Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı “tehlikeli ve sorumsuz” olarak nitelendirdi; bir sözcü, ablukanın “gerilimi daha da tırmandıracağı” ihtarında bulundu.
ABD, İran ile Pakistan’da yürütülen müzakerelerin sonuçsuz kalmasının akabinde İran limanlarına 13 Nisan Pazartesi günü abluka uygulamaya başladı.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Guo Jiakun, ablukanın sadece “gerginliği tırmandıracağını ve esasen kırılgan olan ateşkes muahedesini zayıflatacağını” söyledi.
Guo, düzenlediği basın toplantısında “Bu tehlikeli ve sorumsuz bir davranış” dedi.
Guo, Çin’in İran’a yeni hava savunma sistemleri teslim etmeye hazırlandığına dair haberlerin “tamamen uydurma” olduğunu ekledi.
Bu haberler üzerine ABD Başkanı Donald Trump, Çin’in Tahran’a askeri yardım sağlaması halinde Çin mallarına %50 gümrük vergisi uygulayacağı tehdidinde bulunmuştu.
Guo, “ABD bunu Çin’e ek gümrük vergileri uygulamak için bir mazeret olarak kullanmakta ısrar ederse Çin katiyen kararlı karşı tedbirler alacaktır” dedi.
Hürmüz Boğazı’ndan çıkan petrolün %86’sı Asya ülkelerine gidiyor.
Burada en büyük hisse %31 ile Çin’de. Bunun akabinde ise %14’lük ithalat ile Hindistan geliyor.
Trump 13 Nisan’da yaptığı açıklamada İran’ın da şu anda Hürmüz Boğazı’nda rastgele bir ticaret yapamadığını ve bu durumu çok kolay bir biçimde devamlı kılabileceklerini söyledi.
Trump, abluka için müddetin dolmasının akabinde yaptığı paylaşımında, İran’ın hücumbot tipi gemileri için “ablukamıza yaklaşırsa anında yok edilecekler” tehdidinde bulundu.
Ardından İran’ın “anlaşma yapmak istediğini” savundu.
ABD Lider Yardımcısı JD Vance de 13 Nisan akşam saatlerin Fox TV’ye yaptığı açıklamada, ABD’nin İran ile müzakerelerde çok yol kat ettiğini belirtti.
“Yeni müzakereler olacak mı?” sorusuna Vance, “Top İran’ın sahasında” diyerek cevap verdi.
Hürmüz Boğazı’nı açmaları için İran’dan bir adım beklediklerini belirten Vance, “Tahran bunu yapmazsa muahede da değişir” dedi.
Vance boğazı fiilen kapatan İran’ı “ekonomik terörizmle” suçladı.
Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü (FAO) ise Hürmüz Boğazı’ndaki uzun vadeli bir krizin, gübre ve güç ihracatını aksatacağını, besin fiyatlarını yükselteceğini ve eser randımanını düşürüp, global bir tarım ve besin felaketine yol açabileceği uyarısı yaptı.
ABD’nin NATO müttefiki İngiltere, ablukaya dayanak vermeyeceğini duyurdu.
BBC’ye konuşan İngiltere Başbakanı Keir Starmer “Ablukayı desteklemiyoruz. En başından beri kararımız savaşa çekilmemek” dedi.
Reuters ajansına bilgi veren diplomatlar, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Avrupa ülkelerine “Trump Hürmüz Boğazı için somut vaatler istiyor” iletisi ilettiğini aktardı.
Rutte de 9 Nisan’da “32 NATO üyesi bir deniz misyonu üzerine uzlaşabilirse NATO da Hürmüz’de rol alabilir” dedi.
Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan 13 Nisan’daki konuşmasında Hürmüz Boğazı’nın memleketler arası bir misyon gücüyle değil, diplomasi yoluyla açılması gerektiğini söyledi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise önümüzdeki günlerde Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisini sağlayacak bir vazife gücü oluşturulması için İngiltere’yle birlikte bir konferans organize edeceklerini ve buna öteki ülkelerin de katılacağını belirtti.
