Çorum’da, asırlar öncesine uzanan ve baharın müjdecisi çiğdemlerle birlik ve beraberlik kültürünü pekişteren “çiğdem aşı” geleneği bu yıl da yaşatıldı. Hattuşa’nın UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınışının 40. yıl dönümü münasebetiyle Boğazkale ilçesinde yaşatılan gelenek renkli imajlara sahne oldu.
UNESCO’nun dünya kültür miras listesinde yer alan “çiğdem gezisi” ve “çiğdem aşı” geleneği, bu yıl da yaşatıldı. Hattuşa’nın UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne Alınışının 40. yıl dönümü münasebetiyle Çorum’un Boğazkale ilçesinde, Çorum Valiliği’nin himayesinde, Çorum Belediyesi’nin koordinesinde düzenlenen aktiflikte çocuklar hem asırlar öncesine uzanan geleneği yaşattı hem de klâsik oyunlarla eğlendi. Aktifliğe Çorum Valisi Ali Çalgan, Çorum Belediye Lideri Dr. Halil İbrahim Aşgın, Boğazkale Kaymakamı Bilge Yıldırım, Boğazkale Belediye Başkanı Adem Özel protokol üyeleri, çocuklar ve vatandaşlar katıldı.
Çiğdem aşı tıpkı sofrada buluşturdu
Gelenek kapsamında sabahın erken saatlerinden itibaren baharın müjdecisi olan çiğdemleri toplayan çocuklar, maniler eşliğinde ilçedeki sokaklarda gezerek meskenlerden çiğdem aşını oluşturan gereçleri topladı. Protokol üyeleri de çocuklara eşlik etti. Daha sonra çocuklar aktiflik alanında halat çekme, mendil kapmaca, birdirbir, çuval, yumurta taşıma üzere klasik oyunlar oynayarak eğlendi. Bayanlar ise toplanan materyallerle, çiğdem aşını hazırladı. Kazanlarda hazırlanan çiğdem aşı, protokol üyeleri tarafından çocuklara ve vatandaşlara ikram edildi. Protokol üyeleri, çocuklar ve vatandaşlar birlikte ikram edilen çiğdem aşını yedi.
“Bu geleneğin tekrar gün yüzüne çıkartılmasından ötürü çok mutluyum”
Etkinlikte konuşan Çorum Valisi Ali Çalgan, çiğdem aşı geleneğinin ehemmiyetine değinerek, “Doğaldan, tabiattan koptuğumuz vakit, doğruluktan, gerçek olandan da kopmuş oluyoruz. Doğal olanın gerçek olduğunu vakit hepimize bir formda gösteriyor. Münasebetiyle biz kültürel kıymetlerimiz yerine bize ilişkin olmayan, doğal olmayan, yeni pahalar koymaya çalıştığımızda bunun sonuçlarının çok düzgün olmadığını deneyim ediyoruz. Çocuklarımız bir şeyin sefasını sürmek için o şey uğruna muhakkak bir emek harcamanın, gayret sarf etmenin kıymetini bu şenlikler, bu oyunlar sayesinde öğreniyorlar. Evvel birlikte çiğdemleri topluyorlar, çiğdemle birlikte aşı oluşturacak gereçleri komşularından topluyorlar. Sonra birlikte o aşı yiyorlar. Böylelikle kendileri için hoşça vakit geçirdikleri üzere, bir sürü de sosyaliteyi kazanmış oluyorlar. Hititlerden beri devam bu geleneğin tekrar gün yüzüne çıkartılmasından ötürü çok mutluyum” dedi.
“Somut olmayan miraslarımızı yarınlara taşıyacağız”
Çorum Belediye Başkanı Halil İbrahim Aşgın da geleneklerin gelecek kuşaklara aktarılmasını önemsediklerini belirterek, “Bir oyun yalnızca bir oyun değildir. Çocukluğumuzda oynadığımız oyunlarla sıraya girmeyi, adil olmayı, paylaşmayı, birlikte memnun olmayı, hüznü öğrendik. Bugün bu oyunlarımız sanal dünyaya yenildi. Sanal oyunların sonuçlarını acı bir halde yaşıyoruz. İnşallah bunları yine dirilteceğiz. Yine çocuklarımız bu ve gibisi etkinliklerle tekrar bu oyunlara sahip çıkacaklar. Oyunlardan çok geçmişlerine, geleceklerine sahip çıkacaklar. Bu manada bu projede emeği olan tüm paydaşlara teşekkürlerimi sunuyorum. Çiğdem aşı geleneğimiz ve klâsik oyun şenliklerimiz bu 40. yıla mahsus kalmayarak uzun yıllar devam edecek. yunları şenliklerimiz uzun yıllar devam edecek. Tarihi yapıtları ihya ettiğimiz üzere, tarihi meydanları açtığımız üzere somut olmayan miraslarımızı yarınlara taşıyacağız” diye konuştu.
“13 yıldır Çorum kendi kültürünü, çiğdem aşı geleneğiyle yaşamaktadır”
Hititler’den beri devam eden ve unutulmaya yüz tutan çiğdem aşı geleneğinin tekrar yaşatılmasına katkı sağlayan Yaşayan İnsan Hazinesi Metal Sanatkarı Hasan Tuluk, aktiflikte yaptığı konuşmada, “2012 yılında birinci kere, 60 yıl evvel çocukluğumda yaşamış olduğum çiğdem aşı şenliğini yapabilmek için uğraş gösterdim. Kendi mahallemde, çocukluğumda mezun oldum Gazipaşa İlkokulda öğretmen arkadaşlarımızın desteğiyle, mahalle sakinlerimizin iştirakiyle bunu gerçekleştirdik. O öğrencileri belediyemizin otobüsüyle çiğdemlerin olduğu yere götürdük ve çiğdemleri topladık. Onları iğdenin koluna taktıktan sonra mahallemizde kapı tokmaklarını çaldık. Bu çalışmalarımı yıllarca sürdürüyordum. Bu çalışmaları Kültür ve Turizm Bakanlığına sunduk. Bunun proje haline getirilmesi faydalı olacağı söylendi. Çocukların toplumsal alemden uzaklaştırılmasını sağlamak maksadıyla da 15 tane çocuk oyunu yazarak bunu proje haline getirdim. Bunu bakanlığımıza sundum. Daha sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından halk kültürü olarak envantere kaydedildi. 13 yıldır Çorum kendi kültürünü, çiğdem aşı geleneğiyle yaşamaktadır” sözlerine yer verdi.
UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi Üyesi Prof. Dr. Evrim Ölçer Özünel de, “Çiğdem aşı bir topluluğu bir ortaya getirip rahmeti, baharı, umudu kutlamanın ismidir. Münasebetiyle bugünlerde en çok muhtaçlığımız olan şey. Topluluk olarak öz manevi değerlerimizden bir kesim olarak bir ortaya gelip birebir aşa kaşık sallamayı öğrenmenin çok değerli olduğunu düşünüyorum. Bu nedenle çok duygusal hissediyorum. Hem somut hem somut olmayan doğal bir mirası Çorum Belediyesi, Çorum Valiliği ve Çorum halkı tarafından sahiplenilerek gün yüzüne çıkartılmasından büyük bir gurur duyduğumu belirtmek istiyorum” formunda konuştu.
Öte yandan, aktifliğe İnsan Hazinesi Metal Sanatkarı Hasan Tuluk, Boğazkale Kaymakamlığı, Hitit Üniversitesi, Boğazkale Belediyesi, İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve OKA Çorum Vilayet Koordinatörlüğü takviye verdi. – ÇORUM
