İhtiyaç dahilinde mesken almak isteyen lakin yüksek banka kredi faizleri nedeniyle frene basan vatandaşlar, devayı faizsiz finansman modellerinde buldu. Banka kredisiyle konut alımının zorlaştığı son periyotta, tasarruf finansman şirketlerinin sunduğu faizsiz ve kredisiz seçeneklere talep patladı.
Faizsiz sistemlere talep artınca tasarruf finansman dalında büyüme de rekor düzeye ulaştı. 2025 yılında dalın süreç hacmi yüzde 261,8 artışla 1 trilyon 211 milyar liraya, faal büyüklüğü ise yüzde 251 artışla 323 milyar liraya ulaştı.
Peki faizsiz finans modeli nedir? Tasarruf finansman modeli ile konut avantajlı mı? Vatandaşlar sisteme girerken neye dikkat etmeli?
Konuyla ilgili tüm ayrıntıları Gayrimenkul Uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı ile Güzel Finans Genel Müdürü Eniz Ünal milliyet.com.tr’ye açıkladı.
ÖZELMACIKLI: SİSTEME GİRİŞTE GELİR BEYANI YOK
Mustafa Hakan Özelmacıklı’nın açıklamaları şu biçimde: “Son periyotta faizsiz sistem içerisindeki mevduat ölçüsü artıyor. Bu sistem araç ve konut alımı üzere bir menkul değere dayalı alımlar için kullanılıyor. Son devirde öteki firmaların katılmasıyla bir arada müşteri kitlesinde değerli artışlar var.
Bu sistemin temel hedefinde kimi avantajlar da öne çıkıyor. Şahısların bu sisteme dahil olması için rastgele bir gelir beyanında bulunması gerekmediği üzere sistem içerisinde mesken alacak bireylerin mevcut durumda konutu olup olmadığı üzere kriterler ya da alacağı konutun pahası ile ilgili kriterler kelam konusu değil. Bu nedenle gerek araç alımı gerekse de konut alımında alternatif finansal araç olarak bedellendiriliyor. Gün geçtikçe tasarruf finansman modellerine yönelenlerin sayısı artıyor.
TASARRUF FİNANSMAN KESİMİNDE REKOR BÜYÜME
Geçen yıla baktığımızda bölüm büyüklüğünde kıymetli bir artış da var. Geçen yıl en dikkat cazibeli büyüme performansı tasarruf finansman kesiminde görüldü. Kesimin süreç hacmi yüzde 261,8 artışla 1 trilyon 211 milyar liraya, faal büyüklüğü ise yüzde 251 artışla 323 milyar liraya ulaştı. Bu artış, tasarruf finansman modelinin finansal sistem içindeki yükünü artırdığını gösterdi.
KURA ÇEKİLİŞLİ MODELE DİKKAT! KONUTU ALAMAYABİLİRSİNİZ
Bu sistemin yararlarının yanında birtakım riskleri de var. Bu sistemle ilgili birtakım riskler seçeceğiniz modelle başlıyor. Dahil olacağınız eser kümesini seçmeniz lazım. Bunlardan birincisi çekilişli modeldir. Bu model hayli riskli bir tasarruf finansman eseridir. Örneğin 5 milyon TL’lik bir daire almayı düşünüyorsunuz bunun için 1 milyon TL peşin, 4 milyon TL 60 ay vadeli çekiliş sistemine dahil oldunuz. Sisteme dahil olan 60 şahsa her üçüncü aydan sonra bir kez kura çekiliyor. Şayet kura başlarda çıkarsa bu sizin için avantajlı lakin sonlarda gelirse 5 yıl sonra o daireyi bulabilmeniz mümkün değil.
Bu nedenle yüzde 7’lik iştirak hissesi ödemesini yapıp vade sonunu beklemeden sistemden birçok kişi çıkıyor. Vade sonuna kadar sistemde bekleyenlerin oranı %40-45’e kadar azalıyor. O devir içerisinde parayı yatırdığıyla kalıyor ve hiçbir faiz, getiri vb. Alamıyor.
