İran Meclisi’nde Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri direkt etkileyecek yasa tasarısı değerli bir evreyi geride bıraktı. Ulusal Güvenlik Komisyonu’ndan geçen düzenleme, geçiş fiyatlarından yaptırımlara katılan ülkelere yönelik kısıtlamalara kadar geniş bir çerçeve içeriyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA YENİ PERİYODUN KAPISI ARALANDI
Fars Haber Ajansı’nın aktardığına nazaran, İran Meclisi Ulusal Güvenlik Kurulu üyesi Mücteba Zarii, Hürmüz Boğazı’nın idaresine ait yasa tasarısının komitede onaylandığını açıkladı. Global güç nakliyatının kalbi olarak kabul edilen boğazla ilgili düzenleme, sadece İran’ın değil dünya ticaretinin de yakından takip ettiği başlıklar ortasında yer alıyor.
GEÇİŞ FİYATLARI VE YAPTIRIMLARA KARŞI SERT MADDELER
Zarii, tasarının içeriğinde mali düzenlemelerin kıymetli yer tuttuğunu belirterek, geçiş fiyatlarının İran’ın ulusal para ünitesi riyal üzerinden uygulanmasının öngörüldüğünü tabir etti. Taslakta dikkat çeken öteki hususlar ortasında ABD ve İsrail’e geçiş yasağı, İran’a yönelik tek taraflı yaptırımlara katılan ülkelere kısıtlama getirilmesi yer aldı.
Ayrıca tasarıda İran’ın boğaz üzerindeki egemenlik rolünün güçlendirilmesi, silahlı kuvvetlerin yetkilerinin genişletilmesi, deniz nakliyatı güvenliği ve çevresel düzenlemeler üzere başlıklar da bulunuyor. Umman ile tüzel iş birliğinin geliştirilmesi de metinde yer alan ögeler ortasında gösterildi.
YASALAŞMA SÜRECİ DEVAM EDİYOR
Komisyondan geçen tasarının yürürlüğe girmesi için İran Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edilmesi gerekiyor. Akabinde Anayasayı Koruyucular Konseyi’nin onayı ve Cumhurbaşkanı’nın imzası ile süreç tamamlanacak. Bu evrelerin tamamlanması halinde Hürmüz Boğazı’nda yeni bir uygulama devri başlayabilecek.
2 MİLYON DOLARLIK GEÇİŞ FİYATI AÇIKLAMASI DİKKAT ÇEKMİŞTİ
Öte yandan İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Siyaset Kurulu Üyesi Alaaddin Burucerdi, 22 Mart’ta yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan geçen birtakım gemilerden halihazırda 2 milyon dolara kadar geçiş fiyatı alındığını söylemişti. Bu açıklama, kelam konusu yasa tasarısının ekonomik boyutuna dair tartışmaları daha da artırmıştı.
KÜRESEL TİCARET VE GÜÇ PİYASALARI YAKINDAN İZLİYOR
Dünya petrol ticaretinin değerli bir kısmının geçtiği Hürmüz Boğazı’na ait bu adım, memleketler arası güç piyasaları ve deniz ticareti açısından kritik bir gelişme olarak bedellendiriliyor. Tasarının yasalaşması halinde, bölgedeki jeopolitik dengelerin ve güç fiyatlarının direkt etkilenebileceği yorumları yapılıyor.
TASARI YASALAŞIRSA NELER OLUR?
Tasarı yasalaşırsa Hürmüz Boğazı sırf bir geçiş noktası olmaktan çıkıp İran’ın direkt denetim ettiği, kaideli ve siyasi bir koridora dönüşebilir. Bu durum birinci olarak güç piyasalarını tesirler; dünya petrol ve LNG akışının kıymetli bir kısmı bu boğazdan geçtiği için geçişlerin fiyatlandırılması ya da kısıtlanması, fiyatlarda süratli artış ve dalgalanma yaratır. Deniz nakliyatında sigorta maliyetleri yükselir, seferler azalabilir ve global ticaret zincirinde gecikmeler yaşanır. ABD ve İsrail’e yönelik muhtemel geçiş yasağı ise bölgedeki askeri tansiyonu tırmandırır ve Hürmüz’ü direkt bir çatışma alanına dönüştürebilir. Ayrıyeten yaptırımlara katılan ülkelere getirilecek kısıtlamalar, milletlerarası ticarette ayrışma yaratır. Genel olarak bu adım, savaş ortamında ekonomik baskıyı artıran, güç güvenliğini zayıflatan ve global ölçekte yeni bir kriz riskini büyüten bir gelişme olur.
ABD-İSRAİL’İN İRAN SALDIRILARI
İsrail ve ABD, Tahran ile Washington idareleri ortasında müzakereler sürerken 28 Şubat’ta İran’a askeri taarruz başlattı. İran da İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere birtakım bölge ülkelerinde belirlediği gayelere hücumlarla karşılık verdi. ABD-İsrail saldırılarında, İran lideri Ali Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst seviye yetkili öldü.
