DIŞİŞLERİ Bakanı Hakan Fidan, Antalya Diplomasi Forumu’nun (ADF 2026) ikinci gününde gerçekleştirilen HostTalk toplantısında soruları yanıtladı.
Antalya’nın Serik ilçesi Belek turizm bölgesindeki NEST Kongre Merkezi’nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın himayesinde ve Dışişleri Bakanlığı’nın mesken sahipliğinde düzenlenen ADF 2026’nın ikinci gününde Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın HostTalk toplantısı gerçekleşti. TRT World Londra’dan Maria Ramos’un moderatör olduğu toplantıda Bakan Fidan soruları yanıtladı.
BÖLGESEL HUSUSLAR İÇİN ADF BİR FIRSAT
ADF’nin verimli devam ettiği, iştirakçilerin ve bahis sayılarının arttığını belirten Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “Bu platformu bilhassa de bizim bölgesel konularımıza odaklamak istiyoruz. Diplomasi forumları yahut benzeri platformlar dünyanın dört bir tarafında çoğunlukla oralara gittiğiniz vakit daima emsal sorular soruluyor. Global sorular yahut batı dünyasını ilgilendiren mevzular daima ele alınıyor. Fakat bizim bölgemizle alakalı olan bölgesel bahisler bizim için çok daha değerli. Bunları derinlemesine tartışmak istiyoruz. Tahminen Ukrayna problemi de bunun içerisinde. Ukrayna sorunu Avrupa’da bilhassa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde de birçok farklı platformlarda ele alınıyor. Lakin Orta Doğu, Kuzey Afrika, Balkanlar, Akdeniz bölgesi bunların çok fazla platformda ele alındığını da görmüyoruz. O yüzden Antalya Diplomasi Forumu, bize eşsiz bir fırsat da sunuyor bölgemiz için ve bölgemiz içerisinde bölgesel tahliller ve fikirler ortaya çıkarması açısından bizim için çok önemli” dedi.
DİPLOMASİNİN ÖNEMİ
Uluslararası sistemin çökmek üzere olduğu bir periyotta diplomasinin geçerliliği sorulan Bakan Fidan, diplomasinin bu çağda her vakit olduğundan daha değerli ve daha fazla muhtaçlık duyulduğunu belirtti. Bakan Fidan, “Bizler çok taraflılığın ve milletlerarası nizamın çökmeye başladığını görüyoruz ve çok daha fazla diyaloğa gereksinimimiz var. Aşikâr kurallara muhtaçlığımız var. Birçok vakit ülkeler ortasındaki ilgiler konusunda otomatik pilotta gidiyor. Zira zahmet olmadıkça her şey kendisi otomatik gidiyor. Lakin bir şeyler zorlanmaya başladığında daha fazla iş birliğine, daha fazla irtibata gereksiniminiz var ki taraflardan biri yahut hepsi bir kazaya uğramasın yahut çökmesin. Biz artık memleketler arası sistemde ulus devletlerin daha fazla kıymet taşıdığını görüyoruz ve bu bağlamda devletler içinde diplomasi çok çok daha önemli” diye konuştu.