‘ÇEKİLİŞSİZ MODELDE BEDELİN YÜZDE 40’ININ ÖDENMESİ GEREKİYOR’
Diğer modelde de çekiliş sistemi dışında ödeme tarihi belirli olan modeller var. Burada kimi kurallar var. Yani çekilişsiz modelde toplam kontrat bedelinin %40’ının ödenmesi gerekiyor. Örneğin 2 milyon TL’lik bir daireye girdiniz. En az 800 bin TL’yi ödeme yapmış olmalısınız ki teslim hakkı doğsun. Burada kontrat mühletleri biraz daha kısa oluyor. Çekilişsiz sistemde de bu bedele nazaran size çeşitli ödeme alternatifleri sunuyorlar.
ORGANİZASYON BEDELİ NE KADAR TUTUYOR?
Burada örneğin 1 milyon TL üzerinden hesaplama yaparsak, tüketici bu sisteme dahil oldu diyelim. Müşteri bazlı tasarruf finansman sistemini yahut planlı tasarruf finansman sistemini seçti diyelim. Yüzde 7 tertip bedeli var. Yani 1 milyon TL için 70 bin TL tertip bedeli ödeniyor. Diyelim ki aylık bazda da 50’şer bin TL’den 20 aylık taksitli sistem dahil olundu. Mart ayında bu sisteme dahil olduysa en erken ekim ayı prestijiyle 1 milyon TL’lik bedeli borçlanabilir. Kişi kendisi 400 bin TL’lik ödemeyi ekimde tamamlayacağı için 8 ay sonra aylık 50 bin TL’den 1 milyon TL’yi çekebilecek noktaya gelebilir.
Yine 1 milyon TL’yi bankadan çekmek istediklerinde %2.65 faiz oranıyla 1 milyon TL’yi çabucak bugün alır. Taksitleri yaklaşık 65 bin TL olur, geri ödeme de 1 milyon 300 bin TL civarında fiyat.
İnsanlar alacakları konuta nazaran bunu kıyaslamalıdır. Finansman şirketinde bunu çabucak paraya döndüremiyorsunuz. Vadeye dikkat etmek gerekiyor. Tasarruf finansman şirketleri vadeyi söylese de bazen erteleme yapabiliyorlar. Buna dikkat etmek lazım. Taraflar ortası imzalanan tasarruf finansman mukavelesine kesinlikle bakılmalıdır. Ödemelerle ilgili gecikmeler yaşandığı taktirde tüketiciler ihtarname vb. hakları kullanmalıdır.
SÖZLEŞMEDE TESLİM TARİHİNE DİKKAT!
Tasarruf finansman şirketleri için BDDK tarafından bir düzenleme getirildi. Kurulan şirketler artık BDDK’nın denetiminde diyebiliriz. Gecikme ve benzerlerinde sistem çok net ilerlemiyor. Mukavelelerde teslim tarihlerini seçmekte yarar var.”
ENİZ ÜNAL: FAİZ YÜKÜNÜN OLMAMASI DEĞERLİ BİR AVANTAJ
İyi Finans Genel Müdürü Eniz Ünal’ın açıklamaları şu halde: “Faizsiz finansman modeli, bireylerin banka kredisine gereksinim duymadan, belli bir tasarruf planı çerçevesinde konut yahut araç sahibi olmasını sağlayan bir sistemdir. İştirakçiler, kendi bütçelerine uygun bir plan dahilinde sistemli ödemeler yapar ve sistem içindeki tertip sayesinde muhtaçlık duydukları finansmana ulaşırlar.
Biz bu modeli sadece bir finansman alternatifi olarak değil, tıpkı vakitte tasarruf disiplinini destekleyen sürdürülebilir bir yapı olarak kıymetlendiriyoruz. Günümüzde krediye erişimin zorlaştığı ve maliyetlerin arttığı bir ortamda, faiz yükü olmadan ilerlemek değerli bir avantaj sağlıyor.
Bu sistemde toplam geri ödeme daha öngörülebilir hale gelirken, şahsa özel planlama sayesinde bütçe denetimi de mümkün oluyor. Peşinatlı ya da peşinatsız seçenekler sunulması ise konut sahibi olmayı daha erişilebilir kılıyor. Bu taraflarıyla, yanlışsız planlama yapıldığında sistem konut almak isteyenler için güçlü bir alternatif oluşturuyor.
KATILIM BEDELİ İADE ALINABİLİYOR MU?
