Türk ilim, kültür ve sanat dünyasının mümtaz şahsiyetlerinden merhum koleksiyoner Ahmet Süheyl Ünver’in vefatının 40. yılı hasebiyle hazırlanan “Mazimizin Bekçisi A. Süheyl Ünver Sergisi” ziyarete açıldı.
Türkiye Yazma Eserler Kurumu (TÜYEK) Başkanlığınca Rami Kütüphanesi’ndeki TÜYEK Stant Koridoru’nda açılan stantta usta ismin arşivinden özel notlar, sanat yapıtları ve koleksiyonundan nadide örneklere yer verildi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, açılışta yaptığı konuşmada, Ünver’in kültür ve medeniyet hafızasının en değerli isimlerinden olduğunu, hekimliğinin yanı sıra tarihçi ve sanatçı kimliğiyle de tarihte iz bıraktığını söyledi.
Serginin Süheyl Ünver’in eşsiz mirasını gün yüzüne çıkardığına işaret eden Ersoy, “Bir milletin asıl gücü, sahip olduğu maddi imkanlardan çok, hafızasının derinliğinde ve bu hafızayı müdafaa iradesinde gizlidir. Ecdadımızın asırlar boyunca kaleme aldığı yazma yapıtlarımız, ilmin, hikmetin, estetiğin ve medeniyet tasavvurumuzun en berrak tezahürüdür. Bu büyük mirasın korunması, ihyası ve gelecek jenerasyonlara aktarılması, hepimiz için tarihi bir sorumluluktur.” dedi.
Bakan Ersoy, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde bu sorumluluğu büyük hassasiyet, kararlılık ve güçlü iradeyle üstlendiklerini vurgulayarak, şunları kaydetti:
“Bugün bu sorumluluğu en güçlü formda yerine getiren kurumlardan biri olan TÜYEK, 784 bini aşkın yazma ve ender matbu yapıtıyla sırf ülkemizin değil dünyanın en büyük yazma eser hazinelerinden birini de yönetmektedir. TÜYEK tarafından hayata geçirilen ‘www.yek.gov.tr’ portalı, 640 bin yapıtın künye bilgisi ve 483 bin 600 yazmanın dijital manzarasıyla dünyanın en kapsamlı yazma eser platformu pozisyonundadır. Bu platform, gerek halkımız gerekse araştırmacılarımız nezdinde büyük bir ilgiyle karşılanmaktadır. TÜYEK’in dijital külliyatına kayıtlı bireylerin sayısı 27 bine yaklaşırken ziyaretçi sayısı ise 1 milyon 155 bine ulaşmıştır. Sitedeki yapıtların görüntülenmesi, 5 milyonun üzerinde rekor sayılara ulaşmıştır.
13 milyonu aşan toplam sayfa görüntüleme sayılarıyla kültürel mirasımızın global ölçekte ilgi gördüğünün en güçlü göstergesidir.”
“Süheyl Ünver, tıpkı vakitte bir hafıza mimarıdır”
Bakan Ersoy, standın ömrünü unutmamak ve unutturmamak mefkuresine adayan büyük tıp ve kültür insanı Ünver’in öyküsünü anlattığını söyledi.
“Süheyl Ünver Hocamız, sadece bir doktor ya da akademisyen değil birebir vakitte bir hafıza mimarıdır.” diyen Ersoy, şöyle konuştu:
“Küçük yaşlardan itibaren gördüğü, duyduğu, öğrendiği her şeyi kayıt altına almış, notları, çizimleri, evrakları ve arşiviyle adeta yaşayan bir kültür atlası oluşturmuştur. Değerli hocamız, 1974 yılında şahsi arşivinin 1800’e yakın defterini, 1250 belgesini, 108 şahsi eşyasını, 63 levhasını, Hoca Ali İstek Bey’e dair 155 belgeden oluşan hatırı sayılır bir kısmı Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi’ne bağışlamıştır.”
Ersoy, külliyatın sadece arşiv değil bir medeniyetin nabzını tutan eşsiz kaynak sunduğunu vurgulayarak, “Şehir hafızasından sanat tarihine, folklordan tıp tarihine kadar uzanan bu geniş birikim, onun ne derece ileri görüşlü bir ilim insanı olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bugün dijital arşivleri, bilgi idaresini ve kültürel mirasın korunmasını konuştuğumuz bir çağda onun bundan neredeyse bir asır evvel ortaya koyduğu yaklaşım, bizlere ilham vermeye devam etmektedir.” değerlendirmesinde bulundu.