BÖLGESEL ÜLKELER SORUNLARINI ÇÖZMEYE BAŞLAMALI
Türkiye, Pakistan, Katar ve Suudi Arabistan üzere ülkelerin barış ve istikrar için oynadığı rolle ilgili soruyu yanıtlayan Bakan Fidan, “Bölgesel sahiplenme nitekim değerli bir dış siyaset kavramı. Biz temelinde kendi bölgesel ortaklıklarımızla çok daha fazla görüşüyoruz. Bu yalnızca Orta Doğu ile Kafkaslar ile sonlu değil. Balkanlar, Karadeniz ve Akdeniz Bölgesi de bunun içerisine dahil. Bölgesel iş birliği ve sahiplenme hakikaten çok çok kıymetli. Zira eski sisteme baktığınız vakit, bilhassa bizim doğu bölgemize baktığınız vakit bir hegemon gücün gelip sorunu çözmesi bekleniyor. ve hegemon güç oraya gelip sorunu çözmeye başladığında, tahlilden daha fazla sorun üretiyor. Bu daima tekrarlıyor. Münasebetiyle artık bölgesel ülkelerin bir ortaya gelip kendi sorunlarını sahiplenip bunu çözmeye başlamaları lazım. Münasebetiyle hepimizin bir ortaya gelmesi, olgun bir halde kendi sorunlarımızı sahiplenmemiz lazım. Temel konsept bu. ve biz çok sayıda ülkeyi de görüyoruz. Bu işin içerisine elini taşın altına koyan ülkeler bunlar. Bunun için de çok ağır diplomasi ve diyalog lazım tahlil bulmak için. Bu bölgesel sahiplenmeden devam edecek olursak, İran’ın ABD savaşına baktığımızda bölgesel bir çatışmanın global tesirlerinin ne kadar fazla olduğunu buradan anlayabiliyoruz ve hiçbir ülkede bundan ari değil” dedi.
‘İSRAİL’İN YAYILMACI BİR SİYASETİ VAR’
Uluslararası sistemin zayıflaması ve güç siyasetinin geri dönüşü sorusu yöneltilen Bakan Fidan, “Bölgemizde güç siyasetleri oyunun kurallarını uzun vakitten beri domine etmekte. Hasebiyle bizim bir formda bir sisteme muhtaçlığımız var. Sıkıntıların tahlilindeki eski yollar, birden fazla vakit savaş gerektiriyordu ve bu kimsenin işine yaramıyordu. Çok fazla yıkım, çok fazla volatilite, çok fazla istikrarsızlık ve çok fazla yayılma tesiri, dünyanın dört bir tarafına. Münasebetiyle dünyanın bu bölgesinde olan şeylerin sonuç prestijiyle çok kısa bir vakit içerisinde diğer ülkeleri de gidip etkilediğini ve çok olumsuz etkilediğini daima gördük bugüne kadar. Hasebiyle tekrar diplomasiye gereksinimimiz var, diyaloğa muhtaçlığımız var. Bizim gördüğümüz şey şu, aslında her vakit için her bir ülkenin, her bir ulusun kendi hudutları var. Hiç kimse, diğer bir ülkenin topraklarında gözü yok. İsrail hariç, İsrail’in yayılmacı bir siyaseti var. İsrail hariç, bölgedeki ülkelere baktığımız vakit hepsinin kendi toprakları var, bayrakları var, kendi devletleri var. Hasebiyle bizler toprak bütünlüğümüze, egemenliğimize ve başka ülkelerin güvenlik ve emniyetine hürmet duyduğumuz surece bu çok temel bir başlangıç noktası bizim için. Sorunların yüzde 80’ini bu formda çözebileceğimiz kanaatindeyim” diye konuştu.
TÜRKİYE’NİN ÇOK KATMANLI DİPLOMASİSİ
Türkiye’nin çok katmanlı diplomasisine ait konuşan Bakan Fidan, şöyle devam etti:
“Hep çatışma taraflarıyla bizim bağlarımızın ağır olduğunu görüyoruz. Biz diplomasiye ve diyaloğa dahil oluyoruz, savaşa değil. Savaşta taraf tutmak zorundasınız ancak diplomasi ve diyalogda bütün tarafları işin içerisine katmanız gerekiyor. Münasebetiyle bu bizim için bir başlangıç noktası. Bizim bölgedeki dış siyaset önceliklerimize baktığınız vakit birincisi savaşların ortaya çıkmamasını sağlamak, şayet devam eden bir çatışma varsa bunu durdurmak ve buna bir son vermek. Lakin bu sayede biz kendi bölgemiz içerisinde ticareti ve kalkınmayı mümkün kılabiliriz. Emniyet, güvenlik ve istikrarı mümkün kılabiliriz. Öbür türlü bitmek bilmeyen çatışmalar ve savaşlar istikrarsızlık getiriyor. Izdırap ve yıkım getiriyor. Bilhassa son 20-30 sene içerisinde biz bunu çok acı bir biçimde deneyim ettik maalesef. İşte bu nedenle çok sıkı çalışmamız lazım. Çok çalışmamız lazım. Mevcut yangınları söndürebilmemiz lazım. Ukrayna’dan başlayarak Gazze, İran, Afrika’daki birtakım çatışmalar şayet gerekiyorsa bazen Balkanlara da birebir formda dahil olmaktan bahsediyorum.”
