Donald Trump’ın ikinci kez ABD başkanı olarak seçildikten sonra yaptığı çıkışlar ve üye ülkelerin tasarladığı planlar, “NATO çözülüyor” değerlendirmesine yol açtı.
Buna işaret eden son örnek, ABD Savaş Bakanlığı (Pentagon) içinde yapılan e-posta yazışmaları oldu. Aktarılana nazaran Washington, İran’a karşı savaşa takviye vermeyen NATO ülkelerini “cezalandırma” seçeneklerini masaya koydu.
İSPANYA VE İNGİLTERE TOPUN UCUNDA
Ülkeler ortasında İspanya ile İngiltere ön plâna çıkıyor. İspanya’nın savaş sırasında üslerini ve hava alanını ABD’ye kapatırken İngiltere ise Hürmüz Boğazı’na gemi göndermeyi reddetmişti. Yeni çıkan e-postalara nazaran ABD idaresi, İspanya’nın NATO’dan çıkarılması ve İngiltere’nin Falkland Adaları üzerindeki hak tezine verilen ABD dayanağının gözden geçirilmesini tartışıyor.
E-posta yazışmalarına nazaran bardağı taşıran son damla, İran’a karşı savaşta NATO ülkelerinin dayanak vermemesi oldu. Seçeneklerin ayrıntılandırıldığı notu hazırlayan isim ise Elbridge Colby. Colby, Amerikan dış siyasetinde Asya’ya Dönüş doktrininin en sert savunucularından biri. Onun kitabında Rusya, gücünü tüketmemesi gereken “ikincil bir tehdit”; temel tehlike ise Pasifik’teki Çin.
AVRUPA NATO SONRASI PERİYODA HAZIRLANIYOR
ABD’nin reaksiyonları Avrupa’nın rotayı kırmasına yol açtı. Avrupa Birliği (AB), NATO gibisi bir ittifakın kurulması için kolları sıvadı.
Liderler, AB antlaşmasının 42.7. hususu olan karşılıklı savunma unsurunu konuştular.
Güney Kıbrıs Rum İdaresi Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, bir üye ülkeye akın durumunda blokun nasıl cevap vereceğine dair bir “plan” hazırlama konusunda anlaştıklarını bildirdi.
130 kişinin vefatıyla sonuçlanan 2015 Paris terör taarruzlarında Fransa, 42.7. maddeyi yürürlüğe koyan tek ülke olmuştu. Paris, iç güvenlik için birliklerini tekrar konuşlandırabilmek ismine başka üye devletleri denizaşırı askerî taahhütlerini güçlendirmeye çağırmıştı.
ZELENSKİY’NİN İSTEĞİ BU
Rusya’ya karşı kâfi dayanağı vermeyen Trump idaresiyle dalgalı bir bağlantıya sahip Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de Avrupa’nın kendi ayakları üstüne basması konusunda bir teklif sunmuştu.
10 Nisan’da Zelenskiy, toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda, AB’nin Türkiye, Ukrayna, Norveç ve İngiltere ile çok daha güçlü bir birlik hâline gelebileceğini açıkça tabir etmişti.
FİDAN: ‘TÜRKİYE-AB MUHTEŞEM GÜÇ OLUR’
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise 17 Ekim 2025’te “Türkiye üzere bir güç Avrupa üzere bir güçle birleştiği vakit bizim birliğimizden bir üstün gücün ortaya çıkması mümkün. Öbür türlü her iki taraf da kendi bağımlılıklarıyla devam ederler” demişti.
Bu açıklamadan aylar sonra, 23 Nisan’da, Türkiye ile İngiltere ortasında “Stratejik İştirak Çerçeve Belgesi” imzalandı. İki ülkeden gelen ortak açıklamada mutabakat, “diyalog ve iş birliğini güçlendirmek için sağlam bir temel” olarak nitelendirildi.
