Okul denilince birinci akla gelen iki kavramın öğrenci ve öğretmen olduğunu, ikisi arasında tercih dahi yapılamayacağını herkes kabul eder.
Öğretmenler öğrencileri için her çeşit fedakarlığı yapan meslek mensupları olup canları değerine öğrencilerine siper olabildiklerini en son Kahramanmaraş’taki okul akınında gördük. Ayla Kara öğretmen çocuklarına siper oldu silaha karşı ve hayatını kaybetti.
Ayla öğretmenin hayatını kaybettiği bu vakte kadar öğretmenlik mesleği her geçen gün kan kaybetti maalesef. Hiç kimsenin aklına dahi gelmezdi öğretmene değil silah çekmek el kaldırmak dahi. Lakin son 2 ay içinde iki öğretmenimizi silahlı akında kaybettik. Fatmanur ve Ayla öğretmen. Silahlı akın bir terör saldırısı değildi. Silah sıkanlar da terörist değildi ve maalesef okulda gerçekleşti bu olaylar.
Öğrenci ve velilerin gayesi haline getirilen öğretmenler artık şunu söylüyorlar:
“öğretmenliğin en prestijli devrinde öğrenci idik, öğretmenlik mesleğinin itibarsızlaştırıldığı bu periyotta ise öğretmeniz.”
Bugün yaşanan bu olayların doğal ki çok boyutlu münasebetleri var. Lakin biz okula polis koyarak çözebileceğimizi düşünüyoruz hala. Ne çabuk unuttuk Fatmanur öğretmenin katledildiği okulda da, Şanlıurfa’daki okulda da polis olduğunu olaylar sırasında. Evet denetimi elde tutalım. Doğal ki kaynağın (silahın vs) okullara girişini bir biçimde önleyelim fakat okullardaki güvenlik sıkıntısını sosyolojik ve uygulamada pedagojik açıdan ele almak gerekmektedir. Okuldan öğretmeni çıkarınca bu sonuçlar maalesef olağan hale gelmiştir.
PEKİ ÖĞRETMENLİK MESLEĞİ NEDEN GERİ GİTTİ
Çünkü öğretmenlik mesleğine bakış açısı iktidar periyodunda hiç değişmedi. Hatta eğitime bakış açısı da değişmedi. Eğitim devletin üzerinde adeta yük olarak görüldü. Hatta özele devredilmesi gereken bir hizmet olarak algılandı. Tahminen de devlet okullarının içini ne kadar çok boşaltırsak özele kaçış o kadar çok olur diye bakıldı ve son yıllarda bu noktada başarılı da olundu. Zira özel okul sayıları artarken devlet okulları daima kan kaybetti.
Böylece gariban halk kısımlarının eğitim hakkını adeta ellerinden alırken eğitim para ile satın alınabilen ve alabilenlerin hakkı haline gelir oldu.
Devlet okullar ortasında dahi ayrıcalıklar yaratarak ya da diğer yollarla da boşalttı sistemin içini. Örneğin; devlet eliyle son periyotta imam hatiplere farklı öteki okullara farklı muamele yapılması da, proje okulu ismi altında esaslı okulların içlerinin boşaltılması da daima özel okullara yaradı ve eğitime bakış açısının aynası oldu.
ÖĞRETMENLER SINIFLARA AYRILARAK AYRIŞTIRILDI
Öğretmenler vakitle fiyatlı, usta öğretici, kontratlı, takımlı, uzman, başöğretmen diye sınıflara ayrılarak ayrıştırıldı. Tazminatları ödeyin, öğretmenleri ayrıştırmayın, takımlı atama yapın denildi fakat duyulmadı bile. Mülakat sistemi getirildi ve öğretmenlik torpille elde edilen meslek pozisyonuna getirilerek bir diğer yıpratıldı. Öğretmenlik başka mesleklerle karşılaştırıldı hatta adeta yarıştırıldı.
Yönetici olmak isteyenin önü kesildi, ders programından, soruşturmaya kadar bir çok mobbinge maruz bırakıldı. Mesleksel doyumu yaşayamaz hale getirildi öğretmenlik.
