Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kayıt dışılıkla gayret için kontrollerini sürdürmeye devam ediyor. Yapılan tahliller sonucunda mevzuata uygun olmayan biçimde süreç yapıldığı tespit edilen 3 bin 273 geçersiz iş yeri üzerinden bildirilen binlerce kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi.
SGK her yıl muhakkak devirlerde uydurma sigortalıları tespit ediyor. Bu kapsamda kontrol düzenekleri da üst düzeylere çıkarıldı. Milyonlarca bilgi yapay zeka dayanaklı sistemler ve gelişmiş algoritmalarla tahlil edilerek bireylerin fiilen çalışmadığı halde sigortalı gösterilmesi üzere usulsüzlükler ortaya çıkarılıyor.
245 BİN KİŞİNİN SİGORTASI VE EMEKLİLİĞİ İPTAL EDİLDİ
Yapılan son kontroller sonucunda toplamda 3 bin 273 uydurma iş yeri üzerinden bildirilen 245 bin 740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi.
SGK KONTROLLERİ NASIL YÜRÜTÜYOR?
Peki geçersiz sigortalılar nasıl tespit ediliyor? Hangi yaptırımlar var? Hatasız olduğunu düşünen emekliler haklarını nasıl arayabilir? Mevzuyla ilgili tüm merak edilenleri milliyet.com.tr’ye kıymetlendiren Mali Müşavir ve Toplumsal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz şu tabirleri kullandı: “SGK denetmenleri süreci çok taraflı yürütüyor. Öncelikle iş yeri tescil evrakları ve emekçi giriş çıkışları ayrıntılıca inceleniyor. Kuşkulu durumlarda iş yeri fiziki olarak denetleniyor ve çalışanlar söze çağrılıyor. Çalışanlara “Ne vakittir burada çalışıyorsunuz, mesai arkadaşlarınızı tanıyor musunuz, burada tam olarak ne iş yapılıyor?” üzere sorular yöneltiliyor.
Bununla yetinilmeyip etraf araştırması da yapılıyor; komşu esnafa ve bina sakinlerine o iş yerinin aktif olup olmadığı soruluyor. Ayrıyeten iş yerinin “tabela şirketi” olup olmadığını anlamak için yerin metrekare büyüklüğü ile elektrik, su, doğalgaz faturaları inceleniyor. Şayet faturalar ve yerin kapasitesi, bildirilen sigortalı personel sayısıyla orantısızsa düzmece süreç tespit ediliyor.
‘PRİMLER YANIYOR, MAAŞLAR GERİ İSTENİYOR’
İş yerinin yahut sigortalılığın uydurma olduğu anlaşıldığında çok ağır yaptırımlar devreye giriyor: Primler Yanıyor: O güne kadar ödenmiş olan tüm sigorta primleri devlete irat kaydediliyor, yani iade edilmiyor.
Maaşlar Geri İsteniyor: Kişi bu sayede emekli olmuşsa emekli aylığı iptal ediliyor. Bugüne kadar ödenen emekli maaşları, istirahat ve emzirme ödenekleri, hatta protez üzere sıhhat yardımlarının tamamı yasal faiziyle geri alınıyor.
Teşvikler İptal Ediliyor: Patronun devletten aldığı tüm teşvik ve takviyeler gecikme artırımı ile tahsil ediliyor. Mahpus Cezası Riski: Devleti bilerek ziyana uğratan, haksız yere maaş yahut ödenek alan şahıslar ile buna göz yuman patronlar hakkında Cumhuriyet Savcılığına cürüm duyurusunda bulunuluyor.
‘GERİYE DÖNÜK 10 YILLIK İNCELEME YAPILABİLİYOR’
SGK burada kusurun kimde olduğuna bakıyor. Şayet ortada vatandaşın kendi yanılgısı yahut kasıtlı bir usulsüzlüğü varsa geriye dönük 10 yıllık inceleme yapılıyor. Yanılgı kurumdan kaynaklanıyorsa bu müddet 5 yıl olarak uygulanıyor. Her iki durumda da şahsa haksız yere ödenen tüm emekli maaşları ve hastane/sağlık masrafları, ödendiği tarihten itibaren yasal faizi işletilerek kuruşu kuruşuna geri talep ediliyor.
SUÇSUZ OLDUĞUNU DÜŞÜNEN EMEKLİLER NE YAPMALI?
İşverenin yaptığı bir usulsüzlük maalesef direkt sigortalıyı da bağlıyor ve Kurum süreci iptal ediyor. Lakin bu durumdan haberi olmayan ve fiilen o iş yerinde nitekim çalıştığını savunan vatandaşların yargı yolu açıktır.
Mağdur şahıslar, o devirde ilgili iş yerinde fiilen mesai harcadıklarını kuvvetli kanıtlar, evraklar ve şahitlerle mahkemede ispat edebilirler. Yasal sürecin kazanılması halinde SGK’nın iptal süreci bozulur; kesilen emekli maaşları yine bağlanır ve vatandaştan haksız yere tahsil edilen cezalar kendisine iade edilir.”
