ABD ile İran ortasında Pakistan’ın başşehri İslamabad’da 21 saat süren kritik müzakerelerden sonuç çıkmadı. Görüşmelerin mutabakat sağlanamadan sona ermesinin ardından ABD Başkanı Donald Trump, ABD Donanmasının Hürmüz Boğazı’nı abluka altına alma sürecini başlatacağını söyledi. Trump, “Herkesin girmesine müsaade verilen, herkesin çıkmasına müsaade verilen bir temele ulaşacağız. Ayrıyeten İranlıların boğaza döşediği mayınları imha etmeye başlayacağız” sözlerini kullandı.
ABD ORDUSU SAAT VERDİ
Trump’ın tehdidinin akabinde ABD ordusundan tarih ve saat geldi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Türkiye saati ile (TSİ) 17.00’den itibaren İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine karşı abluka uygulanmaya başlanacağını duyurdu.
TRUMP: BİZE YAHUT BARIŞÇIL GEMİLERE ATEŞ EDEN RASTGELE BİR İRANLI CEHENNEME GÖNDERİLECEK
ABD Başkanı Donald Trump, sonuç çıkmayan müzakerelerin akabinde yaptığı birinci açıklamada İran’a yönelik yeni bir tehditte bulundu. ABD Donanmasının Hürmüz Boğazı’nı abluka altına alma sürecini başlatacağını belirten Trump, “Herkesin girmesine müsaade verilen, herkesin çıkmasına müsaade verilen bir temele ulaşacağız. Ayrıyeten İranlıların boğaza döşediği mayınları imha etmeye başlayacağız. Bize yahut barışçıl gemilere ateş eden rastgele bir İranlı cehenneme gönderilecek” tabirlerini kullandı.
İRAN’DAN TRUMP’IN TEHDİDİNE BİRİNCİ CEVAP: RASTGELE BİR YANLIŞ ATILIM ÖLÜMCÜL BİR GİRDABA HAPSEDECEK
Trump’ın kelam konusu tehdidine İran cephesinden birinci karşılık ise İhtilal Muhafızları Ordusu’ndan geldi. İhtilal Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın toplumsal medya hesabından yapılan paylaşımda, Hürmüz Boğazı’na ait imajlar paylaştı. Paylaşılan imgelerde bir insansız hava aracının (İHA) Hürmüz Boğazı üzerinde müşahede yaptığı görüldü. İmajlarla birlikte yayımlanan açıklamada ise “Tüm trafik, silahlı kuvvetlerin denetimi altında. Yapılacak rastgele bir yanlış atak, düşmanı Hürmüz Boğazı’nda ölümcül bir girdaba hapsedecek.” sözleri kullanıldı.
“BOĞAZA YAKLAŞAN RASTGELE BİR ASKERİ GEMİ ATEŞKES İHLALİ SAYILACAK”
İran İhtilal Muhafızları tarafından yapılan ikinci bir açıklamada ise “DMO Deniz Kuvvetleri, birtakım düşman yetkililerin temelsiz tezlerinin bilakis, Hürmüz Boğazı’nın akıllı bir formda denetim ve idare altında olduğunu ve belirlenen kurallar çerçevesinde zararsız sivil gemilerin geçişine açık olduğunu bildirmektedir. Lakin hangi münasebetle olursa olsun Hürmüz Boğazı’na yaklaşmak isteyen askeri gemilerin bu teşebbüsü ateşkes ihlali sayılacak ve sert formda karşılık verilecektir” denildi.
“SAVAŞIRSANIZ SAVAŞIRIZ, MANTIKLA YAKLAŞIRSANIZ MANTIKLA KARŞILIK VERİRİZ”
Müzakerelerin, “çok ağır, önemli ve zorlu” geçtiğini aktaran Kalibaf, ABD tarafına güvenmediklerini baştan söylediklerini, zira 2 sefer müzakerelerin ortasında kendilerine akın yapıldığını belirtti. Kalibaf, 20 saatten fazla süren görüşmeler gerçekleştirdikleri için İran heyetine teşekkür ederek, ABD Başkanı Donald Trump tarafından yapılan tehditlerin İran halkı üstünde bir tesirinin olmadığını ve bunu ispatladıklarını tabir etti.