Her gün yeni bir angarya yüklendi. Teknoloji çağında işleri kolaylaşacakken her geçen gün daha da arttı. Öğretmenin yalnızca derse giren, başkada işi olmayan haftada 15 saat çalışarak maaş alan, hatta yan gelip yatan bir meslek üzere gösterildi. Öteki memurlarımız güya mesai yaptıkları 8 saat boyunca hiç oturmazlar, mola vermezler, bir şey içmezler hatta tuvalete bile gitmezler üzere lanse edildi öğretmenlik tarifi yapılırken.
24 KASIM’DA GÖKLERE ÇIKARDILAR 25 KASIM’DA HER ŞEY UNUTULDU
Her 24 Kasım’da göklere çıkarılırken, kutsallık atfedilirken 25 Kasım’da her şey unutuldu. Hatta 24 Kasımda “Bir toplumun yarınlarının güçlü bir halde inşası düzgün bir eğitimle mümkündür. Eğitim sistemimizin baş aktörleri olan öğretmenlerimiz; ulusal ve manevi kıymetlerine bağlı, bilimle, ilimle ve irfanla donanımlı kuşaklar yetiştirerek kıymetli bir rehber olmaktadır.” diyen içişleri bakan yardımcısı Bülent Turan son olaylardan sonra katledilen çocuklar ve meslektaşları için aksiyon yapan öğretmenlere “okullara akın olduğunda öğretmenler okullara gitmedi mahcup oldum, karakola taarruz olduğunda polise karakola gitme mi diyeceğiz” formundaki sözlerle pozisyonu prestiji ile çocukları ve öğretmenleri koruyamadığı için mahcup olacağına öğretmenlerin reaksiyon vermesi noktasında mahcup oldu.
Liyakatsiz yöneticilerin ellerine teslim edildi okullar ve bu da hem okulu alt üst etti hem de öğretmeni. Daha üst makamlarda da gösterdi kendini liyakatsizlik. Bir gecede liyakatli takımlar Böylelikle bir hoş boşaltabildik eğitimin içini. Kağıt üstünde başarılara imza attık, eğitimde çağ atladık, binalar yaptık, akıllı tahtalarla donattık ancak içini boşalttık okul kavramının. Öğretmeni hiçe sayan öğrenci, her gün baskı altında tutan veli derken öğretmen itibarsızlaşırken öğrenci ve veli pofpoflandı her seferinde.
Öğretmenin emeklilik hakkı dahi elinden alındı adeta. Bugün çalışırken aldığı maaşı yarısını bile alamaz duruma getirildi emeklilik sistemi.
Şöyle bir hafızamızı tazeleyelim son 20-25 yılımıza bakarak;
“Öğretmenler 15 saat karşılığı 1624 lira alıyorlar, başka memurlar 40 saat çalışıyor. Bir de yılda iki ay tatilleri var. Düz memur ise 20 gün müsaade yapıyor. Bu haksızlık değil mi?” demdi mi devrin başbakanı? (2012)
Ataması yapılmayan öğretmenlere “Yalan Konuşuyorsun” denilerek yalancı duruma düşürülmedi mi? (Ekim 2025)
Yusuf Tekin; “Eğer öğretmen adayımız, 45 dakikalık bir ders saati mühletince sınıfta öğrencilere bir mevzuyu anlatamayacak durumdaysa, o kişiyi öğretmen olarak atamamalıyız. Mülakat mülakat üzere yapılacak.” Diyerek bir bakıma geçmişin de itirafını yapmış olmadı mı?
Mahmut Özer; “Bir mühendis ‘ben mühendisim, neden imtihana giriyorum?’ demiyor. Kariyer basamakları sınavı bir yeterlilik imtihanı değil, bir uzmanlık belgeleme sürecidir.” Diyerek zati uzmanlık mesleği olan öğretmenliği kanuna karşın yine tanımlamadı mı?
Ziya Selçuk: Öğretmen maaşlarını kastetse de “öğretmen yük” demedi mi?
Ömer Dinçer (2011 – 2013): “Atama bekleyen öğretmen adayları Eminönü Camii önündeki güvercinler üzeredirler. Bekliyorlar ki birisi yem atsın.”
“Dünyanın hiçbir yerinde öğretmenler 3 ay tatil yapmıyor. Bizde ise 2 ay yaz tatili, 15 gün sömestr, resmi tatiller… Öğretmenlerimiz çok çalışıyor diyemeyiz.” denilmedi mi?
“Veliyi üzeni bende üzerim” denilmedi mi?
