Mithat YURDAKUL / ANKARA – Rapora nazaran Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek aksaklıklar günlük yaklaşık 15 milyon varil petrol akışını riske atarken, Brent petrolün 100 dolar civarında seyretmesi durumunda Türkiye’nin dış ticaret açığı 134 milyar dolar düzeyinde olacak. Savaşın bu biçimde devam etmesi durumunda, Türkiye’nin Körfez ülkelerine ihracatındaki kayıp yıllık 5 milyar doları bulabilir.
Rapora nazaran, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek aksaklıklar günlük yaklaşık 15 milyon varil petrol akışını riske atarken, alternatif güç ve lojistik sınırlarının kapasitesi sonlu kalıyor. Raporda, Hürmüz Boğazı’nı baypas etmeye yönelik alternatif ham petrol altyapısı bulunsa da, bu kapasitenin mümkün kesintileri telafi etmeye yetmeyeceği vurgulandı.
Petrol senaryoları
Savaşın seyrinin mevcut halde devam etmesi durumunda, Türkiye’nin Körfez ülkelerine ihracatının yıllık kaybının 5 milyar dolar düzeyine ulaşması bekleniyor. Bölgeye yönelik ihracatta bilhassa mart ayı prestijiyle besbelli düşüşler gözlemlendiği belirtiliyor. Brent petrolün 100 dolar civarında seyretmesi durumunda Türkiye’nin ihracatının 22 milyar dolar artışla 295.5 milyar dolar düzeyine, ithalatın ise 431 milyar dolar düzeyine ulaşması öngörülüyor.
Körfez ülkelerine yönelik ihracat düşüşünün hesaba katıldığı senaryoya nazaran, Türkiye’nin dış ticaret açığının yaklaşık 134 milyar dolar düzeyinde olabileceği belirtiliyor. Raporda, bölgedeki çatışmaların birkaç haftalık ağır bir seyir izlemesi ve Merkez Bankası’nın TL’nin bedelini koruyacak döviz likiditesinin azalabileceği tasasının oluşması halinde, mevcut baskıların artabileceği kaydedildi.
Krizde global maliyet şimdilik 111 milyar dolar
Çevreci kuruluş 350.org tarafından yapılan tahlile nazaran İran savaşının birinci ayında artan petrol ve doğalgaz fiyatları, dünya genelindeki tüketici ve işletmelere 111 milyar dolara mal oldu. Chevron, Shell ve Exxon Taşınabilir üzere dev güç şirketlerinin krizden milyarlarca dolar kâr elde etmesi beklenirken küme, hükümetleri bu çıkarları vergilendirmeye çağırdı.
Asya’da Filipinler ve Hindistan çok kâr vergisi adımları atarken, Endonezya güç bağımsızlığı için 100 gigawattlık güneş gücü gayesi belirledi. Tahlilde, fiyat istikrarı ve güç güvenliği için yenilenebilir güç yatırımlarının en tesirli yol olduğu vurgulandı.
ABD Savunma Bakanı kâr peşine mi düştü?
Financial Times tarafından yayımlanan habere göre ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in yatırım danışmanı, İran savaşı öncesinde savunma endüstrisine milyonlarca dolarlık yatırım yapma teşebbüsünde bulundu. Haberde, Morgan Stanley bünyesindeki danışmanın şubat ayında BlackRock ile bağlantıya geçerek savunma odaklı bir fona yatırım yapmak istediği tabir edildi. Bahsi geçen fon, Lockheed Martin ve Northrop Grumman üzere dev savunma şirketlerinin paylarını barındırıyor.
Söz konusu yatırım teşebbüsünün, fonun o tarihte banka müşterilerine açık olmaması nedeniyle sonuçlanmadığı bildirildi. LSEG datalarına nazaran bu savunma fonu, savaşın başlangıcından bu yana yüzde 12.4 paha kaybetti. Pentagon sözcüsü Sean Parnell ise tezleri kesin bir lisanla yalanlayarak haberin büsbütün uydurma olduğunu savundu. Parnell, ne Hegseth’in ne de temsilcilerinin BlackRock ile bu türlü bir görüşme yapmadığını vurguladı.
