Cumhurbaşkanı seçimi münasebet gösterilerek 27 Nisan 2007’de Genelkurmay Başkanlığının internet sitesinde yayınlanan “e-muhtıra”nın üzerinden 19 sene geçti.
Dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt’ın kaleme aldığını söylediği muhtıra, 29 Ağustos 2011’de internet sitesinden kaldırılırken muhtıraya ait 2012’de başlatılan soruşturma evrakın tek şüphelisi Büyükanıt’ın 21 Kasım 2019’da hayatını kaybetmesinin akabinde kapandı.
Türkiye’de birinci olma özelliği taşıyan muhtıraya karşı AKP hükümetinin bir gün sonra yaptığı açıklama, kırılma noktası oldu.
19’uncu yıl dönümünde AKP’lilerden peş peşe açıklama geldi.
“MUHTIRA TARİHİN ÇÖPLÜĞÜNE ATILDI”
AKP Genel Başkanvekili Efkan Ala, 27 Nisan “e-muhtıra”sına ait, “Bugün ülke içinde ve ülke dışında elde ettiğimiz büyük muvaffakiyetlerin altında o gün ortaya konulan bu güçlü irade yatmaktadır” tabirini kullandı.
Ala, 27 Nisan “e-muhtıra”sının yıl dönümüne ait, toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda, şunları kaydetti:
“27 Nisan muhtırasına karşı Sayın Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki hükümet tarafından gösterilen demokratik reaksiyon, siyasi tarihimizde yeni bir devri başlatmıştır. Bu kararlı ve dirayetli duruşla muhtıra tarihin çöplüğüne atılmış, millet iradesi devlet yönetimine hakim olmuştur. Bugün ülke içinde ve ülke dışında elde ettiğimiz büyük muvaffakiyetlerin altında o gün ortaya konulan bu güçlü irade yatmaktadır.”
“TÜRKİYE’NİN ÖNÜNÜ AÇAN O DİK DURUŞU UNUTMADIK”
AKP Genel Lider Yardımcısı Faruk Acar, “Vesayet heveslilerine boyun eğmeyerek Türkiye’nin önünü açan o dik duruşu unutmadık” sözünü kullandı.
Acar, toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 27 Nisan 2007’nin, kimin demokrasinin yanında, kimin vesayetin gölgesinde saf tuttuğunun en berrak aynası olduğunu belirtti.
367 garabetinden ve gece yarısı bildirilerinden medet umanların, milletin sandıktaki iradesini antidemokratik usullerle gasbetmeye kalkıştığını lisana getiren Acar, şunları kaydetti:
“Ancak hesap edemedikleri bir hakikat vardı: Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde ortaya konulan sarsılmaz irade. Vesayet heveslilerine boyun eğmeyerek Türkiye’nin önünü açan o dik duruşu unutmadık. Milletin iradesini kirli bildirilerle kuşatmaya çalışanlar bilsin ki o gece tarihe gömdüğümüz vesayet hevesleri, Türkiye’nin aydınlık geleceğinde bir daha asla kendine yer bulamayacaktır.”
“O GÜN, DEMOKRASİYLE VESAYET ORTASINDAKİ FARK AÇIKÇA GÖRÜLDÜ.
AKP Genel Lider Yardımcısı, Etraf ve Şehircilik Politikaları Başkanı Nilhan Ayan, “27 Nisan 2007’de verilen e-muhtıra, milletin iradesine karşı yapılmış açık bir müdahale teşebbüsüydü.” tabirini kullandı.
Ayan, 27 Nisan “e-muhtıra”sının yıl dönümüne ait, toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda, şunları kaydetti:
“27 Nisan 2007’de verilen e-muhtıra, milletin iradesine karşı yapılmış açık bir müdahale teşebbüsüydü. Eski alışkanlıkların devamıydı lakin bu kere karşılıksız kalmadı. AK Parti geri adım atmadı, milletin iradesine sahip çıktı. Cumhurbaşkanımız ve Genel Liderimiz Recep Tayyip Erdoğan öncülüğünde verilen karşılıkla, bu ülkede kelamın millette olduğu net formda ortaya kondu. Verilen ileti açıktı, “Bu ülkede kelam de karar da milletindir.” O gün, demokrasiyle vesayet ortasındaki fark açıkça görüldü.”
