MEMLEKETLER ARASI İktisat Tepesi’nde (UEZ) konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Savaşın getirdiği yıkım ve bunun rehabilitasyonu biraz vakit alacak. Bugün ateşkes devam etse dahi tesirleri hissedilecek. Jeopolitik olarak da ne bölge ne dünya eskisine dönmeyecek. Büyük kırılmaların olduğu bir devirdeyiz. Yalnızca ticaret savaşları değil, yalnızca demografik yapıdaki bozukluklar ve bunu getirdiği riskler değil, yalnızca iklim krizi değil, aslında birçok boyutuyla kuvvetli bir periyot yaşadığımız için dünyada büyük kırılmalar yaşanıyor. Savaşlar aslında canavarlar devrini yansıtıyor. Yeni bir dünya tertibi kurulanana kadar umarım ABD ve Çin bir uzlaşmaya varır. Savaşların başka şoklara oranla çok daha kalıcı, çok daha büyük sonuçlar doğurduğunu gösteriyor. Türkiye’nin sağlam olduğuna inanıyoruz. Bunu da geçen sene ispatladık. Bu sene de ispatlayacağız” dedi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek bu yılki teması ‘Büyük Dönüşüm: Sağlam ve Sürdürülebilir Bir Global Sisteme Geçişin Pusulası’ olarak belirlenen ve Sapanca’da düzenlenen Milletlerarası İktisat Tepesi’ne katıldı. Dorukta konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Geçmişe oranla baktığınız vakit bugünkü savaşın güç piyasalarına tesiri çok büyük. Zira Hürmüz Boğazı çok kritik bir geçiş noktası. Münasebetiyle biz bu şokun büyüklüğünün farkındayız. Gerçekten geçmiş emsal savaş ve şoklarla karşılaştırdığımızda petrol fiyatlarındaki artışın epey yüksek olduğunu görebilirsiniz. Kırılgan bir ateşkes var. Lakin piyasalar bu kırılganlığı biraz olsun yansıtıyor. Burada tesirler değerli. Ateşkes sürse dahi maalesef global iktisat ve Türkiye açısından da bir ölçü tahribat kelam konusu. Enflasyon beklentileri daha berbat, finansal şartlar daha sıkışık, bilhassa tedarik zincirlerindeki kırılmalar daha orta vadeli meseleleri beraberinde getirecek. Bunun farkındayız” diye konuştu.
‘TÜRKİYE’NİN SAĞLAM OLDUĞUNA İNANIYORUZ’
Şimşek, “Burada bilhassa savaşın getirdiği yıkım ve bunun rehabilitasyonu biraz vakit alacak. Bugün ateşkes devam etse dahi tesirleri hissedilecek. Jeopolitik olarak da ne bölge ne dünya eskisine dönmeyecek. Büyük kırılmaların olduğu bir devirdeyiz. Yalnızca ticaret savaşları değil, yalnızca demografik yapıdaki bozukluklar ve bunu getirdiği riskler değil, yalnızca iklim krizi değil, aslında birçok boyutuyla kuvvetli bir devir yaşadığımız için dünyada büyük kırılmalar yaşanıyor. Savaşlar aslında canavarlar devrini yansıtıyor. Yeni bir dünya sistemi kurulanana kadar umarım ABD ve Çin bir uzlaşmaya varır. Savaşların öteki şoklara oranla çok daha kalıcı, çok daha büyük sonuçlar doğurduğunu gösteriyor. Türkiye’nin güçlü olduğuna inanıyoruz. Bunu da geçen sene ispatladık. Bu sene de ispatlayacağız. 2025’de hem içeride hem dışarıda çok değerli şoklarla karşı karşıya kaldık. Bilhassa geçen sene ticaret savaşlarının yarattığı hareketlilik üzere. Daha kıymetlisi 12 günlük savaş ve geçen sene kıymetli bir kuraklıkta yaşadık. Tüm bunlar geçen yılın değerli gündem hususlarıydı. Lakin biz geçen yılki şokları programda çok kıymetli kayıplar yaşamadan atlattık. Tabiri caizse program kendisini kanıtladı” dedi.
‘2023 ORTASINDAN BU YANA UYGULADIĞIMIZ PROGRAM TÜRKİYE’NİN DAYANAKLIĞINI ARTTIRDI’
Şimşek, “2023 ortasından bu yana uyguladığımız program Türkiye’nin dayanaklığını arttırdı. Bu yılki şu anda içinden geçtiğimiz külfetli periyodu en az ziyanlar atlatabilecek miyiz? Geçen mecmuanın grafiklerini gördüm. Ülkeleri iki başka kategoride sınıflandırmış: kimler güçlü, kimler şoklara daha çok açık, maruz kalabilir diye. Burada Türkiye dengesizliklerin düşük olduğu hem de Orta Doğu’daki savaşa nispeten güç manasında söylüyorum o bölgeyle fazla ilişkimizin olmadığını gösteriyor. Türkiye izafi olarak daya dayanıklılık arz edecek ülke. Bizim Orta Doğu’ya bilhassa Hürmüz Boğazı’nı kullanan tedarikçilere olan güçte bağımlılığımız nerdeyse yok denecek kadar az. Doğalgaz İran’dan bir ölçü ithalatımız var lakin o boru sınırlarıyla olduğu için etkilenmedi” dedi.
