İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde düzenlenen panelde Prof. Asaf Savaş Akat, Prof. Ege Yazgan ve Prof. Erhan Aslanoğlu, Türkiye iktisadına ait dikkat cazibeli değerlendirmelerde bulundu. Akademisyenler, mevcut şartlarda Merkez Bankası’nın gerçek adımlar attığını lakin kalıcı tahlil için üretim ve verimlilik odaklı siyasetlerin kural olduğunu vurguladı.
Prof. Akat, “Türkiye ekonomisinde bizim anlamadığımız bir şeyler oldu” diyerek, enflasyona rağmen büyüme gerçekleştiğine, iktisatta çok önemli sakinlik gözlemlenmediğine lakin 2025’te istihdamın hiç artmadığına dikkat çekti. Verimlilik ve rakabetle ilgili çok önemli problemler olduğunu belirten Akat, “Klasik bir enflasyonla çaba programı tahlil olamaz. Türkiye, hastalığa dönüşmüş bir enflasyona karşı operasyonu reddettiği sürece dengesizlikler sürecek” dedi.
Prof. Yazgan, büyümenin kaynağına ait, gelir dağılımdaki bozulmaya işaret etti:
“Ya 2021 sonuındaki siyaset servet dağılımında büyük değişiklik yaptı ve talebi etkiledi; ya da finansman yurtdışından borçlanarak karşılanıyor. Açıklayamadığımız çok şey var. Tahminen de kayıt dışı iktisadın hacmi çok büyük ve talep bununla açıklanabilir.” dedi.
GIDA ARZI KRİTİK
Yazgan, bilhassa hizmet bölümünde fiyatların değiştirilme sıklık ve büyüklüğünün çok arttığına dikkat çekerek “Bu ortamda yeni bir döviz kuru hareketine müsaade verirseniz dövize dönme refleksi birdenbire tetiklenir. Kredi musluklarını açtığınızda da bu yalnızca fiyatlara yansır. Var olduğumuz yerde öteki siyaset alanı yok. Lakin savaş yıl sonuna kadar sürerse cephane kalmayabilir” dedi.
Fiyatlama davranışının düzelmesini beklemenin koşul olduğunu tabir eden Yazgan, enflasyonun kısa müddette düşmesi için gerekli inancı oluşturmanın ise çok sıkıntı olduğunu belirtirken devletin yapması gereken en acil işin, üretimi teşviklerle desteklemek olduğunu, bilhassa tarım alanında çok süratli sonuç alınabileceğini vurguladı. “Yatırıma dönüşecekse para basmak bile enflasyonist olmaz” dedi.
Prof. Aslanoğlu da enflasyonun artacağına dair beklentinin ve servet artışlarının talebi canlı tuttuğunu, bunun da fiyat ayarlamalarına alan tanıdığını belirtti.
Enflasyon karşısında yapılabilecek en değerli şeyin ise tarımdaki yapısal sıkıntıları çözmek olduğunu vurguladı.
Enflasyonda besinin yüzde 25’lik tartısına; dünyada beş yıllık besin enflasyonu yüzde 25 iken Türkiye’de bir yıllık fiyat artışının resmi ölçüme nazaran yüzde 36 olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi: “2000’lerin başında bizim yirmi yedi milyon hektar ziraî alanımız varken şu anda yirmi dört milyon hektarın altında. Çiftçi sayısı da düşerken 2000’lerin başında 65 milyon olan nüfusumuz bugün 85 milyon. Ayrıyeten ülkeye gelen turist sayını 50 milyon arttı. Kapsamlı planlama kaide. Gıda Düzenleme Denetleme Kurumu üzere çok önemli bir yapıya da gereksinimimiz var”
