Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) ve Türkiye-Avrupa İş Konseyleri Koordinatör Başkanı Mehmet Ali Yalçındağ, Avrupa Komitesi Lideri Ursula von der Leyen’in Türkiye’yi de içine alan açıklamalarını ve AB ile ilişkileri değerlendirdi. Avrupa Birliği Kurulu Lideri Von der Leyen “Avrupa kıtasını Rusya, Türkiye yahut Çin’in tesiri altında kalmayacak biçimde birleştirmeyi başarmalıyız. Daha geniş bir ölçekte ve jeopolitik tabirlerle düşünmeliyiz” demişti. Avrupa Parlamentosu Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor, bu değerlendirmeye dair “Bu yaklaşım, güvenlik ve savunma alanlarında daha güçlü iş birliğine yönelik tekrarlanan bildirilerle büsbütün tutarsızdır ve jeopolitik açıdan yanlışlı bir analizdir” diyerek karşı çıkmıştı.
YALÇINDAĞ: “GERÇEKLİKTEN UZAK BİR YAKLAŞIM”
Konuya dair değerlendirmesinde Mehmet Ali Yalçında şunları söyledi:
“Avrupa Birliği’nin kurucu ruhu, farklılıkları tehdit olarak değil, ortak akıl ve çıkar üretmenin kaynağı olarak görme yüreğine dayanıyor. Avrupa Birliği’nin kuruluşundaki temel fikir kıtada ekonomik entegrasyon yoluyla kalıcı barışı tesis etmek, köprüler kurmak ve bu yolla global bir aktör haline gelmekti. Bu çerçevede, AB aday ülkesi, NATO müttefiki ve bir Avrupa ülkesi olan Türkiye’nin söz edilen jeopolitik kategoriye yerleştirilmesinin gerçeklikten uzak bir yaklaşım olduğunu düşünüyoruz.
“AB’NİN BAĞIMSIZ VE GÜÇLÜ BİR AKTÖR OLMASI TÜRKİYE İLE BİRLİKTE MÜMKÜN”
Türkiye, Avrupa’nın ekonomik, güvenlik ve toplumsal dokusunun ayrılmaz bir modülüdür. NATO müttefikliği, Gümrük Birliği entegrasyonu, güç, göç ve güvenlik alanlarındaki derin karşılıklı bağımlılık, Türkiye’yi Avrupa için bir “tehdit” değil, stratejik bir Avrupalı ortak ve üye pozisyonuna taşıyor. Bu nedenle kullanılan lisan ve yapılan kategorik sınıflandırmalar, jeopolitik gerçeklikten fazla taktiksel hesaplara dayanıyor izlenimi veriyor; bu da uzun vadede Avrupa’nın stratejik kapasitesini zayıflatıyor.
Bizler DEİK olarak Türkiye’nin AB’ye üyeliği konusunda başlattığımız özel bölüm teşebbüsü kapsamında, AB Komisyonu Başkanı Ursula Von der Leyen’in de röportajında söz ettiği üzere, AB’nin güç, tedarik zincirleri ve güvenlik bahislerinde daha bağımsız ve güçlü bir aktör olması gerektiğini, bunun da Türkiye ile birlikte mümkün olabileceğini söz ediyoruz.
“AB VE TÜRKİYE ORTASINDAKİ İLİŞKİLER GÜVENLİK İŞ BİRLİĞİ VE GLOBAL REKABET BAĞLAMINDA ELE ALINMALI”
Bugün Avrupa’da karar alma sistemleri üzerine yürüyen tartışmalar, bilhassa oybirliği prensibinin yarattığı tıkanıklıklar, daha çevik ve süratli hareket eden bir Birlik arayışını öne çıkarıyor. Nitelikli çoğunluk oylamasına geçiş ve farklılaştırılmış entegrasyon modelleri bu arayışın doğal uzantısı. Lakin bu ıslahatların hayata geçmesi için tekrar oybirliği gerekiyor; bu da birtakım üye devletlerin çekincelerini belirleyici kılıyor. Türkiye konusunu bu bağlamda Avrupa içi siyasetten bağımsız, 21. yüzyılda Avrupa’nın global menfaatleri açısından olumlu pahalandırmak yararlı olur.
