Parlamentolar Ortası Birliğin (PAB) 152. Genel Kurulu marjında, Birleşmiş Milletler İşleri Daimi Komitesi oturumu düzenlendi.
İstanbul’da düzenlenen toplantıya, sürdürülebilir kalkınma ve barış için diyalog ve siyaset geliştirmeyi amaçlayan Dag Hammerjhold Vakfı temsilcisi Sergiy Prokhorov, “109. Madde” memleketler arası koalisyonu Siyaset ve Diplomatik Münasebetler Yöneticisi Rita French, PAB BM İşleri Daimi Komitesi Lider Yardımcısı Fawzi Al-Nouri ile çok sayıda ülkeden parlamento başkanı, başkan yardımcısı ve parlamenter katıldı.
French, burada yaptığı konuşmasında, 1945’te BM’ye üye ülke sayısının 50 olduğunu hatırlatarak, o devirde Afrika ülkelerinin ve Karayip ülkelerinin birçoklarının bu kurumda yer almadığını belirtti.
BM’nin kuruluşundan bu yana birçok şeyin değiştiğini belirten French, dünyanın çatışmalar, tehditler, yapay zeka ve iklim krizi üzere birçok problemle karşılaştığını kaydetti.
French, BM Güvenlik Kurulu Daimi üyelerinin veto haklarını kullanması nedeniyle çatışmaların sona erdirilmesi konusunda problemler yaşandığını, bu nedenle BM Kuralı’nın gözden geçirilmesi ve güncellenmesi için Genel Konsey toplantısı düzenlenmesi gerektiğini savundu.
Dünyanın barış, güvenlik ve istikrara muhtaçlık duyduğuna dikkati çeken French, BM başkanlarının de konuşmalarında sık sık BM’nin ıslahata muhtaçlık duyduğunu lisana getirdiğini aktardı.
French, BM üyelerinin yüzde 57’sinin BM Güvenlik Kurulu’nun reforme edilmesi gerektiğini söylediğini belirtti.
Dünyanın birinci ve en eski kalıcı forumu olan PAB’ın hesap verilebilirlik yolundaki bütün gayretlerin öncülüğünü yapmak açısından teşvik edici bir rolü olduğunu tabir eden French, PAB parlamenterlerinin parlamentolarında BM kaidesinin nasıl güçlendirilebileceğine yönelik tartışmalar yapabileceğini söyledi.
BM’nin kendini reforme etmesi gerektiği çağrıları
İranlı Milletvekili Seyed Shamseddin Hosseini ise yaptığı konuşmada, dünyada yaşanan krizlere müdahale edilebilmesi için BMGK’de ve BM Koşulu’nda değişiklikler yapılması gerektiğini savundu.
Hosseini, İran’ın BM Kaidesi’nin değiştirilmesini gündemlerine alacaklarını tabir etti.
ABD ve İsrail’in İran’daki birçok binayı bombalaması nedeniyle ortasında kız çocuklarının da bulunduğu 160 İran vatandaşının hayatını kaybettiğine dikkati çeken Hosseini, bunun bir kabahat olduğunun altını çizerek, “Birleşmiş Milletler’in burada güvenlik kurulunda ıslahat yapma konusundaki iradesini tabir etmesi tıpkı vakitte bu koşulu değiştirmesi lazım.” dedi.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Federal Kurul Üyesi Khaled Alkharji, BM’nin güncellenmesi, reforme edilmesi ve tesirinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
BM’nin reforme edilmesinin gayelerinden biri olduğunu aktaran Alkharji, şeffaflık ve hesap verilebilirliği de destekleyecek sistemlerin değerini vurguladı.
Alkharji, parlamenterlerin memleketler arası bağlantıda değerli rol oynadığını belirterek, parlamentoların bu kapsamda sorumluluk üstlenmesi gerektiğini aktardı.
“Hiçbirimiz 1945’te yaşamıyoruz artık. Birleşmiş Milletler neden 1945’te kalsın ki?”
Mısır Temsilciler Meclisi Üyesi Ashraf Hatem, memleketler arası sistemin ekonomik, toplumsal ve güvenlik seviyesinde pek çok değişim gösterdiğini anımsatarak, bu durumun pek çok memleketler arası aracın geliştirilmesine neden olduğunu söz etti.
Hatem, Birleşmiş Milletler’in milletlerarası barış ve güvenlik alanındaki değerini vurgulayarak, BM Kuralı’nın 109. hususunun etkin hale gelmesi gerektiğini belirtti.
Uluslararası hukukun uygulanmasında ikili standartların olmaması gerektiğini vurgulayan Hatem, “21. yüzyılın gerekliliklerine ahenk sağlayabilmek için bunun güncellenmesi gerekiyor. Egemenlik, memleketler arası barış ve güvenlik için bunu yapmalıyız. İnanıyorum ki biz bu misyona hazırız ve burada sorumluluk alabiliriz. Umuyoruz ki gelecek nesiller için daha yeterli bir gelecek kurabiliriz.” sözünü kullandı.
Kanada Senatosu Üyesi Salma Ataullahjan da konuşmasında, BM Kuralı’nın yeniliğini kaybettiğini söyledi.
Dünya başkanlarının BM’den bahsederken yeniliğini kaybetmiş bir kurum olarak tanımladıklarına dikkati çeken Ataullahjan, “Hiçbirimiz 1945’te yaşamıyoruz artık. Birleşmiş Milletler neden 1945’te kalsın ki? Dünya değişti ve Birleşmiş Milletler’in de değişmesi lazım.” değerlendirmesinde bulundu.
