Sudan’daki çatışmalardan kaçışın üzerinden neredeyse üç yıl geçmesine karşın, Güney Sudan’daki Renk Geçiş Merkezi’nde barınan binlerce mülteci, izafi güvenliğe kavuşmuş olmalarına karşın açlık, eğitime hudutlu erişim ve yetersiz temel hizmetler üzere önemli zorluklarla karşı karşıya kalmaya devam ediyor.
Sudan’da 15 Nisan 2023’te ordu ile Süratli Dayanak Kuvvetleri (HDK) ortasında başlayan çatışmalar, dünyanın en büyük insani krizlerinden birine yol açtı.
Çatışmalar nedeniyle 11 milyonu aşkın kişi ülke içinde yerinden edilirken, 4 milyona yakın kişi de komşu ülkelere sığınmak zorunda kaldı.
Bunların bir kısmı da 2011’de Sudan’dan ayrılarak bağımsızlığını kazanan Güney Sudan’a geçti.
Güney Sudan’ın kuzeyindeki Üst Nil eyaletinin Renk kentinde Sudan’dan gelen mülteciler için kurulan “Renk Süreksiz Merkezi”nde binlerce aile kalıyor.
Gıda ve su eksikliği ile eğitim sorunu
Çoğu bayan ve çocuklardan oluşan aileler, güvensizlik, besin ve su eksikliği ve eğitime erişimin zorluğundan muzdarip.
Sudan’daki çatışmalardan kaçıp Güney Sudan’a ulaşan ve Renk Süreksiz Merkezi’nde bulunan Najah el-Fadl, Israhak Yusuf ve Fathina Abdurrahman, AA muhabirine, kampta yaşadıkları zorlukları anlattı.
Eşini çatışmalarda kaybettiğini belirten Fadl, 35 yaşında dört çocuk annesi olarak yine hayatını kurmaya çalıştığını söyledi.
Fadl, “Çocuklarımın hayatını kurtarmak için Sudan’dan ayrıldım. İnsansız hava araçları vardı ve askerler meskenlere giriyordu. Artık orası inançlı değildi.” dedi.
Aralık 2023’te gebeyken tehlikeli bir seyahatin akabinde, yanında sadece küçük bir çantayla Güney Sudan’a ulaştığını aktaran Fadl, Renk biraz inançlı olsa da burada günlük ömrün daima bir çaba olduğunu vurguladı.
Fadl, “Burada durum inançlı ancak hayat çok sıkıntı. Birçok iç sıkıntıyla karşı karşıyayız.” diye konuştu.
En acil sıkıntılardan birinin eğitime erişim eksikliği olduğuna dikkati çeken Najah el-Fadl, çocuklarının Renk’e geldiklerinden bu yana okula gidemediğini lisana getirdi.
Fadl, “Burada onlar için okul yok. Çocuklar çok güç durumda. En azından alt sınıflar için bir okul olsa bile yardımcı olurdu.” sözlerini kullandı.
“Bir şey bulursam yeriz, bulamazsam aç kalırız”
Yakındaki eğitim alanlarının ya çok kalabalık ya da karşılanamayacak kadar değerli olduğunu anlatan Fadl, lokal bir restoranda uzun saatler çalıştığını, cüzi fiyatlar kazandığını ve bazen artan yemekleri meskene götürdüğünü söyledi.
Fadl, “Bu formda hayatta kalıyorum. Bir şey bulursam yeriz, bulamazsam aç kalırız. En azından burada güvenlik var. Hayattayız.” biçiminde konuştu.
Eşinin vefatından sonra, ailesinin tüm sorumluluğunu tek başına üstlendiğini aktaran Fadl, şunları kaydetti:
“Artık her şey annenin üzerinde. Çocukların yiyeceğe, kıyafete ve okula gereksinimi var. Tek bir kişi her şeyi yapamaz. Sudan’da düzgün konutlarımız, elektriğimiz ve okullarımız vardı. Artık çok güç şartlarda yaşıyoruz.”
“Kötü şartlar sıhhat risklerini artırıyor”
İki çocuk annesi Yusuf (35) da Sudan’ın orta kesitlerindeki Cezira eyaletinin merkezi Vad Medeni’den buraya birinci olarak 2023’te geldiğini, burada bir hafta kaldıktan sonra çocuğunun hastalanması sebebiyle Sudan’a geri döndüğünü lisana getirdi.
Çocuğuna açlık ve iştahsızlıktan kaynaklanan ağır akut yetersiz beslenme teşhisi konduğunu anlatan Yusuf, Renk’e tekrar döndüklerini, çocuğunun bir beslenme merkezinde tedaviye erişebildiğini ve güzelleştiğini belirtti.
Yusuf, “Bazen günde yalnızca bir öğün yemek yiyoruz. Bazen hiç yiyecek olmuyor ve çocuklarıma süt veriyorum.” dedi.
Geçimini sağlamak için kek yapıp satarak küçük bir gelir elde ettiğinin altını çizen Yusuf, “İşimi büyütmek ve ailemi daha uygun geçindirmek için nakit dayanağa gereksinimim var.” diye konuştu.
Suya erişim ve sanitasyon konusunda problemler yaşadıklarını vurgulayan Yusuf, berbat şartların sıhhat risklerini artırdığını kelamlarına ekledi.
“Kendimizi destekleyebileceğimiz yollar istiyoruz”
Fathina Abdurrahman (57) ise 2023’te Sudan’dan tek başına Renk’e geldiğini, çocuklarının bir kısmının Kenya’ya gittiğini, birçok kişi üzere burada kısa mühlet kalacağını düşündüğünü söyledi.
Abdurrahman, “Buraya geldiğimde bunun bir yahut iki gün kalacağımız süreksiz bir yer olduğu söylendi.” tabirini kullandı.
İnsani yardım kuruluşlarının dayanağını takdir eden Abdurrahman, bunun artan gereksinimleri karşılamak için kâfi olmadığını belirtti.
Abdurrahman, “Kuruluşlara, bilhassa yetersiz beslenen çocuklara yardım ettikleri için teşekkür ediyoruz. Lakin hayat hala çok güç.” formunda konuştu.
Geçim kaynakları için mesleksel eğitim yahut küçük iş fırsatları üzere takviyeler talep eden Abdurrahman, “Kendimizi destekleyebileceğimiz yollar istiyoruz.” dedi.
Abdurrahman, şöyle devam etti:
“Sudan halkına ve hükümetine mesajım, barışı sağlamaları ve bizim konutumuza dönebilmemiz. Çok acı çektik. Çocuklarımız okulsuz çok sıkıntı durumda. Onların eğitim almasına yardımcı olursanız, her şey değişir.”
