Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, ABD-İsrail ile İran ortasındaki savaşa ait, “Savaş, dezenflasyon sürecini olumsuz etkilese de kararlılığımızı değiştirmiyor. Önümüzdeki periyotta de tüm para siyaseti araçlarını temel emelimiz olan fiyat istikrarı doğrultusunda kullanmaya devam edeceğiz.” dedi.
Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonuna, TCMB Kanunu yeterince Bankanın faaliyetlerine ait sunum yaptı.
Geçen aylarda jeopolitik gelişmelerin belirleyici olduğuna dikkati çeken Karahan, başta güç ve ulaştırma hizmet fiyatlarında olmak üzere, savaşın tesirlerinin hissedildiğini söyledi.
Fatih Karahan, şubat sonunda başlayan ABD/İsrail ile İran ortasındaki savaşın güç fiyatlarını kesin biçimde artırdığını, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının global güç arzı açısından risk oluşturduğunu belirterek “Savaş, dezenflasyon sürecini olumsuz etkilese de kararlılığımızı değiştirmiyor. Önümüzdeki devirde de tüm para siyaseti araçlarını temel emelimiz olan fiyat istikrarı doğrultusunda kullanmaya devam edeceğiz.” diye konuştu.
Petrol fiyatlarındaki oynaklığın son devirde azalsa da hala tarihî ortalamasının üzerinde olduğunu lisana getiren Karahan, endüstriyel metal ve ziraî emtialar kaynaklı olarak güç dışı fiyatların da arttığını ifade etti.
TCMB Başkanı Karahan, enerji fiyatlarına bağlı olarak manşet enflasyonun global ölçekte yükseldiğine, bu duruma global manada para siyasetlerinin birinci reaksiyonunun hudutlu olduğuna işaret ederek “Gelişmiş ülkelerde daha evvel beklenen faiz indirimlerinin ötelendiğini görüyoruz. ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl boyunca siyaset faizini değiştirmeyeceği fiyatlanırken Avrupa Merkez Bankasının (ECB) ise yılın ikinci yarısında siyaset faizini artırması bekleniyor. Bundan sonraki süreçte savaşın gelişimini güç nakliyatındaki aksamaların boyutu ve mühleti belirleyici olacak.” değerlendirmelerinde bulundu.
“2026’da cari açığın ulusal gelire oranı uzun devir ortalamasının altında gerçekleşecek”
Fatih Karahan, sıkı para siyasetlerinin hedeflenen sonucu olarak, talep kompozisyonunda istikrarlı seyrin devam ettiğini bildirerek 2025’te tüketimin büyümeye katkısının 2023’e kıyasla besbelli olarak gerilediğini, yatırımların katkısının ise devam ettiğini söyledi.
Türkiye’nin ekonomik göstergelerine ait bilgi veren Karahan, “Küresel ticarette jeopolitik şartlardaki zorluklara karşın geçen ay ihracatta artış, ithalatta ise azalış gerçekleşti. Yüksek fiyatlar nedeniyle güç ithalatının artmasına rağmen, altın ve güç hariç ithalatta düşüş gözlendi. Böylece dış ticaret açığı nisan ayında birinci çeyreğe kıyasla geriledi.” ifadelerini kullandı.
TCMB Başkanı Karahan, cari açığın yılın birinci çeyreğinde, dış ticaret ve hizmetler istikrarındaki görünüme bağlı olarak arttığını, ulusal gelire oran olarak tarihi ortalamaların altında kalmayı sürdürdüğünü söyledi.
Savaşın güç fiyatlarında tetiklediği süratli yükselişin, mart ayındaki güç ithalatında besbelli artışa neden olduğunu aktaran Karahan, bir evvelki çeyreğe nazaran gerileyen altın ithalatının cari istikrara müspet katkı verdiğine dikkati çekti.
Fatih Karahan, müdafaacı tedbirlerin halihazırda global talep üzerinde oluşturduğu aşağı istikametli risklere, jeopolitik riskler ve güç fiyatlarındaki artışın faaliyeti sınırlayıcı ikincil tesirleri kaynaklı riskler de eklendiğini belirterek, “Bu gelişmeler yılın geri kalanında dış ticaret açığı üzerinde üst taraflı baskıyı artırıyor. 2026’da cari açığın ulusal gelire oranının uzun devir ortalamasının altında gerçekleşeceğini öngörüyoruz. Bununla birlikte jeopolitik gelişmelerin seyri her iki istikamette de belirsizlik içeriyor.” diye konuştu.