‘İRAN SAVAŞI, RUSYA-UKRAYNA SAVAŞINI BİR TARAFA İTMEK ZORUNDA BIRAKTI’
Türkiye’nin perde ardı orta buluculuğu, sessiz diplomasisi ile ilgili konuşan Bakan Fidan, “Ukrayna-Rusya savaşıyla alakalı olarak burada da inişler çıkışlar var maalesef fakat yeterli olan şey şu ki her iki tarafı da ve orta bulucuları da gördüğünüz vakit en azından bir ilerleme isteği var herkeste. Türkiye olarak biz ne yapmaya çalışıyoruz? Biz tarafları cesaretlendiriyoruz ki taraflar diyaloğa devam edebilsin. Taraflar bir ateşkese ulaşabilsinler ve sonrasında da kalıcı bir muahede ve tahlille sonuçlansın bu. Bu çok çok temel bir şey. Zira Ukrayna’daki savaş çok büyük bir yıkıma sebep oluyor. Çok büyük bir istikrarsızlığa sebep oluyor. 4-5 sene evvel birinci başlarda dünyadaki piyasalar çok büyük tesir gördü. Negatif tesirlerini Rusya-Ukrayna savaşının tesirlerini gördü lakin şu anda yaşadığımız tek meşakkat şu, İran savaşı aslında. Zira İran’daki savaşın Rusya-Ukrayna görüşmelerini bir tarafa itmek zorunda kaldığını görüyoruz. İnşallah, umuyoruz ki bir ateşkes muahedesi ve bir barış mutabakatı imzalanır İran’da ve çabucak biz de bütün dikkatimizi Ukrayna’ya çevirebiliriz. Oradaki görüşmeleri devam ettiririz. Bu çok kıymetli, yani odağımızın o bölgeden uzaklaşmaması lazım. Her iki ülke için de çok büyük bir yıkım ve bölgesel ve global manada çok büyük tesirleri var. ve çok daha değerlisi ki Allah’tan şimdi daha gerçekleşmedi lakin bölgesel manada yahut öbür türlü birçok genişleme tesirleri de olabilir” dedi.
İsrail’in siyasetlerinin bölgesel güvenlik mimarisine tesirlerini pahalandıran Bakan Fidan, “İsrail gerçekten memleketler arası bir illüzyon ortaya koydu ve kendi güvenliğinin peşinden koşuyor. Ancak şu epey açıktır ki son birkaç sene içerisinde bu kavram altında daha fazla toprak peşinde aslında İsrail. O işin gerçeği bu. İsrail kendi güvenliğinin peşinden koşmuyor. İsrail daha fazla toprak peşinden koşuyor ve bilhassa Netanyahu bunu münasebet göstererek daha fazla toprak almaya çalışıyor. Filistin toprakları, Gazze, Batı Şeria, Doğu Kudüs, bu tarafa hakikat genişlemekte, Lübnan, Suriye’ye hakikat bir genişlemeci siyaset sürdürüyorlar. Bu işgalci tavır devam ediyor. Aslında bunun durması gerekiyor bir an evvel. İsrail’in bunu anlamış olması lazım. Bölgede sonsuza kadar barışı bir formda yaşamanın tek yolu öbür ülkelerin de tıpkı formda toprak bütünlüğüne hürmet duyarak ve hudutlarını tanıyarak yaşamaları gerekiyor. Bunu yaparken de ülkeler üzerine güç kullanmamak gerekiyor. Şayet rastgele bir güvenlik münasebeti varsa bunların ilgili taraflar odaklanabilir ama buraları işgal etmeye başladığınızda yalnızca kendi dini inanışınız açıdan bunu yapmaya başlarsınız, diyaloğun önünü kesmiş olursunuz. Bizim için sahiden İsrail’in yayılmacı siyasetleri ve toprak almaya çalışması bölgesel bir sorun teşkil etmektedir” diye konuştu.
