Beşiktaş geçen hafta ‘123 yıllık mazisi için küçük’ ancak ‘Türk futbolu için büyük’ bir adım attı: Tüpraş Stadı’na Antre 1903 isimli bir stant salonu açıldı. “Ne alâka?” dediğinizi duyar üzereyim. Kitabın ortasından konuşalım:
■ Türkiye’de bugün 3-5 bin kişilik bir stadın maliyeti 1 milyon dolar. Koltuk sayısı arttıkça para da katlanıyor. Son örnek, maliyeti 120 milyon euroya ulaşan Panathinaikos’un Yunanistan’ın başşehri Atina’da inşa ettiği yeni stadı.
■ Pekala bu statlar ne kadar kullanılıyor? Ayda 2-3, yılda ise (taş çatlasa) 20-30 gün.
■ FIFA ne diyor son raporunda: “Bir futbol stadının inşası, ofis yahut perakende binalarına kıyasla nispeten kıymetlidir. Bu yapılardan en uygun biçimde yararlanılmalı. Zira yüksek sermaye harcamaları ile seyrek işletme gelirleri ortasında bir dengesizlik oluyor.”
Yani özetle futbol sanayisinin işverenleri “statların 7/24 işletilmesini” ve “maksimum gelir elde edilmesini” istiyor. İşte bu nedenle Antre 1903 kıymetli. (Her ne kadar girişi fiyatsız olsa da) Antre 1903’ün statların futbol dışında da kullanılması yolunda kıymetli bir deneyim olmasını umut ediyorum ve Kara Kartalları kutluyorum…
‘Çağın gerisinde kalmayalım’
Haberi alınca, çabucak statların çoklu işlerde kullanımına baş yorduğunu bildiğim iki bireyden birini aradım: Samsunspor İcra Kurulu Üyesi ve Mali İşler Yöneticisi Koray Yalçın… O da hemfikir: “Stat yerleşkesi ve stadın bulunduğu ilçeler, toplanma merkezleri olmalı ki, beşerler gelsin. Ayda 2 maçlık stat öğretisi eskidi; çağın gerisinde kalmamak lazım…”
Stat yanına lunapark ya da AVM!
Üç büyükler şanslı: Rams Park Arena’nın tabanında bir AVM, Çobani Stadı’na yakın restoranlar, Tüpraş Stadı’nın yanı başında Beşiktaş Çarşı var. Samsunspor’un da yeni stadını ‘bir cazibe merkezi’ yapma isteği olduğunu biliyorum. Yüksel (Yıldırım) Başkan’ın isteği stadın etrafına bir lunapark ve/veya bir outlet AVM kondurmak… Yabancı örnekler inceleniyor. Panathinaikos’un yalnızca yeni stadın etrafını ‘habitat kılmak’ için 40 milyon euro harcadığını belirten Koray Yalçın, “Biz de alternatifleri tartışıyoruz” dedi.
6 bin kişilik YouTube Tiyatrosu var
Aradığım ikinci kişi bir akademisyen: Nişantaşı Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Ali Davet Gücal… İki noktaya dikkat çekti:
■ Bir stadyumun cazibe merkezi haline gelmesi için, sırf maç performansını sunmak yerine, görsel (stadyumun mimarisi)-işitsel (kalitesli ses sistemi)-dokunsal (stadyum koltuk konforu)-kokusal (stadyumun kendine has kokusu)-tatsal (stadyumda çok çeşitli yiyecek ve içecek imkânı) uyaranlar, etkileşimli aktiviteler, çok boyutlu bir tecrübe ortamı yaratılması gerekir. Bu noktada stadyum dizaynı, taraftarların heyecan, aidiyet ve etkileşim hislerine nazaran şekillendirilmeli; örneğin alana yakın tribünler, ekip renkleri ve sembolleri, tezahürat alanları ile ışık ve ses efektleri, duyusal yoğunluğu artırarak aktiflik tatminini güçlendirmektedir.
■ Statlar günümüzde sadece spor alanları olmaktan çıkarak, çok hedefli cümbüş merkezleri haline gelebilmekte. Örneğin, ABD’de SoFi Stadyumu, yalnızca NFL (Amerikan Futbol Ligi) maçlarına mesken sahipliği yapmakla kalmayıp, WrestleMania (Profesyonel Güreş Etkinliği), Harika Bowl (Amerikan Futbolu Final Maçı), konserler, tiyatro aktiflikleri ve toplumsal aktiviteler üzere çeşitli etkinliklere de imkan tanımakta. Stadyum bünyesinde ayrıyeten 6 bin kişilik YouTube Tiyatrosu ve gelişmiş görsel-işitsel sistemler (Video Ekranı, 260 hoparlörlü ses sistemi) bulunmakta. Bu yaklaşım, spor tüketim davranışını artırır.
Anfield Düğün Salonu!
Gelelim ana başlığa… Bir futbol büyüğüme ‘Gelir için statta nikâh kıyılmalı’ dediğimde ‘Düğün salonu muyuz biz?’ deyip, gülmüştü. Haklısın ağabey: “Anfield’da evlilik yemini edilmesini çok seviyoruz” sloganı ile düğün paketleri satan Liverpool; İngiliz çiftlere “Gelin, Emirates Stadı’nda ‘Evet’ deyin” daveti yapan Arsenal senin kadar bilmiyor! Londra’daki ragbi stadı Allianz’a bak sen: Nikâh merasimleri için kişi başı 141 sterlin istiyorlar… Fiyatı 52 sterline düşüren Brentford da ‘tam ucuzcu’ be ağabey! Blackburn Rovers, Brighton, Bristol, Birmingham, Glasgow…
Ah ağabey ah, bunların hepsi ‘düğün saloncusu.’
Oyun değişiyor, keza statlar da. Türk futbolu için ‘erken kalkıp yol almalı.’
Haftaya salı görüşmek üzere…
