Okyanusların derinliklerinde yaşayan ispermeçet balinaları, kilometrelerce uzağa ulaşabilen tıklama sesleriyle bağlantı kuruyor.
Bu canlılar, istikamet bulmak ve avlanmak için klik sesleri üretirken, sistemli ses dizilerini de irtibat maksadıyla kullanıyor.
Bilim insanları balinaların ses çıkardığını birinci defa 1957’de tespit etti. Lakin bu memelilerin 1,6 kilometreden daha derine dalabilmesi ve saatte yaklaşık 50 dakika su altında kalması, bağlantılarının daima izlenmesini zorlaştırıyor.
BALİNALARI ”DİNLEYEN” ROBOT
Geliştirilen otonom su altı robotu, balinaları dört hidrofon yardımıyla dinliyor ve seslerin geldiği istikamete hakikat kendi kendine ilerliyor.
Projede yer alan David Gruber, robotun balinaların karakteristik seslerini algıladığında, sesin kaynağını belirleyip istikametini otomatik olarak değiştirdiğini söyledi.
“Glider” ismi verilen bu robot, motor kullanmak yerine yüzdürme kuvvetini değiştirerek hareket ediyor. Daha ağır hale gelerek batıyor, hafifleyerek yükseliyor.
Geleneksel usullerin bilakis, bu robot dataları sonradan tahlil etmek yerine anlık kararlar alabiliyor.
Yeni sistem, balinaları uzun müddet boyunca kesintisiz takip edebiliyor. Bu sayede bilim insanları kısa periyodik müşahedeler yerine, tıpkı balina yahut kümesi üzerinde uzun vadeli inceleme yapabiliyor.
Araştırmacılar, bu yaklaşımın balinaların toplumsal davranışlarını, uyumlarını ve çevresel değişimlere verdikleri yansıları daha yeterli anlamayı sağlayacağını belirtiyor.
İNSAN KAYNAKLI GÜRÜLTÜLERE NASIL REAKSİYON VERİYORLAR?
Elde edilecek dataların, bilhassa anne-yavru balinalar ortasındaki etkileşimleri inceleyerek yavruların ses kalıplarını nasıl öğrendiğini ortaya koyabileceği söz ediliyor.
Ayrıca sistem, balinaların insan kaynaklı gürültülere nasıl reaksiyon verdiğini tahlil etmeye de yardımcı olabilir. Bu da gemi trafiği, açık deniz inşaatları ve balıkçılık faaliyetlerinin tesirlerini daha net ortaya koyabilir.
Araştırmacılar, elde edilecek dataların gemi suratlarının düşürülmesi, rota değişiklikleri yahut balıkçılık kısıtlamaları üzere daha hassas etraf siyasetlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Buna karşın sistemin kimi kısıtları bulunuyor. Robot, balinanın tarafını tespit edebilse de tam pozisyonunu belirlemekte zorlanıyor. Ayrıyeten data iletimi için birkaç saatte bir su yüzeyine çıkması gerekiyor.