Ord. Prof. Dr. Ünver’in 2016’da Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödüllerinden Vefa Ödülü’ne layık görüldüğünü söyleyen Ersoy, “Bizler, üstadımızın ‘Mazisine sahip çıkan, istikbaline istikamet verir’ düsturuyla hareket ediyoruz. Kuşaklar ve devranlar ortasında ilim, irfan, estetik köprüleri kurmak gayesiyle ortaya koyduğu maksatlar, bugün de ehemmiyetini korumaktadır.” dedi.
Sergi vesilesiyle Ünver’in temsil ettiği ilim, estetik ve vefa anlayışını da tekrar hatırladıklarını vurgulayan Ersoy, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Bu büyük kültür beşerinin anısına yapacağımız faaliyetler, bu stant ile hudutlu olmayacak. Stant mühletince değerli hocamızı yakından tanıyan uzman konukların, talebelerinin ve dostlarının anılarıyla programlar düzenleyeceğiz. Değerli hocamız ismine hazırladığımız özel kitabımızı da 2 ay içerisinde yayımlamış olacağız. Bunun yanında klâsik Türk sanatları sanatkarı ve 2022 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görülen Gülbün Mesara Hanımefendi’nin hazırladığı birtakım eserler de kurumumuz tarafından yayımlanacak. Bu yapıtların ortasında bu sene vefatının 50. yılı olan hattat Necmettin Okyay ile ilgili defter, notlar ve evrakı da yer almaktadır. Standın hazırlanmasında emeği geçen TÜYEK başta olmak üzere tüm çalışma arkadaşlarımıza şükranlarımı sunuyorum.”
Bakan Mehmet Nuri Ersoy, Ünver’in vefatının 40. yılı münasebetiyle yürütülen faaliyetlerin Türkiye’nin önde gelen Süheyl Ünver uzmanlarından Gülbün Mesara, Beşir Ayvazoğlu, Semih İrteş ve Işık Taviloğlu’ndan oluşan Danışma Kurulu ile planlandığını lisana getirdi.
“Kültüre emek verenler, ortadan yıllar geçse de hatırlanır”
TÜYEK Başkanı Coşkun Yılmaz da yaptığı konuşmada, vefa maksadıyla düzenlenen standın ismindeki “mazimizin bekçisi” tabirinin müellif Ahmet Hamdi Tanpınar’a ilişkin olduğunu söyledi.
Kültür ve medeniyete hizmet edenlerin unutulmadığını belirten Yılmaz, güç vakitlerde bile inancını ve bedellerini merkeze alarak kültüre efsanevi çabayla emek verenlerin, ortadan uzun yıllar geçse de vefa ve hürmet sahibi bireyler tarafından hep anılarak değerlerinin bilineceğini söz etti.
Yılmaz, Süheyl Ünver ve devir arkadaşlarının o yılların siyasi kaideleri dikkate alınarak kıymetlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:
“Süheyl Ünver’i periyoduyla birlikte mukayese ettiğimizde, bugün bir data olarak baktığımız sayıların aslında kat kat ilerisinde olduğunu anlarız. Süheyl Ünver üzere toplumun her devrinde herkesten hürmet gören bir isme en büyük vefayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan göstermiştir. Belediye başkanlığı devrinde birinci kez onun yapıtları önemli külliyatlar ve estetik bir anlayışla ve hiçbir maliyetten kaçınılmayarak hazırlanmıştır.”
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a kültürel mirasa verdiği dayanaktan ötürü teşekkür eden Yılmaz, “Çünkü şaşaası, cafcafı olmayan, müşterisi göklere sığmayan bir alana, işin ruhuna, kimliğine, pahasına, kalıcılığına, ehemmiyet vererek iştirak ediyorsunuz. Başta Rami Kütüphanesi’ndeki onarım laboratuvarımız olmak üzere inanıyorum ki kurumun tarihi yazılırken size çok istisnai bir sayfa açılacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.
İstanbul Vali Yardımcısı Ahmet Süheyl Üçer ile AK Parti İstanbul Milletvekili ve MKYK Üyesi Sevan Sıvacıoğlu da Ünver ile ilgili his ve kanılarını lisana getirdi.
Açılışa siyaset, kültür ve sanat dünyasından çok sayıda davetli katıldı. Bakan Ersoy ve beraberindekiler, açılışın akabinde sergiyi gezerek yetkililerden bilgi aldı.
Sergiyle tıp tarihi, tezhip, çizgi ve kitap sanatları üzere pek çok farklı disiplinde kıymetli eserler bırakan Ünver’in mirasının gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor. Süheyl Ünver’in çok taraflı sanatçı ve bilim insanı kimliğini gözler önüne seren stant, medeniyet mirasının korunmasına adanmış bir ömrün izlerini takip etme imkanı sunuyor.