‘İSRAİL, ASLINDA ÇOK MAKÛS BİR SİYASET GÜDÜYOR’
İşi daha da karmaşık hale getiren soruna dikkati çeken Bakan Fidan, “İsrail şu anda hem Avrupa’dan hem de ABD’den fevkalade bir dayanak alıyor. Avrupa bilhassa Gazze’deki soykırımdan sonra kendilerine gelmeye başladılar ve bir uzaklık koymaya başladılar İsrail ile. Yanlış siyasetleriyle bir aralık koymaya başladı. Lakin ABD kelam konusu olduğunda aslında o noktaya gelmeye daha çok şey var. Ancak ABD’de de siyasetinde ve toplumunda da bir uyanış kelam konusu İsrail ve yanlış siyasetleriyle ilgili. İsrail, ABD ile olan bağlantısını berbata kullanıyor. Ancak daha atılacak çok adım var. Ama bölgesel ülkeler de aslında yeni bir uyanışın şafağındalar. ve hakikaten bölgesel bir tehdit oluşturduğunu biliyorlar İsrail’in artık. Lakin bölgedeki başka sorun, İran ve bölgedeki öteki ülkeler ortasındaki çatışma da işi daha da karmaşık hale getiriyor. Bütün bunların hepsini dikkate aldığımızda Gazze’deki soykırım aslında bir uyanıştı. Yani İsrail aslında çok makûs bir siyaset güdüyor. ve bu siyasetleri, bu siyasetini güvenlik muhtaçlığı kisvesi altına büründürüyor. Terörizmle gayret ettiğini söylüyor. Bunlar kulağa beğenilen gelen şeyler. Ancak milletlerarası topluluk kelam konusu olduğunda Allah’a çok şükür uyandı artık” dedi.
Her ülkeyle tek tek konuşulduğunda hepsinin mutabık olduğu bir nokta olduğunu belirten Bakan Fidan, “Birkaç örneğimiz de var aslında. Büyük bir çoğunluğu kendileri ve İsrail siyasetleri ortasına bir aralık koydular. Fakat Avrupa Birliği olarak, kurumsal olarak bir ortaya gelip kendi gücünü kullanarak gerçek manada İsrail’in faaliyetlerini kısıtlama konusunda bir duruş sergilemiyorlar. Resen güvenlik açısından da bu bu türlü, bizim görmediğimiz şey bu. AB’den bunu şu anda görmüyoruz. Kimi ülkeler hakikaten ellerinden geleni yapmaya çalışıyor. ve kimi örnekleri de gördük AB kurum ve kuruluşlarından kimi kararlar alındığını görüyoruz. Sahiden bilhassa Batı Şeria’da yayılmacı siyaset gösteren yerleşimcilerin çok yanlış bir siyaset uyguladıklarını, soykırımın durması gerektiğini, işgalin durması gerektiğini, diğerlerinin topraklarının ele geçilmemesi konusunda birtakım adımlar atıyorlar” diye konuştu.