Tasarruf finansman sisteminde alınan iştirak bedeli, tertibin sürdürülebilirliğini sağlamak emeliyle tahsil edilen bir hizmet bedelidir ve sabit bir meblağdan fazla tercih edilen finansman ölçüsü, vade ve plan tipine nazaran değişiklik gösterir. Bu noktada en kritik öge şeffaflıktır. En az tertip fiyatı oranı ferdi planlarda yüzde 7, çekilişli planlarda ise yüzde 8,5.
Katılım bedelinin iadesi ise kontrat şartlarına bağlı olarak değişir. Sistemden birinci 14 günde ayrılma durumunda tüm fiyatlar eksiksiz olarak iade ediliyor, 14 günlük cayma mühletinin akabinde ise tertip fiyatı hariç yatırılan peşinat ve taksit meblağları müşteriye iade ediliyor. Bu nedenle vatandaşların sisteme dahil olmadan evvel kontrat ayrıntılarını dikkatle incelemesi ve tüm şartları net formda anlaması büyük ehemmiyet taşıyor.
TESLİMAT MÜDDETİNE DİKKAT!
Çekilişli sistemde teslimat vaktinin kurayla belirlenmesi, müşterilerimiz için bir dezavantajdan fazla avantaja dönüşebiliyor. Bunu 40 ay vadeli bir plan üzerinden örneklendirelim: Peşinatsız oluşturulan ferdî planlarda, vadenin %40’ına tekabül eden 16. ayda teslimat yapılıyor ve bu tarih birinci günden netleşiyor. 40 ay vadeli çekilişli planda ise teslimat, 5 ile 16. aylar ortasında gerçekleşiyor. Müşteri, ferdi planda olduğu üzere en geç 16. ayda teslimatını alabiliyorken; kurada isminin daha erken çıkması durumunda muhtaçlık duyduğu finansmana çok daha az ödemeyle, çok daha kısa müddette ulaşabiliyor.
Kamuoyunda tasarruf finansman sistemi denince akla ekseriyetle çekilişli planlardaki “belirsizlik” gelse de burada aslında bir avantajdan kelam edebiliriz. Kurada erken sıranın gelmesi değerli bir maliyet avantajı sağlarken; teslimatın vadenin sonlarına hakikat gerçekleşmesi durumunda piyasa şartlarındaki değişimlerin tesiri daha fazla hissedilebilir. Bilhassa konut fiyatlarının süratle yükseldiği devirlerde müşterilerin bu süreci kendi risk tercihleri doğrultusunda değerlendirmesi kıymetlidir.
‘KİŞİLER ÖDEME PLANINI KENDİ BELİRLEYEBİLİR’
Çekilişli plandaki teslimat aralığı yerine net bir tarih tercih eden iştirakçiler, en başta kendi ödeme planlarını belirleyerek ferdî modellere yönelebilirler.
TASARRUF FİNANSMAN ŞİRKETLERİ EMNİYETLİ Mİ?
Geçmişte dalda yaşanan kimi olumsuz örnekler nedeniyle itimat konusu vakit zaman tartışma konusu olsa da bugün gelinen noktada düzenleyici çerçevenin güçlenmesiyle birlikte değerli bir dönüşüm yaşandığını söylemek mümkün. Bilhassa bölümün BDDK lisansı ve kontrolü altına alınması, şirketlerin muhakkak finansal yeterlilik kurallarını sağlamak zorunda olması ve şeffaflık standartlarının yükselmesi itimat ortamını değerli ölçüde artırdı.
Bununla birlikte vatandaşların tercih yaparken dikkatli olması hâlâ büyük ehemmiyet taşıyor. Mukavele kurallarının ne kadar açık ve anlaşılır olduğu, tertip fiyatı, teslim mühleti ve muhtemel iade şartlarının netliği üzere ögeler kesinlikle değerlendirilmeli. Tıpkı vakitte şirketin kurumsal yapısı ve hizmet altyapısı da karar sürecinde belirleyici olmalı. Güzel Finans olarak biz, bu yeni devirde şeffaflık, güçlü altyapı ve müşteri memnuniyeti odağını temel önceliğimiz olarak konumlandırıyoruz. Lakin her durumda, kullanıcıların ayrıntılı araştırma yaparak şuurlu karar vermesi en sağlıklı yaklaşım olacaktır.”
