İstanbul’da devlet müdafaasındaki çocuklara uygulanan Kum Tepsisi Temelli EMDR terapisi, çocukların “Başıma bu geldi” demeden travmalarını figürler ve kum aracılığıyla söz etmelerine imkan sağlıyor.
İstanbul Aile ve Toplumsal Hizmetler Vilayet Müdürlüğüne bağlı Üsküdar Hasan Tan Çocuk Meskenleri Sitesinde, müdafaa altındaki çocukların kendilerini inançta hissedebilecekleri bir ortam oluşturmak gayesiyle Nisan 2025’te başlatılan proje kapsamında bahçedeki atıl müstakil bina tadilattan geçirildi.
Modern terapi odalarına dönüştürülen bina, Eylül 2025’te kurumda yaşayan 7-12 yaş aralığındaki erkek çocuklara ruhsal takviye sunan özel bir ünite olarak hizmet vermeye başladı.
Bu ünitede, ilkokul ve ortaokul çağındaki çocuklarla birebir yürütülen, kum ve figürler kullanılarak uygulanan Kum Tepsisi Temelli EMDR terapisi ile geçmişte yaşanan ve zihinde kilitli kalan travmalar tekrar işleniyor, çocukların duygusal yüklerinin hafiflemesi sağlanıyor.
Seanslar, çocukların kişisel gelişim ve muhtaçlıkları dikkate alınarak hazırlanmış terapi odalarında, uzman terapistler tarafından uygulanıyor.
Program kapsamında faal olarak terapiye katılan 24 çocuğun, duygusal dengeleme, özgüven ve toplumsal ahenk hünerlerinde bariz güzelleşmeler gözlendi.
Projenin temel amacı, müdafaa altındaki çocukların inançlı bir ortamda duygusal olarak güçlenmesini sağlamak ve kendi potansiyelini sağlıklı formda keşfetmelerine yardımcı olmak.
“Hedefimiz, çocuklarımızın gözündeki ışığı artırmak”
Üsküdar Hasan Tan Çocuk Konutları Sitesi Müdürü Elif Cansu Demirci, AA muhabirine yaptığı açıklamada, terapiye muhtaçlığı olan 7-12 yaş ortasındaki erkek çocuklar için İstanbul Üniversitesinin kum terapisi hizmeti başvurusu üzerine İl Müdürlüğü vasıtasıyla projeye katıldıklarını söyledi.
Hayırsever şahısların dayanağıyla atıl müstakil binayı terapi alanına çevirdiklerini aktaran Demirci, “Kurumun bakımındaki çocuklarımızın terapiye gereksinimi var. Bir çocuğun aile yanından kimi nedenlerle ayrılması onun için travmatik süreç. Onları geleceğe dair keyifli, ayakları üzerinde durabilen bireyler olmaları için destekliyoruz. Maksadımız, çocuklarımızın gözündeki ışığı artırmak. Özgüvenli halde onları toplumda var etmek. Devletimizin üstün hizmet anlayışı, Sayın Bakanımız Mahinur Özdemir Göktaş’ın vizyonuyla çocuğun üstün faydası için bütün hizmet modellerimizle çocuklarımızın yanındayız. Ruhsal ve ruhsal olarak takviye vermek için de terapi hizmetinden faydalandırıyoruz.” sözlerini kullandı.
Kum terapisi ile çocukların geçmişte yaşadıkları makus deneyimlerin bıraktığı izleri giderebildiklerini lisana getiren Demirci, aldıkları geri dönüşün çok hoş olduğunu kaydetti.
“Terapi sonunda çocukların hislerini söz etmeye başladığını görüyoruz”
Demirci, devlet muhafazasındaki çocuklar için her şeyin en güzelini yapmaya çalıştıklarını vurgulayarak, şöyle devam etti:
“Kum terapisini tercih etmemizin en değerli sebeplerinden biri, çocuğun travmasıyla ilgili konuşmasına, yaşadıklarını anlatmasına gerek kalmadan, travmasını somutlaştırarak onu işlemlemesi. Çocukla ilgili yaptığınız çalışmalarda ona direkt bir şey anlattırmaktansa, bu ona ziyan verici bir şey olabilir, kum terapisinin çocukların travmalarını işlemeleri için en yanlışsız yol olduğunu düşünüyoruz. Terapinin sonunda, çocuklarımızın gözlerindeki o ışıltının arttığını, kendisini, hissini tabir etmekten kaçınan çocukların hislerini, isteklerini tabir etmeye, sevgisini göstermeye başladığını görüyoruz. Hepsinin gözündeki o perdenin, buğunun kalkıp, gözlerinin ışıldamaya başlaması, en küçücük bir emare dahi benim için etkileyici. Çocuğumuzun gelecek hayatı için bir muvaffakiyet olarak görüyorum. Onun hayatına dokunmak bizim için en büyük maksat. Biz gelecek için de bir jenerasyon yetiştiriyoruz. Bu çocuklarımızı yetiştirirken onları en hakikat biçimde, mümkün olan imkanlar dahilinde en âlâ yerlere getirmek niyetindeyiz.”