AB ve Türkiye ortasındaki alakaları Batı demokrasilerinin geleceği, ekonomik bütünleşme, yapay zeka çağının muazzam süratli dönüşümleri, güvenlik iş birliği ve global rekabet bağlamında ele almanın akılcı bir yaklaşım olduğunu düşünüyoruz.
Nitekim Avrupa Birliği içinde de Türkiye’nin pozisyonlandırılmasına ait daha istikrarlı ve gerçekçi değerlendirmeler yapılmaktadır. Avrupa Parlamentosu Türkiye Raportörü Nacho Sánchez Amor, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in son açıklamalarını “jeopolitik açıdan yanlışlı bir analiz” olarak nitelendirmiş; bu yaklaşımın, son devirde güvenlik ve savunma alanlarında Türkiye ile daha güçlü iş birliği istikametinde verilen bildirilerle açık bir tutarsızlık içerdiğini vurgulamıştır.
“MARTA KOS DA AVRUPA’NIN TÜRKİYE’YE MUHTAÇLIK DUYDUĞUNU AÇIKÇA SÖZ ETTİ”
Benzer halde Avrupa Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Marta Kos da Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı son konuşmada, değişen jeopolitik istikrarlar ışığında Avrupa’nın Türkiye’ye muhtaçlık duyduğunu açıkça söz etmiş; Türkiye’nin sırf aday ülke değil, birebir vakitte stratejik bir ortak olduğunu vurgulamıştır. Türkiye’nin AB’nin en büyük ticaret ortaklarından biri olduğu, Avrupa ile Asya ortasındaki ticaret yollarındaki kilit rolü ve Karadeniz güvenliği ile Ukrayna bağlamındaki kritik pozisyonu da bu değerlendirmelerin temel ögeleri ortasında yer almıştır.
“MÜNİH GÜVENLİK KONFERANSI’NDA, TÜRKİYE’SİZ OLMAZ’ FİKRİ BİRİNCİ KERE BU KADAR NET FORMDA LİSANA GETİRİLDİ”
Ayrıca son Münih Güvenlik Konferansı kapsamında yapılan değerlendirmelerde, Türkiye’nin NATO’nun güney kanadındaki rolü, bölgesel krizlerin idaresindeki kapasitesi ve Avrupa güvenlik mimarisi açısından taşıdığı kritik ehemmiyet açık formda vurgulanmıştır. Hatta bu yılki Konferans, “Türkiye’siz olmaz” fikrinin birinci kere bu kadar net formda lisana getirildiği yer olmuştur. Çünkü NATO’nun tarihindeki en kritik doruklardan biri temmuz ayında Ankara’da gerçekleşecek.
Türkiye şu anda tüm dünyanın gündeminde olan iklim krizi konusunda çok değerli bir Konferansa, COP 31’e Kasım ayında mesken sahipliği yapacak. Biz Türkiye ile AB’nin ahenk amaçları, iklim siyasetleri, iklim krizine yönelik ortak tahliller geliştirmek üzere mevzularda da birçok iş birliği alanı olduğunu düşünüyoruz.
Dolayısıyla, Türkiye’yi global sistemde farklı kategorilerle tanımlamak yerine, Avrupa’nın geleceğini, ortak geleceği birlikte şekillendirecek stratejik bir paydaş olarak pozisyonlandırmak hem daha gerçekçi hem de daha yapan bir yaklaşım olacaktır. İnanıyoruz ki Avrupa Komitesi, AB üyeliğine aday, NATO üyesi bir Avrupa ülkesini ve gereksinim duyduğu stratejik partnerini “tehdit” olarak tanımlamayarak yeni dünya tertibinde daha güçlü ve bağımsız bir Birlik olma maksadına erişecektir.”
