Dünya Bankası, İran’daki savaşın petrol ve metaller üzere kritik sanayi girdilerinde arzı aksatması nedeniyle global emtia fiyatlarının bu yıl 2022’den bu yana en yüksek düzeye çıkacağını bildirdi.
Dünya Bankası’nın bugün yayımladığı son Emtia Piyasaları Görünümü raporuna nazaran, bankanın emtia fiyat endeksinin bu yıl yaklaşık yüzde 16 artması bekleniyor. Bu, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin güç piyasalarını sarsarak global enflasyonu körüklediği devirden bu yana birinci yıllık artış olacak.
TARİHİ ŞOK HÜRMÜZ BOĞAZI
Bloomberg’in aktardığına nazaran raporda, İran savaşının şubat ayı sonunda başlamasından bu yana güç ve gübre fiyatlarının çok yıllı tepelere yükseldiği belirtildi. Çatışma öncesinde global deniz yoluyla ham petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, güç ve emtia piyasalarında tarihi bir şoka yol açtı.
Dünya Bankası Başekonomisti Indermit Gill, savaşın global ekonomiyi evreli dalgalar halinde etkilediğini belirterek, “Önce yüksek güç fiyatları, akabinde yüksek besin fiyatları ve son olarak daha yüksek enflasyon geliyor” değerlendirmesinde bulundu.
BAZ SENARYO NE OLDU
Bankanın baz senaryosuna nazaran, “en şiddetli” arz kesintilerinin mayıs ayında sona ermesi halinde güç fiyat göstergesinin bu yıl yaklaşık yüzde 24 artması bekleniyor. Brent petrolün ise bu yıl varil başına ortalama 86 dolar düzeyinde gerçekleşeceği öngörülüyor. Bu varsayım, ocak ayında açıklanan varil başına 60 dolarlık beklentiye nazaran üst taraflı revizyon manasına geliyor.
Doğal gaz ve gübre piyasalarında da çatışma nedeniyle sert fiyat artışları yaşandı. Dünya Bankası, gübre maliyetlerinin bu yıl yüzde 31 yükseleceğini varsayım ediyor. Bu durumun çiftçi gelirleri ve gelecek devir mahsul randımanları üzerinde risk oluşturabileceği belirtiliyor.
45 MİLYON İNSAN İÇİN BESİN UYARISI
Rapora nazaran, bu gelişmeler vakitle besin fiyatlarına da yansıyabilir ve besin güvencesizliğini artırabilir. Hürmüz Boğazı’nın kapanması, ithal besine bağımlı kimi ekonomiler için kritik ticaret yollarını keserken, yükselen yakıt ve navlun maliyetleri de temel gereksinim eserlerinde fiyatları üst çekiyor.
Dünya Bankası, petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerinde kalması halinde bu yıl 45 milyona kadar insanın daha akut besin güvencesizliğiyle karşı karşıya kalabileceği ihtarında bulundu.
Gill, en ağır yükü gelirlerinin en büyük kısmını besin ve yakıta harcayan en fakir bölümlerin taşıyacağını belirterek, “Tüm bunlar bize çarpıcı bir gerçeği hatırlatıyor: Savaş, kalkınmanın bilakis işlemesidir” dedi.