“Enflasyon temel mal ve hizmet üzere kümelerde yavaşladı”
Nisan prestijiyle yıllık tüketici enflasyonun yüzde 32,4 düzeyinde gerçekleştiğini hatırlatan Karahan, Mayıs 2024’te ulaşılan dorukla kıyaslandığında, enflasyonda besbelli bir düşüş yaşandığını lakin enflasyonun yüksek seyrini koruduğunu ifade etti.
TCMB Başkanı Karahan, enflasyonun yakın devirdeki seyrini kıymetlendirmek için ana eğilim göstergelerine başvurduklarına dikkati çekerek kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Yıllık enflasyon, geçmiş periyot artışları bünyesinde barındırdığından, yakın devir görünümü gereğince yansıtmayabiliyor. Göstergelerin son 3 aylık ortalamaları enflasyonun ana eğiliminde bir ölçü yükselişe işaret ediyor. Hakikaten yılın birinci 4 ayındaki fiyat artışlarına baktığımızda, geçen yıla kıyasla enflasyonun temel mal ve hizmet üzere çekirdek kümelerde yavaşladığını, lakin besin ve güçte yükseldiğini görüyoruz.”
Nisan ayı tüketici enflasyonunun seyrinde güç, besin ve giysi fiyatlarının öne çıktığını lisana getiren Karahan, akaryakıt fiyat gelişmeleri tesiriyle ulaştırma hizmetlerinde fiyat artışlarının güçlü seyretmeye devam ettiğini söyledi.
TCMB Başkanı Fatih Karahan, martta görece ölçülü seyreden besin fiyatlarının nisanda tekrar hızlandığını belirterek temel mal enflasyonu tarafında ise yükselen giysi kümesi fiyatlarının öne çıktığını aktardı.
Ayrıca petrol fiyatlarındaki artışın yansımasıyla petrokimya eserleriyle ilişkisi güçlü olan kalemlerde de fiyat artışları olduğunu söz eden Karahan, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Şubat 2026’nın sonunda Orta Doğu’da başlayan tansiyon, negatif arz şoklarına yol açarak enflasyonist baskıları artırdı. Yurt içi güç fiyatları, petrol ve doğal gaz fiyatları öncülüğünde hızlandı. Yavaşlama eğiliminde olan güç yıllık enflasyonu son iki ayda 19 puan artış gösterdi. Tetiklenen maliyet artışları sonucunda elektrik ve doğal gaz tarifelerinde güncellemeye gidildi. Bilhassa doğal gazda meskenler için fazla tüketim yapan hanelerin daha yüksek ödediği kademeli fiyat uygulamasına geçilmesiyle fiyat artışı bariz oldu.”
Karahan, ham petrol fiyatlarındaki artışların tüketici fiyatlarına olan tesirini sınırlamak üzere akaryakıt eserlerinde eşel taşınabilir sisteminin devreye alındığını hatırlatarak bu sistemin petrol fiyatlarındaki artışların enflasyona yansımasını değerli ölçüde sınırladığını kaydetti.
Kira ve eğitim hizmetleri
Hizmet enflasyonuna ait değerlendirmelerde bulunan Karahan, “2025’te hizmet enflasyonunun yüksek seyrinde kira ve eğitim hizmetleri değerli oldu. Bu iki kalemde de geçmiş enflasyona endeksleme eğiliminin rolü yüksek. Son bir yıllık periyotta her iki kalemde de enflasyonda kıymetli düşüşler yaşandığının altını çizmek gerekir. Bu durum, hizmetlerde süregelen ataletin güç kaybetmeye başladığını haber veriyor.” dedi.
Fatih Karahan, kira ve eğitim dışında kalan hizmet kalemlerinde ise tüketici enflasyonuna daha yakınsamış bir fotoğrafın göze çarptığına dikkati çekerek bu bağlamda, hizmet enflasyonu üzerinde gelecek devirde tesirli olabilecek kimi faktörlere değindi.
Kira tarafında, gerek mevsim tesirlerinden arındırılmış yakın periyot kira bilgileri gerekse yeni kiracı kira endeksinin, enflasyonda eğilimin aşağı taraflı olduğuna işaret ettiğini belirten Karahan, eğitim tarafında da fiyat ayarlamalarına dair düzenlemelerde, geçmiş 24 ayın enflasyonu yerine 12 ayın tesirini yansıtacak biçimde değişikliğe gidilmesini önemli bulduklarını vurguladı.
