AKDENİZ Üniversitesi’nden (AÜ) Doç. Dr. Olgaç Güven, iklim değişikliğiyle birlikte Akdeniz’e giren kimi cinslerin besin zincirinde ‘çıkmaz yol’ oluşturduğunu, kimilerinin ise ekonomik bedele dönüştüğünü belirterek, ekosistemde esaslı bir dönüşüm yaşandığını söyledi.
AÜ Su Ürünleri Fakültesi Su Eserleri Temel Bilimleri Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olgaç Güven, Akdeniz’de artan göçmen çeşitlerin ekosistemde esaslı değişimlere yol açtığını, bilhassa kimi cinslerin yerli balık cinsleri üzerinde önemli baskı oluşturduğunu söyledi. Daima yeni tiplerin sisteme dahil olduğunu tabir eden Doç. Dr. Güven, bu türlerin besin zincirinin farklı basamaklarında yer aldığını lisana getirdi.
BAZI CİNSLER TEZGAHLARDA YERİNİ ALIYOR
Akdeniz ekosistemine dahil olan birtakım tiplerin vakitle sisteme ahenk sağladığını ve ekonomik pahaya dönüştüğünü belirten Doç. Dr. Olgaç Güven, “Artık benimseyip isim verdiğimiz tipler var. Örneğin ‘paşa barbunu’, ‘lokum balığı’ üzere çeşitler sisteme entegre oldu ve tezgahlarda yer almaya başladı. Tekrar 2000’li yıllarda gelen birtakım mercan tipleri yerli tiplerle birebir alanları paylaşarak rekabete girse de ekonomik katkı sağlayabiliyor. Bu tipler hem yerlileşti hem de sofralarımıza girmeye başladı” diye konuştu.
OTÇUL BİYOKÜTLEDE DRAMATİK ARTIŞ
Doç. Dr. Güven, bazı göçmen cinslerin ise önemli çevresel baskı oluşturduğunu vurguladı. Bilhassa otçul balıkların Akdeniz’in kritik habitatlarından biri olan deniz çayırlarını tehdit ettiğini söz eden Doç. Dr. Olgaç Güven, “Deniz çayırları; balıklar için yuvalama, yumurtlama ve saklanma alanı. Fakat tavşan balığı üzere çeşitler bu alanları denetimsiz biçimde tüketiyor. Hatta bu çeşitler sırf yetişkin bitkileri değil, yeni sürgünleri de tüketiyor. Bu da denetimsiz baskı yaratarak, yerli tiplerin ömür alanlarını daraltıyor” tabirlerinin kullandı. Yerli cinslerden sarpa ve kupes üzere balıkların da tıpkı besin kaynağına bağlı olduğunu fakat otçul balık biyokütlesinin yüzde 70-80’inin bu istilacı cinslerden oluştuğunun tespit edildiğini belirten İtimat, bunun dramatik bir değişim olduğunu tabir etti.
BALON BALIĞI SON DERECE SALDIRGAN
Akdeniz’de en çok dikkati çeken tiplerden birinin balon balığı olduğunu belirten Doç. Dr. Güven, bu türün hem balıkçılığa hem de ekosisteme ziyan verdiğini söyledi. Balon balığının Akdeniz’deki en sorunlu cinslerden biri olduğunu aktaran Doç. Dr. Olgaç Güven, “Bu cins son derece saldırgan. Ağları parçalıyor, oltaları koparıyor. En değerli sorun ise içerdiği ‘tetrodotoksin’. Bu toksik unsur nedeniyle ne beşerler ne de öteki yırtıcılar tarafından tüketilebiliyor. Bu da besin zincirinde gücün üst taşınamamasına neden oluyor ve zincirde çıkmaz bir yol oluşturuyor” dedi.
ASLAN BALIĞI YERLİ TİPLERİ ‘AÇIK BÜFE’ ÜZERE TÜKETİYOR
Son yıllarda yayılımı hızlanan aslan balığının da önemli tehdit oluşturduğunu belirten Doç. Dr. Güven, bu türün seçici olmayan bir avcı olduğunu söyleyerek, “Aslan balığı Akdeniz’e yabancı bir cins. Önüne gelen her canlıyı tüketebiliyor. Akdeniz’deki yerli çeşitlerin bu balığa karşı adaptasyonu yok. Bu nedenle bilhassa yavru balıklar için büyük risk oluşturuyor. Adeta açık büfe üzere besleniyorlar” diye konuştu. Buna karşı aslan balığının uygun halde temizlendiğinde tüketilebildiğini belirten Doç. Dr. Olgaç Güven, bazı istilacı tiplerin ekonomik bedele dönüştürülebileceğini tabir etti. Her göçmen cinsin istilacı olmadığını vurgulayan İnanç, “Bazıları yalnızca göçmen çeşit olarak kalıyor ve önemli ziyan oluşturmuyor. Kimileri sisteme ahenk sağlayarak ekonomik katkı sunabiliyor. Fakat denetimsiz yayılan, yerli tipleri baskılayan ve ekosistemi değiştiren tipler istilacı olarak tanımlanıyor” dedi.
AKDENİZ İKİLİ BASKI ALTINDA
Akdeniz’in hem iklim değişikliği hem de istilacı cinslerle tıpkı anda gayret ettiğini belirten Doç. Dr. Güven, bu durumun sırf Türkiye’ye mahsus olmadığını söyledi. Akdeniz’e kıyısı olan tüm ülkelerin bu baskı içerisinde olduğunu söz eden Doç. Dr. Olgaç Güven, “Bu sorun tüm Akdeniz havzasında yaşanıyor. Bunu Güney Akdeniz sahilindekiler de doğudakiler de yaşıyor, batıya yanlışsız ilerliyor. Akdeniz genelinde ortak bir meseleyle karşı karşıyayız. Bu nedenle ortak bir gayret gerektiriyor” sözlerini kullandı.