“Eğer ABD kendisi için bir çıkış yolu bulmak istiyorsa, tek bir yol var, o da karar vermek ve İran halkının itimadını kazanmaktır.” diyen Kalibaf, ABD’ye şöyle seslendi: “Eğer savaşırsanız savaşırız ve şayet mantıkla yaklaşırsanız, biz de mantıkla karşılık veririz. Hiçbir tehdide boyun eğmeyeceğiz. İrademizi bir sefer daha sınayacak olurlarsa, onlara daha büyük bir ders vereceğiz.”
21 SAATLİK GÖRÜŞMELERDEN SONUÇ ÇIKMADI
ABD ile İran ortasında Pakistan’ın başşehri İslamabad’da 21 saat süren kritik müzakerelerden sonuç çıkmadı. ABD tarafı, İran’a nükleer programını büsbütün sonlandırmasını içeren bir teklif sundu. Tahran ise bu talebi reddederek kendi teklifini masaya koydu. Tarafların karşılıklı geri adım atmamasıyla müzakereler çıkmaza girdi. ABD Lider Yardımcısı J.D. Vance, “Kırmızı çizgilerimizi net biçimde ortaya koyduk, fakat İran bu kuralları kabul etmemeyi tercih etti” diyerek sürecin neden tıkandığını özetledi. İran medyasında ise İslamabad’daki Tahran-Washington görüşmelerinde ortak bir çerçeveye ve mutabakata varılamamasının nedeninin, ABD’nin çok talepleri olduğu öne sürüldü.
ASKERİ BASKI SONUÇ VERMEDİ
Şubat ayında Cenevre’de sonuçsuz kalan görüşmelerin akabinde ABD’nin İran’a yönelik başlattığı geniş çaplı ataklar da beklenen sonucu vermedi. Pentagon datalarına nazaran 13 binden fazla amacın vurulduğu 38 günlük operasyonlara karşın İran geri adım atmadı. Tahran idaresi, askeri baskının kararlarını değiştirmeyeceğini açıkça ortaya koydu.
İRAN’DAN KARARLILIK MESAJI
İran Dışişleri Bakanlığı, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, ülkenin nükleer programına ait geri adım atmayacağını vurguladı. Açıklamada, “Ulusumuzun çıkarlarını ve haklarını savunma konusundaki kararlılığımız daha da güçlendi” denildi. ran, nükleer faaliyetlerin büsbütün sonlandırılmasına yönelik talepleri egemenlik hakkı kapsamında kıymetlendirerek reddetti.
KRİZİN MERKEZİNDE HÜRMÜZ BOĞAZI VAR
Görüşmelerin en kritik başlıklarından biri Hürmüz Boğazı oldu. İran, boğazın denetimi ve güvenliğini öncelikli gündem unsuru haline getirirken, ABD ile bu mevzuda da uzlaşı sağlanamadı. Uzmanlara nazaran mümkün bir çatışma, global güç piyasalarını derinden sarsabilir. Daha evvel Hürmüz Boğazı’nda yaşanan krizlerde petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin kesintiye uğraması, dünya genelinde önemli ekonomik dalgalanmalara yol açmıştı.
MASADA İKİ SEÇENEK: UZUN MÜZAKERE YA DA SAVAŞ
The New York Times’ın tahliline nazaran, ABD idaresi ya İran’la yıllar sürebilecek yeni bir müzakere sürecine girecek ya da Hürmüz Boğazı’nın denetimini de kapsayan geniş çaplı bir çatışma riskini göze alacak. Tarafların mevcut konumlarını muhafazası, kısa vadede yeni bir uzlaşı ihtimalini zayıflatırken, bölgedeki tansiyonun süreceğine işaret ediyor.