Travma silinmiyor lakin duyarsızlaştırılıyor
Merkezde Kum Tepsisi Temelli EMDR terapisini uygulayan uzman psikolog danışman Derya Altınay da devlet müdafaasındaki çocuklarla çalışmanın farklı bir kulvar olduğunu söyledi.
Ayrılık, terk edilme üzere erken periyotlarda yaşanan tecrübelerin ilişkisel travmalar olarak çocukların beynini ve hudut sistemini etkilediğini anlatan Altınay, dünyaya, insanlara güvenememenin duygusal ve davranışsal problemlere sebep olabileceğini, tahsil hayatının yanı sıra bedensel hastalıkları bile tetikleyebileceğini lisana getirdi.
Kurum müdürüyle projeyi oluşturup ortamı hazırladıklarını, dayanak alacak çocukları belirlediklerini belirten Altınay, şöyle konuştu:
“Yetişkinlerin dahi travmatik tecrübelerini anlatması kolay değil. Küçücüksünüz, terk edilme, şiddet, bir bebeğin deneyimlememesi gereken hayat tehdidi içeren bir sürü şey yaşıyorsunuz. Rastgele bir terapi ekolüyle bunu lisana getirmek, konuşarak çözmek neredeyse imkansız. Burada yaptığımız şeylerden birincisi EMDR terapisi. Sistematik göz hareketleriyle duyarsızlaştırmak ve tekrar sürece. Bireylerin travmasını silmez lakin beynin kendi düzgünleştirme sürecini devreye sokarak travma anısını duyarsızlaştırmasına yardımcı olur. Çalıştığımız özel küme, bebeklik anısını, yaşanmış travmasını hatırlayamıyor lakin bütün acılarını, semptomlarını gösteriyor. Öğretmeni ona yakınlaşmak istiyor fakat çok aksi davranıyor, gidip arkadaşına vuruyor, insanlardan nefret ediyor. Diyemiyorsunuz ki ‘Bu çocuğun şu travması var, o yüzden bunu yapıyor’. Zira kendisi de diyemiyor.”
“Başıma bu geldi” demeden travması ortaya çıkarılıyor
Bu noktada EMDR terapisi ile ikinci olarak kum terapisini uyguladıklarını belirten Altınay, çocuğun da farkında olmadığı travmatik tecrübesini açığa çıkarıp EMDR terapisiyle de entegre ederek işlenmesini sağlamaya çalıştıklarını aktardı.
Altınay, merkezdeki çocuklara 13 seanslık bir çalışma yaptıklarını anlatarak, “EMDR-Kum Tepsisi Protokolü” ile çalışmaya aldıkları çocukların “Benim başıma bu geldi” demesine gerek kalmadan travmasını figürler aracılığıyla lisana getirmesini sağladıklarını, mucize denebilecek sonuçlar elde ettiklerini kaydetti.
Üsküdar Hasan Tan Çocuk Konutları Sitesinde 24 çocukla çalıştıklarını kaydeden Altınay, çalışmayı yaparken, kurum müdürü, grup anneleri ve sorumlu öğretmenlerin görüşlerini alarak, çocuk hakkında bilgi sahibi olduktan sonra çalışmaya başladıklarını, çalışma bittikten sonra da ilerlemesi hakkında bilgi aldıklarını tabir etti.
Altınay, “Bu terapiden yarar sağlamayan çocuk yok. Birtakım çocukların tüm semptomları bitti, birtakım çocukların hayatı çok zorlaştıran çok semptomu bitti. Devam eden ufak tefek meseleler için de yeni bir çalışma programı düzenledik.” tabirlerini kullandı.
EMDR-Kum Tepsisi Protokolü’nü uygulayan uzman sayısının Türkiye’de 350 civarı olduğunu lisana getiren Altınay, şöyle konuştu:
“5 yıl evvel eğitimimi Amerika’da bu terapi yaklaşımını geliştiren Ana Gomez’den aldım, sonra eğitmenlik sürecimi tamamladım ve ülkemdeki uzmanlarla bilgileri paylaşmaya başladık. EMDR ile travmasını yalnızca lisana getirerek çalışmak mümkün. Lakin ‘Bu bana oldu demeden’ çalışması gereken çocuk, ergen ve yetişkin kümesi var. O acının zihinde, kalpte ve vücuttaki tesirinden kurtulmaktan bahsediyoruz, bu uygulamanın yaygınlaşması çok düzgün olur.”
