddetli yayınlar yapılıyor. Bu yayınlar, yapılan arkeolojik hafriyatlar çalışmasında ortaya çıkan bulguların bilimsel çalışması. Lakin bu heykelin ülkemize gelmesinde de bilimsel yayının ne kadar kıymetli olduğunu gösteriyor. Denver Sanat Müzesi’ndeki şuurlu müze çalışanları ve yönetimi de bu hususta bize hayli yardımcı oldular. Tüm sorumlu arkadaşlarımızın ağır çabaları sonrasında yapıtımız ülkemize doğduğu topraklara, Smyrna’ya geri dönmüş oldu” dedi.
‘BÜYÜK KONSTANTİN’DEN SONRAKİ SÜRECİN BİR TARZINI YANSITIYOR’
Smyrna Antik Kenti Hafriyat Heyeti Lideri Prof. Dr. Akın Ersoy ise “Belli ki Agora’da rastgele bir noktada yerleştirilmiş bir heykel. Örnekte olduğu üzere bir düstur üzerinde yükseldiği anlaşılıyor. Tıpkı periyotta elimizde yazıtlar var. O yazıtlarda ‘İsidoros’ isimli bir valinin onurlandırıldığını görüyoruz. Bu heykelin 5’inci yüzyılın birinci yarısına ilişkin olduğunu kıymetlendiriyoruz. Formu gereği de biraz erken Hristiyanlık periyoduna ilişkin üzere gözüküyor. Zira önemli bir yüz tabiri var ve gözbebekleri Allah’la bağlantı kurarcasına üstte resmedilmiş. Büyük Konstantin’den sonraki sürecin bir tarzını yansıtıyor” diye konuştu.