Alo147 sınırı ile öğretmen hedefe oturtulmadı mı? CİMER şikayetleri ile öğretmen olduk olmadık konularda itibarsızlaştırılmadı mı?
Bugün yaşadığımız meselelerin tahlili vardır ancak evvel anlayış yani eğitime ve öğretmene bakış açısı değişmeli.
Bunun için;
Eğitimin siyasetten arındırılması, gerçek beka sorunu olarak ele alınması ve her siyasi değişimde eğitimin kodları ile oynanmasından vazgeçilmesi hatta yasal olarak bu mevzuda garanti oluşturulması, (Bugün değil iktidar değişimi, tıpkı iktidarda bakan değişimi bile her şeyi alt üst edebiliyor.)
Bakan Tekin’de zirve yapan Ulusal Eğitim Bakanının bu derece sivri bir biçimde siyasi bildirileri ve siyaseti öncelemesi anlayışının son bulması, (Milli Eğitim Bakanları tüm kesitlere en çok yakın, siyasetten de o kadar uzak olması gereken kişiliğe sahip olmalıdırlar)
Öğretmenlik mesleğinin prestijinin tekrar yükseltilmesi çalışmalarına sürat verilmesi,
Angaryaların kaldırılması,
Güçlü okul yapısı için güvenlik, paklık, sıhhat (revir) üzere işçi eksikliklerinin süratle giderilmesi,
Yönetimin her kademesi için liyakatin temel alınması,
Öğrenci temelli eğitimin odağına öğretmen temelli okulun oturtulması,
İşin ehli takımların süratle yetiştirilerek yok edilen okul kontrol sistemlerinin tekrar inşası,
Okul ile veli ortasındaki mali bağların yok edilmesi, (tüm kaynağın merkezi bütçeden karşılanması)
Öğretmenler ortasındaki fiyatlı, usta öğretici, kontratlı, takımlı, uzman, başöğretmen ayrımlarının kaldırılarak takımlı öğretmen esaslı bir yapının kurulması,
Öğretmenlerin mali, toplumsal ve özlük haklarının arttırılması,
Eğitimde günü birlik kararlar yerine bilimsel destekleri olan kararlara (gerekirse pilot uygulamalarla) imza atılması,
Müfredat içeriklerinin azaltılması,
Laik, bilimsel, demokratik eğitim temelli bir yaklaşımın hakim kılınması,
4+4+4 sisteminin ve bu sistem ile çocukların neredeyse bir yıl erke okula başlamalarının gelinen noktaya tesirlerinin bilimsel olarak araştırılması,
Dernek, vakıf, tarikat, cemaat, diyanet… hangi isim altında oluşa olsun bu yapıları eğitim üzerindeki tesirlerine hatta 4-6 yaş çocukların diyanete teslim edilmesi uygulamasına son verilmesi,
Okul öncesi eğitimin mecburî hale getirilmesi,
Liselerde dahi haftalık 30 saat olan ders saatleri vakitle 35-40-44’lere kadar ulaşmış olup bu müddetin fazlalığının tekrar ele alınması,
Öğrencilerin toplumsal, kültürel ve sanatsal faaliyetlere yöneltilmesine yönelik adımlar atılarak ekran bağımlılığı ve akran zorbalığının önüne geçilmesi,
Aç ve susuz çocuk bırakılmaması ve böylelikle çocukların okul aidiyetlerinin arttırılması,
Kalabalık sınıf probleminin tahlilinin yanı sıra okullardaki toplam öğrenci sayısının da azaltılması, (1000-2000 öğrencili okullar artık olmamalı.)
İkili eğitime son verilmesi,
500’e kadar bir rehber öğretmen, bir müdür yardımcısı uygulamalarına acilen son verilmesi,
Öğretmenlerin emeklilik yolunun açılması için emekli maaşlarında yaşanan (ek ödeme ve tazminatların emeklilikte kesilmesinden kaynaklı) kayıpların kaldırılması,
Özellikle de siyasalların öğretmenlik mesleği üzerindeki baskılarının, ayırma ve kayırmalarının sona erdirilmesi… Üzere süratle atılabilecek adımların yanı sıra vakte bağlı adımların atılarak daha güçlü bir okul ve eğitim sistemi kurulması artık kaçınılmazdır.
Maksut Balmuk