“ASLA UNUTMUYORUZ”
AKP Genel Sekreteri Eyyüp Kadir İnan, “Milli iradeye sahip çıkanlar ile 367 garabetinden ve e-muhtıradan medet umanlar ortasındaki o büyük farkı asla unutmuyoruz” sözünü kullandı.
İnan, toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda, takvimler 27 Nisan 2007’yi gösterdiğinde Türkiye demokrasi tarihinde yeni bir sayfanın açıldığını belirtti.
Siyasi tarihte birinci kere bir muhtıranın cevapsız kalmadığını, AK Parti iktidarının vesayet odaklarına boyun eğmeyerek milletin iradesine ve sivil siyasetin onuruna güçlü bir halde sahip çıktığını vurgulayan İnan, şunları kaydetti:
“Bu süreç, kimin demokrasiden kimin vesayetten yana olduğunu gösteren en net sınavdı. AK Parti sivil iradeyi koruyup muhtırayı sahibine iade ederken; CHP ‘Genelkurmay’ın tespitlerinin altına imzamızı atarız’ diyerek vesayetin sözcülüğüne soyunmuştu. Ulusal iradeye sahip çıkanlar ile 367 garabetinden ve e-muhtıradan medet umanlar ortasındaki o büyük farkı asla unutmuyoruz.”
E-MUHTIRA
Türkiye, 2007 yılının nisan ayında Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) yapılacak Cumhurbaşkanı seçimleri öncesi yeni bir muhtırayla tanıştı. Seçimler öncesinde 11. Cumhurbaşkanı için AKP’nin Abdullah Gül’ü aday göstereceği bilgisinin kulislere yansıması, kimi çevrelerce reaksiyonla karşılandı.
Dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt’ın, Cumhurbaşkanı seçimleri öncesi 12 Nisan’da beraberindeki kuvvet kumandanlarıyla düzenlediği basın bilgilendirme toplantısında sarf ettiği “Cumhurbaşkanı, cumhuriyete kelamda değil özde bağlı olmalıdır.” sözleri, tartışmaların odağına oturdu. Düzenlenen “Cumhuriyet mitingleri”nde, Gül’ün cumhurbaşkanlığına karşı çıkıldı.
367 TARTIŞMALARI
Eski Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Sabih Kanadoğlu, cumhurbaşkanı seçimi için Anayasa’da belirtilen 367 oyun yalnızca karar kâfi sayısı değil tıpkı vakitte toplantı kâfi sayısı için de gerekli olduğu tezini ortaya attı. Buna nazaran, oylamalara en az 367 kişinin katılması gerektiği, aksi halde sonucun geçersiz olacağı tez edildi. Böylelikle Meclisteki sandalye sayısı 354 olan iktidar partisi, tek başına kendi oylarıyla cumhurbaşkanını seçemeyecekti.
GÜL ADAY OLDU
27 Nisan’da Abdullah Gül, 361 milletvekilinin oy kullandığı birinci tıp oylamasında 357 oy aldı. Oylamanın hemen sonrasında CHP, seçimi Anayasa Mahkemesine taşıdı. Birebir gün gece saat 23.30’da Genelkurmay Başkanlığının internet sitesinde daha sonra “e-muhtıra” olarak anılacak basın açıklaması yayımlandı.
“Türkiye Cumhuriyeti devletinin, başta laiklik olmak üzere, temel bedellerinin aşındırılması için bitmez tükenmez uğraş gösterildiği hatta ulusal bayramlara alternatif kutlamalar yapıldığı” tabir edilen bildiride, şunlar kaydedildi:
“Özetle, Cumhuriyet’imizin Kurucusu Ulu Başkan Atatürk’ün, ‘Ne memnun Türküm diyene’ anlayışına karşı çıkan herkes, Türkiye Cumhuriyeti’nin düşmanıdır ve o denli kalacaktır. Türk Silahlı Kuvvetleri, bu niteliklerin korunması için kendisine kanunlarla verilmiş olan açık vazifeleri eksiksiz yerine getirme konusundaki sarsılmaz kararlılığını koruma etmektedir ve bu kararlılığa olan bağlılığı ile inancı nihaidir.”