‘PETROLDE NEREDEYSE BAĞIMLILIĞIMIZ YOK’
Şimşek, “Petrolde neredeyse bağımlılığımız yok. Bu kıymetli zira şayet bu savaş uzarsa birçok ülkede güç arz güvenliği sorunu yaşanacağı için bu yalnızca doğalgaz, petrol değil bütün türevlerini de etkiliyor. Türkiye’nin burada avantajı olur. Zira Türkiye az oranda o bölge bağımlı. Bizim dayanıklılığımızın en değerli kaynağı maliye siyasetinin geçmişe oranla bugünde sağlam bir yapıda olması. 2023’de büyük bir sarsıntı yaşadık. Öbür birtakım mevzular vardı. EYT üzere. Ona karşın biz bütçe açığını ulusal gelire oranla yüzde 3’ün altına düşürdük. Covid, Rusya – Ukrayna savasında olduğu üzere bizim bütçe açığımız ve borcun ulusal gelire oranı düşük. Bu da bize siyasette hareket alanı tanıyor. Bu da bizim bu şoklara daha güçlü reaksiyon vermemizi sağlıyor. Bizim makroekonomik şoklara olan dayanıklılığımız yüksek. Gerçek kurda değerli bir şok yaşansa bile, faizlerde değerli bir artış yaşansa bile bugün itibariyle bütün bu şokları birlikte yaşasak bile Türkiye’nin kamu borcunun ulusal gelire oranı bu şoklara hassasiyeti geçmişe nazaran çok daha düşük. Burada dış açık değerli bir konu” sözlerini kullandı.
Şimşek kelamlarına şöyle devam etti:
“Petrol fiyatlarındaki yükseliş değerli ölçüde cari açığa yansıyacak., ticaretimizi etkileyecek, turizmi etkileyecek. Bizim üzere petrol ithal eden ülkelere en büyük korku ödemeler istikrarı bağlamında cari açıktır. Başlangıç noktasında cari açığımız rahat bir biçimde yönetilebilir formdaydı. Bizim açıktaki artışa karşın brüt dış finansman gereksinimimiz geçmişi hayli altında olacak burada savaşın tesirini de yansıttık. Türkiye’de toplam borçluluğa bakarsak yani hane halkının, özel kesimin toplam borçluluğu geçmişe oranla da düşük. O nedenle de biz o şoku en az ziyanla atlatabileceğiz.”
‘BORSA İSTANBUL GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ENDEKSİNE NAZARAN GÜZEL BİR PERFORMANS GÖSTERDİ’
Şimşek, “Bankacılık dalının sermeye yeterliliğine bakarsak bilhassa sorunlu krediler boyutuyla baktığımızda hayli rahat bir noktadayız. Sermaye yeterlilik oranı yüzde 17 civarı. Bizim sorunlu kredilerin, toplam kredilere oranı yüzde 2.6 epeyce makul bir seviyede. Karlılıkta son yıllarda bankacılıkta bir sorun yaşandı. Lakin orada da toparlanma süreci başlamıştı. Borsa İstanbul gelişmekte olan ülkeler endeksine nazaran daha uygun bir performans gösterdi. Bu yılın başını temel alırsak, bizde nispi bir performans kelam konusu. Misal geçmişte savaş durumlarına bakarsanız döviz talebinin çok yüksek olduğunu görürsünüz. Yani vatandaşlarımızın dövize ilgisi hayli yüksek olurdu. Bu sefer çok mütevazi o da yüzde 90 oranında altın fiyatları düştüğü için vatandaşlarımızın altın talebini yansıtıyor. Bugün bir çalışma okudum. Bir kestirime nazaran vatandaşlarımızın yastık altındaki altın oranı 640 milyar doları civarı kestirim ediliyor. Bu sistemde olsa sistemin kırılganlığı çok daha az olurdu” diye konuştu.
‘BİZİM İÇİN EN BÜYÜK GAYRET HAYAT PAHALILIĞIYLA MÜCADELE’
Şimşek, “Geçen sene yasadığımız iç ve dış tansiyonların sonucunca önemli bir döviz çıkışı kelam konusuydu. Yani yurt dışı yerleşikler Türkiye’den 40 milyon dolar civarı bir çıkış yapmışlardı. Bu sene savaşın uzamasına karşın sonlu oldu. Biz geçen sene verdiğimiz hakikat reaksiyonlarla bu tasaları azalttık demek. Piyasanın işleyişini önceliklindendik. Birinci günden piyasanın sağlıklı bir formda işlemesi için gerekeni yapacağız. Programın rayından çıkmasını engelleyeceğiz. Bizim için en büyük öncelik hayat pahalılığıyla mücadele” tabirlerini kullandı.
Şimşek, “Bizim orta vadeli programa nazaran enflasyon yaklaşık 3 puan daha yüksek seyredebilir. Bu dolaylı ve direkt tesirleri içeriyor. Bizim orta vadeli programda petrol öngörümüz 65 dolardı. 80 dolar demek 15 dolarlık tesir demek. Özetle çerçeveyi o denli oturtalım. Cari açığı yüzde 1.5 altında öngörüyorduk, artık yaklaşık 1 puan kadar yükselebilir. Bunu da yönetilebilir görüyoruz. Büyümeyi yüzde 4 civarı öngörüyorduk, artık tahminen yarım puan daha düşük olabilir. Bütün bu tesirler yönetilebilir. Enflasyon yüzde 65’lerden yüzde 30 civarına kadar düştü. Bizim öngörümüz yüzde 20 altındaydı bu sene için. Savaşla birlikte piyasalar beklentilerini yüzde 25′ kadar çıkarmış durumda. Piyasa enflasyonu yüzde 25 civarında görüyor” dedi.
