Ayakkabı kesimi, döviz kurunun enflasyonun gerisinde kalması, istihdamın daralması ve artan personellik maliyetleri nedeniyle sıkıntı günler geçiriyor. Ham unsur ve yan endüstrideki yüzde 40’a varan artırımlar ile Mısır üzerinden gümrüksüz giren eserler dalı daha da zorluyor.
Türkiye Gazetesi’nden Ömer Temür’e konuşan Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, sektörün 2020, 2021 ve 2022 yıllarında ihracat rekoru kırarak 380 milyon çift ihracatla 550 milyon dolar dış ticaret fazlası verdiklerini anımsattı.
TABLO AKSİNE DÖNDÜ
İçten, mevcut tablonun bunun aykırısı olduğunu söyledi:
“Artan maliyetler ve Türk Lirası’nın çok kıymetlenmesi bizi global rekabetten kopardı. Personellik sarfiyatı üç yıl evvel maliyetin yüzde 20-30’uyken, bugün yüzde 50’sine ulaştı. Yabancı müşterilerimiz Türkiye’deki fiyatların çok değerli olduğunu söyleyerek alımlarını durdurdu. 2023 yılında birinci sefer 150 milyon dolar dış ticaret açığı verdik. Bugün ihracat 187 milyon ikili kadar düşerken açık 500-550 milyon dolarlara ulaştı”
VERGİ TALEBİ
İçten, kesimi zorlayan bir başka durumun da vergiler ve “fırsatçılık” olduğunu belirtti.
“Körfez kaynaklı petrol ham unsur artışlarını mazeret eden plastik sanayicileri, ayakkabı tabanı ve yapay deride fahiş artırımlar yapıyor” diyen İçten, Çin’de ham unsur artışlarının 3-5 cent, İtalya’da 5-10 cent arttığını lakin Türkiye’de, ayakkabı tabanının yüzde 30-40 oranında zamlandığını söyledi. içten, durumu Ticaret Bakanlığına ilettiklerini bildirdi.
Piyasada sistemin sağlanması için bu eserlerin ithalatında gümrük vergilerinin süreksiz olarak sıfırlanmasını talep eden İçten, “Özellikle Türkiye’de üretilmeyen mikrofiber üzere 8-9 kalem gereçte vergiler kaldırılırsa maliyetlerimiz yüzde 30 ucuzlar” sözlerini kullandı”
‘MISIR’ OYUNU
Son yıllarda kesimin karşı karşıya kaldığı bir başka tehdit ise Mısır. Çin ve Uzak Doğu’dan Mısır’a getirilen taban ve sayaların burada yalnızca montaja tabi tutularak “Mısır menşei” kazandığını lisana getiren İçten, Hür Ticaret Mutabakatı (STA) sayesinde bu eserlerin Türkiye’ye düşük gümrükle yahut gümrüksüz girdiğini bildirdi.
‘BUNU YAPAN TÜRK FİRMALARI’
İki yıl evvel sıfır olan Mısır’dan ithalatın, 2025’te 25 milyon dolarlara ulaştığını belirten İçten, bu yıl bu sayının 60-70 milyon dolara çıkmasının beklendiğini söyledi.
“İlginçtir ki bunu yapanlar da tekrar buradaki iştiraklerle Türk firmaları. Üretim kültürü olmayan bir ülkede ayakkabıcılığı kendi elimizle yeşertiyoruz” sözlerine yer veren İçten, “Yarın Mısır, bizim ihracat pazarlarımızda en büyük rakibimiz olacak. Ya ham unsur ve yarı mamul eserlere uygulanan ithalat vergileri kaldırıp kendi eserimizi yapmamızın önü açılsın ya da Mısır’a karşı acil önlem alınsın” kelamlarıyla uyardı.
‘KONKORDATO FIRTINASI KALMADI’
İçten, dalın denetimsiz büyüdüğü 2018 yılına kıyasla şu an konkordato fırtınası bulunmadığını ve firmaların daha istikrarda olduğunu söyledi.
Asıl sorunun ihracatın kesilmesi olduğunu tekrarlayan İçten, “Eskiden ihracat peşin parayla dala ‘can suyu’ oluyordu, iç piyasadaki vadeli yapıyı dengeliyordu. Artık o istikrar bozuldu, firmalar nakit aşınmasına girdi” dedi.
‘KUR SİYASETLERİNİN VE MALİYETLERİN REVİZE EDİLMESİ ŞART’
İçten, Ticaret Bakanlığının ithalat vergisini yüzde 30’dan yüzde 40’a çıkardığını, ayrıyeten e-ticaret siteleri üzerinden gelen eserlere kısıtlama getirildiğini hatırlattı. Bu adımlar sayesinde 2026 yılı başında ithalatta yüzde 15-20’lik bir düşüş başladığını belirten İçten, “Ancak ihracatın tekrar istikrara gelmesi için kur siyasetlerinin ve maliyetlerin revize edilmesi şart” tabirlerini kullandı.