Dönemin Hükümet Sözcüsü Cemil Çiçek, 28 Nisan saat 15.00’te, “Başbakan’a bağlı bir kurum olan Genelkurmay Başkanlığının rastgele bir bahiste hükümete karşı bir söz kullanması, demokratik bir hukuk devletinde düşünülemez” açıklamasını yaptı.
ANAYASA MAHKEMESİ, 1 MAYIS’TA SEÇİMİ İPTAL ETTİ
CHP’nin başvurusu üzerine toplanan Anayasa Mahkemesi, 1 Mayıs’ta verdiği kararla “367 iddiasını” kabul ederek yapılan birinci cins oylamayı iptal etti. Toplantılarda kâfi sayısı olan 367’nin bulunamayışı nedeniyle 11. Cumhurbaşkanı seçilemedi. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı üzerine, AKP’nin teklifi ve tüm partilerin takviyesiyle erken seçim kararı alındı. Mecliste ayrıyeten Anayasa’da birtakım değişikliklere de gidildi.
AK PARTİ, TEK BAŞINA İKTİDAR OLDU
Meclisin aldığı karar sonucu 22 Temmuz 2007’de erken seçime gidilirken seçimlerde yüzde 46,6 oy alan Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki AKP, 341 milletvekili ile yine tek başına iktidar oldu. Seçimlerde CHP ikinci, MHP ise üçüncü parti olarak Meclise girdi.
Cumhurbaşkanının halk tarafından, 5 artı 5 sistemiyle seçilmesini öngören düzenlemenin de ortalarında yer aldığı anayasa değişiklikleri, 22 Temmuz’daki milletvekili seçiminin akabinde halk oyuna sunuldu. Bu oylamada ise kayıtlı 42 milyon 690 bin 252 seçmenin yüzde 67,5’i sandık başına gitti. Geçerli oyların yüzde 68,95’i “evet”, yüzde 31,05’i ise “hayır” tarafında oldu ve böylelikle anayasa değişikliği kabul edildi.
MHP DEVREYE GİRDİ
TBMM’de tekrarlanacak Cumhurbaşkanı seçimlerinde bu sefer MHP’nin oylamalara katılacağını belirtmesi, yeni bir 367 krizinin önüne geçti. Yine AKP’nin adayı olan Abdullah Gül, 20 Ağustos’ta yapılan Cumhurbaşkanı seçiminin birinci cinsinde 341 oy aldı. Gül, 24 Ağustos’taki ikinci cinste ise 337 oyda kaldı. Anayasa’ya nazaran birinci iki cinste üçte iki çoğunluk olan 367 sayısına ulaşılamadığı için 276 oyun aranacağı üçüncü çeşide gidildi. 28 Ağustos’ta yapılan üçüncü cinste Abdullah Gül, 339 oy alarak Türkiye Cumhuriyeti’nin 11. Cumhurbaşkanı seçildi.
MUHTIRA, 29 AĞUSTOS 2011’DE SİTEDEN KALDIRILDI
Cumhurbaşkanı seçiminin sonuçlanmasının akabinde eski CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, “Köşk seçimi legaldir, sonuca hürmet duyacağız” açıklamasında bulundu. Tartışmaların sona ermesinin akabinde muhtıra, 29 Ağustos 2011’de Genelkurmay Başkanlığının internet sitesinden kaldırıldı.
Dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt ise 8 Kasım 2012’de TBMM Darbeleri ve Muhtıraları Araştırma Komitesinde metni şahsen kendisinin kaleme aldığını açıklarken bunun bir muhtıra değil “laiklik hassasiyetini ortaya koyan bir metin” olduğunu söyledi. Büyükanıt hakkında e-muhtıradan beş yıl sonra soruşturma açıldı. Şikayetler üzerine 2012’de başlatılan soruşturma, belgenin tek şüphelisi Yaşar Büyükanıt’ın 21 Kasım 2019’da hayatını kaybetmesinin akabinde kapatıldı.