YAPICI BÖLGESEL VE ÜLKESEL GÖRÜŞMELERE DESTEK
Ukrayna Cumhurbaşkanı ile Suriye’deki son diplomatik temaslar ve üçlü görüşme mümkünlüğünü pahalandıran Bakan Fidan, “Zelenski İstanbul’u ve Sayın Cumhurbaşkanımız Erdoğan’ı ziyaret ediyordu ve görüşmelerle ilgili birlikte istişare ettiler ve Türkiye, Ukrayna ortasındaki nitekim düzgün bağlantıları istişare ettiler. Yani bağımsızlığından bu yana Ukrayna’yla harikulade ilgilerimiz var lakin maalesef savaş sebebiyle bu meydana gelen birçok yeterli iş kesintiye uğradı. Ticaret kesintiye uğradı ve başka konular da kesintiye uğradı. Ama Sayın Zelenski dış politikasını, Ukrayna’nın dış siyaseti, dış siyaset eksenini genişletmeye çalışıyor ve Körfez ülkelerinde bir ziyaret silsilesi gerçekleştirdi. ve Suriye hükümetiyle görüşmeler gerçekleşti. Biz her yapan ikili bölgesel ve ülkesel görüşmeleri destekliyoruz. Gerçekten yapıcı iş birliği ticaret alanında olsun, kalkınma alanında olsun. Bu alanlar hakikaten bizim desteklediğimiz alanlar ve yüreklendirmeye çalıştığımız alanlar, etrafımızdaki bütün ülkeleri yüreklendirmeye çalışıyoruz” dedi.
‘İSRAİL’İN TAAHHÜDÜNÜ YERİNE GETİRMESİ BEKLENİYOR’
Gazze’deki son durumu pahalandıran ve ‘O bölgede gerçek bir ateşkes olma talihi var mı’ sorusuna cevap veren Bakan Fidan, şöyle konuştu:
“Geçtiğimiz yıldan başlamakla birlikte Türkiye ve Türkiye ile birlikte birçok öbür ülke de bir ortaya geldi. ABD’nin liderliğinde Gazze Barış Planı ve bu plan Gazze’de çatışmaları durdurdu. Zira o vakte kadar İsrail’in taammüden işlediği cinayetler ve soykırım devam etmekteydi. En azından bu cinayetler durdu. Gazze Barış Planı’na baktığınız vakit bunun kimi kademeleri var. Biz Gazze planının birinci kademesini uygulamaya başladık. Her iki tarafın da yükümlülükleri var, yerine getirmesi gereken. Lakin şu anda alışılmış ki görüşmeler Kahire’de devam etmekte. Orta bulucular sayesinde Katarlılar, Mısırlılar ve Türk delegasyonu her iki taraf ortasında ara buluculuk yapmaya çalışıyor. Öncelikle şu anda yaptıkları şey şu, birinci kademenin performansının kıymetlendirilmesi ve ikinci etaba nasıl geçileceğinin kıymetlendirilmesi. Tartışmalar devam ediyor, her iki tarafta farklı şeyler istiyor fakat genel olarak şunu söylemek istiyorum, İsrail’in bilhassa de mutabakatın insani yardım içeren kısmıyla alakalı yükümlülüklerini yerine getirmediğini görüyoruz birinci evrede. Orta bulucular İsrail’in taahhüdünü yerine getirmesini bekliyor birinci etapla alakalı olarak. Daha fazla insani yardımın, daha fazla tıbbi yardımın oraya girmesi lazım ve bunları içeriye sokabilmek için de müsaadeye muhtaçlık var ve birebir halde insanların barınma gereksiniminin karşılanması lazım. Filistin Teknik Komitesi Gazze’de kendi çalışmasına başlayabilmeli. Zira Gazze’ye girmelerine müsaade edilmediği için şimdi daha çalışmalarına başlayamadılar. Hasebiyle şu andaki konu bu. Bunlar tamamlandıktan sonra ikinci kademeye geçeceğiz ve temelinde daha fazla somut sonuçlar görüyoruz. Fakat şu andaki sorun insani durum şimdi daha tam olarak giderilebilmiş değil. Birinci basamağın gerektirdiği şartlar dahilinde şimdi tam olarak yerine getirilmiş değil. Münasebetiyle şu anda bulunduğumuz nokta bu ve Kahire’de devam eden görüşmeler var şu anda inşallah bu da olumlu bir halde sonuçlanacak” diye konuştu.