TCMB Başkanı Karahan, bir önceki sunum devriyle kıyaslandığına, enflasyon beklentilerinin istek ettikleri ölçüde gerilemediğini gördüklerini söz ederek “Beklentiler, hala enflasyon varsayımlarımızın üzerinde seyrediyor. Yılın birinci aylarında besin fiyatları yüksek seyretti. Sonraki periyotta ise Orta Doğu’daki gelişmeler enflasyon görünümü üzerinde belirsizliğe yol açtı. Buna istinaden enflasyon beklentilerinde bozulma gördük. Bu devirde jeopolitik gelişmelerin mümkün ikincil tesirleri ehemmiyet taşımakta. Tansiyonun ne kadar süreceği enflasyon görünümü açısından kritik bir risk ögesi.” değerlendirmesini yaptı.
“TL mevduatın hissesi yüzde 59 ile tarihî ortalamasına yakın düzeyde kalmaya devam ediyor”
Fatih Karahan, şubat sonunda Orta Doğu’da başlayan tansiyon kaynaklı artan belirsizliklerin, ham petrol, doğal gaz ve emtia fiyatlarında yüksek oynaklıklara ve artışa neden olduğunu lisana getirerek kelam konusu ögelerin enflasyon görünümü üzerinde oluşturabileceği riskleri sınırlamak maksadıyla vakitli bir formda kimi önlemler aldıklarını anlattı.
TL mevduat, kredi büyümesi ve likidite idaresi odaklı makroihtiyati önlemleri sıkı para siyaseti duruşlarını desteklemek üzere uygulamaya devam ettiklerine işaret eden Karahan, “TL mevduat hissesini artırmayı hedefleyen düzenlemeleri finansal şartlara nazaran revize ederek uyguluyoruz. KKM hesaplarının açılması ve yenilenmesi uygulamasını 2025’te sonlandırmıştık. Bu hesaplarda çok hudutlu bir bakiye kaldı. Kredi büyümesindeki dalgalanmaları yönetmek için büyüme hudutlarını kullanıyoruz. Son devir jeopolitik gelişmeler sonrasında olduğu üzere faal likidite idaresi siyasetimiz ile mali transfer mekanizmasını güçlendiriyoruz.” dedi.
TCMB Başkanı Karahan, 2025’in ikinci yarısından itibaren siyaset faizinde yapılan indirimlerin, şubat sonundaki jeopolitik gelişmelere kadar olan periyotta mevduat ve kredi fiyatlamalarına beklentileri ölçüsünde yansıdığını belirtti.
Geçen yıldan itibaren değerli maden fiyatlarındaki süratli yükseliş ve artan jeopolitik riskler sonucunda TL hissesinin vakit zaman dalgalanmakla birlikte, sıkı para siyaseti duruşunun yurt içi yerleşiklerin TL mevduat tercihinin korunmasında rol oynadığına dikkati çeken Karahan, “Nitekim TL mevduatın hissesi yüzde 59 ile tarihi ortalamasına yakın düzeyde kalmaya devam ediyor. Yatırım fonlarını da dahil ettiğimizde bu görünüm değişmiyor.” diye konuştu.
Yaşanan jeopolitik gelişmeler sırasında hane halkında döviz talebinin oluşmadığını tabir eden Fatih Karahan, “Mart ayının son haftasında altın fiyatlarında görülen süratli gerileme, hane halkının altın talebinde bir yükselişe yol açtı. Lakin takip eden devirde altın fiyatlarının daha istikrarlı bir patikaya oturmasıyla bu talebin sona erdiğini görüyoruz. Döviz tarafında ise satış eğilimi devam ediyor.” değerlendirmelerinde bulundu.
“(Arz şokları) Fiyat istikrarına ulaşma yolundaki kararlılığımızı değiştirmeyecek”
TCMB Başkanı Karahan, savaş döneminde artış kaydeden risk ve oynaklık göstergelerinde ateşkes görüşmeleri sonrasında gerileme yaşandığına işaret ederek şunları kaydetti:
“Jeopolitik gelişmeler sonucu 27 Mart’ta 155 milyar dolara gerileyen brüt rezervler, takip eden devirde 16 milyar dolar artış göstererek 24 Nisan’da 171 milyar dolara ulaştı. Swap hariç net rezervler ise 17 milyar dolar artışla 36 milyar dolara yükseldi. Jeopolitik gelişmelerin de neden olduğu arz şokları dezenflasyon sürecini olumsuz etkiliyor. Fakat bu durum fiyat istikrarına ulaşma yolundaki kararlılığımızı değiştirmeyecek. Yaşanan gelişmelerin orta vadeli enflasyon görünümü üzerindeki yansımaları, para siyaseti duruşumuzla şekillenecek. Bu bağlamda, fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para siyaseti duruşunu sürdüreceğimizi belirtmek isterim. Zira unutmamalıyız ki fiyat istikrarı, sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refah artışı için ön şarttır.”
