ABD Başkanı Donald Trump, İran üzerinde düşürülen bir F-15’in ikinci mürettebat üyesinin de kurtarılmasının akabinde süratlice zafer ilan etti. Pazar günü yaptığı açıklamada, İran topraklarında gerçekleştirilen bu dramatik ve başarılı kurtarma operasyonunun “bir defa daha ezici hava hâkimiyeti ve üstünlüğünü delili olduğunu” söyledi.
Ancak gözlemciler, bunun ABD açısından ne manaya geldiğine dair daha karmaşık bir tablo çiziyor.
Görev muvaffakiyetle sonuçlanmış olsa da son birkaç gün içinde yaşananlar (iki uçağın düşürülmesi ve en az bir helikopterin ateş altına alınması) İran’ın askeri altyapısına haftalardır süren ağır ABD ve İsrail akınlarına ve liderin Tahran’ın “hiç hava savunma ekipmanı kalmadığı” istikametindeki savlarına karşın, ABD uçakları ve çalışanına yönelik tehditlerin sürdüğünü gösteriyor.
BBC’ye konuşan Washington’daki birtakım kaynaklar, uçak kayıpları ve pilotları kurtarmak için yürütülen operasyonun karmaşıklığının, Trump’ı Hark Adası’nı ve Basra Körfezi’ndeki noktaları ele geçirmeye ya da İran’ın yerin derinliklerinde saklanan yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumunu denetim altına almaya yönelik bir kara operasyonundan vazgeçirebileceğini öne sürüyor.
Askeri planlamacılar tarafından hazırlanarak lidere seçenek olarak sunulan bu operasyonlar son derece karmaşık. Ayrıyeten ABD güçlerini, omuzdan atılan ve bilhassa alçaktan uçan hava araçlarına karşı tesirli olan taşınabilir hava savunma sistemleri (Manpads) üzere, tespit edilmesi sıkıntı İran kabiliyetlerine maruz bırakma riski taşıyor.
Öte yandan, ABD askerlerinin çekişmeli bir ortamda alana girip İranlıların gözleri önünde ileri bir hava üssü ve yakıt ikmal noktası kurabilmesi, akabinde iki arızalı uçağı imha edip yerlerine yenilerini gönderene kadar saatler boyunca bu noktayı denetim altında tutabilmesi, Trump’ı cesaretlendirebilir.
Bu durum, ABD idaresini İran’daki amaçlara yönelik bir hava indirme ya da amfibi operasyonun muvaffakiyet talihinin yüksek olduğuna ikna edebilir.
Bu bildiri, çatışma devam ederken İran semalarında vazife yapan ABD askerleri ile mümkün bir konuşlanma için hazırlanan işçi tarafından açık ve net biçimde alınacaktır.
Trump, bundan sonrası için nasıl bir yol izleneceği konusunda da çelişkili bildiriler verdi. Pazar günü yaptığı telefon görüşmelerinde gazetecilere, İran’la bir “anlaşmanın” çok yakında olabileceğine inandığını söyledi.
Eğer bu gerçekleşmezse, Truth Social’da tekraren belirttiği üzere, İran’ın güç santralleri ve köprülerini amaç almaya başlayacakları kendi koyduğu müddetin daraldığını vurguladı.
Pazar günü İran idaresine yönelik küfürlü bir iletisinde, Hürmüz Boğazı açılmazsa “cehennemi yaşayacaklarını” yazdı.
Fox News’e verdiği kısa bir telefon röportajında ise ayrıntı vermeden İran’ın petrolünü “ele geçirebileceğini” de ima etti.
İran’ın altyapısı ve güç gayelerine yönelik genişletilmiş ataklar, tansiyonun tırmanması manasına gelir. İnsan hakları örgütleri, bunun siviller üzerindeki tesiri ve mümkün savaş kabahatleri riskine dikkat çekiyor.
Başkanı eleştirenler ise bu durumu, ABD’nin global petrol ve başka emtialar için hayati değere sahip Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisini sağlayamamasının yarattığı bir hayal kırıklığı olarak yorumlayabilir.
Şu ana kadar liderin destekçileri, idarenin mürettebatı kurtarma eforu etrafında kenetlendi.
Trump için bu kurtarma operasyonu, hem kamuoyu hem de ABD ordusu içindeki çevreler açısından bir “başarı” olarak görülüyor.
Operasyon, idarenin, hiçbir ABD askerinin geride bırakılmayacağı istikametindeki “Asker Yemini” anlayışına bağlı kalmak ismine diğer Amerikalıları riske atmaya hazır olduğunu da ortaya koydu.
Ancak Trump’a güçlü takviye veren MAGA tabanının (MAGA kısaltmasıyla bilinen “Amerika’yı Tekrar Yücelt” siyasi hareketi) bir kısmı de dahil birtakım kısımlar sonu belgisiz, maliyeti yüksek ve ABD kayıplarına yol açabilecek bir savaş ihtimalinden rahatsızlık duymaya başladı.
Buna karşılık iki pilotun kurtarılması, İran’ın büyük bir propaganda zaferi elde etmesini engelledi.
ABD askerlerinin İran’da esir tutulduğu imgeler, büyük ihtimalle ABD’de savaşla ilgili ana gündem unsuru haline gelecek ve Trump’ın süratli ve pak bir zafer anlatısını gölgeleyecekti.
Trump’ın hafta sonu yaptığı açıklamalar, geçen hafta sarf ettiği birtakım sözlerle de çelişiyor. 1 Nisan’da televizyondan yaptığı konuşmada, ABD’nin başka ülkelerin Boğaz’da faaliyet göstermesi için gerekli şartları zati oluşturduğunu söylemiş ve müttefiklerine “Alın, koruyun, kendiniz kullanın” diye seslenmişti.
Trump ayrıyeten kısa mühlet evvel, bir mutabakat sağlanamasa bile İran’dan “çekilmeye” hazır olduğunu da lisana getirmişti.
Ancak artık, ülkenin temel altyapısına yönelik yıkıcı atak tehditlerini artırarak Tahran idaresini müzakere masasına çekmeyi umarak taraf değiştirmiş görünüyor.
