Türkiye’de et eserlerinde ortaya çıkan hijyen sıkıntıları, tüketici inancını zedelerken halk sıhhati açısından önemli riskler yaratıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı denetimlerinde bazı ürünlerde tek tırnaklı hayvan eti tespit edilmesi, besin güvenliğini yine gündemin üst sıralarına taşıdı. Ramazan ayında güncellenen listelerde sucuk, kıyma ve köfte üzere eserlerde at ve eşek eti kullanıldığı belirlendi. Kocaeli Çayırova’da ise küflenmiş ve tarihi geçmiş et sattığı tespit edilen bir kasap kapatıldı.
Cumhuriyet’e konuşan Veteriner Tabipler Derneği Genel Lideri Dr. Gülay Ertürk, et üretiminde hayvan sıhhati ve kesim öncesi denetimlerin besin güvenliğinin en kritik evrelerinden biri olduğuna dikkat çekerek “Sağlıklı hayvandan inançlı besin üretimi, veteriner hekimlik hizmetlerinin temel unsurudur. Lakin Türkiye’de alandaki uygulamalara baktığımızda, bilhassa küçük ve orta ölçekli işletmelerde hayvan sıhhati kayıtlarının gereğince sistemli tutulmadığını ve kesim öncesi denetimlerin her vakit ülkü seviyede yapılmadığını görüyoruz” dedi.
Gülay Ertürk
‘HEKİM VARLIĞININ VE KONTROLLERİN GÜÇLENDİRİLMESİ HAYATİ’
Kesim öncesi muayenenin hayvanın hastalık belirtileri, genel sıhhat durumu ve zoonotik riskler açısından değerlendirilmesini içerdiğini aktaran Ertürk, “Bu etabın eksik uygulanması, hem hayvan hastalıklarının besin zincirine girmesine hem de halk sıhhati açısından risklerin artmasına yol açabilir. Bu nedenle mezbahalarda veteriner doktor varlığının ve kontrollerin güçlendirilmesi hayati önemde” diye konuştu.
Hayvanlardan insanlara bulaşabilen birçok hastalığın besin yoluyla geçebildiğini belirten Ertürk, “Şarbon, tüberküloz, bruselloz, tularemi, leptospiroz salmonelloz ve birtakım paraziter hastalıklar bunlara örnek gösterilebilir” diye ekledi.
‘DENETİMLERİN AKSAMASI ÖNEMLİ RİSKLER DOĞURUR’
Türkiye’de birtakım mezbahalarda bilhassa altyapı yetersizlikleri, işçi eğitimi eksikliği ve daima veteriner doktor kontrolünün bulunmaması üzere sıkıntılar görüldüğünü söyleyen Ertürk, “Ayrıca küçük yerleşim yerlerinde ruhsatsız yahut yetersiz kontrole alışılmış kesim uygulamaları da besin güvenliği açısından önemli risk oluşturmakta. Bu nedenle mezbahaların teknik altyapısının güçlendirilmesi ve veteriner doktor kontrolünün kesintisiz sağlanması gerekmekte” dedi.
Gıda güvenliğinin tesadüfe bırakılamayacağını vurgulayan Ertürk, “Et üretim zincirinin her evresinde bilimsel kriterlere dayalı kontrollerin yapılması ve veteriner doktorların karar süreçlerinde faal rol alması gerekir. Son periyotta kamuoyuna yansıyan imgeler ve haberler besin güvenliği sisteminde önemli meseleler olduğunu göstermektedir. Et üretimi halk sıhhatini direkt ilgilendiren bir alandır ve bu süreçte bilimsel kontrollerin aksaması önemli riskler doğurur” diye konuştu.
‘GÖREVİNİ YAPARKEN HAYATINI KAYBEDEN VETERİNER DOKTOR VAR’
Önemli problemlerden birinin kontrol kapasitesinin yetersizliği olduğunu belirten Ertürk, “Gıda güvenliği sisteminin en kıymetli aktörlerinden biri veteriner doktorlardır. Fakat bugün alanda vazife yapan veteriner doktor sayısı, denetlenmesi gereken işletme sayısına kıyasla hayli sonludur. Bir veteriner tabibin sorumluluk alanında çok sayıda işletme, mezbaha ve üretim tesisi bulunabilmektedir. Bu da aktif ve daima kontrolü zorlaştırmaktadır. Bunun yanında veteriner doktorlar vakit zaman misyonlarını yaparken önemli baskı ve tehditlerle de karşılaşabilmektedir. Mezbaha yahut besin işletmelerinde hijyen ve mevzuata terslik tespit edip ‘gıdaya uygun değildir’ raporu düzenleyen veteriner doktorlar tehdit edilmekte, hatta fizikî taarruzlara maruz kalabilmektedir. Bu vazifesini yaparken hayatını kaybeden veteriner doktor var. Münasebetiyle besin güvenliği sırf teknik bir problem değildir; birebir vakitte veteriner doktorların mesleksel bağımsızlığının ve can güvenliğinin korunması gereken bir halk sıhhati meselesidir” tabirlerini kullandı.
