AYDIN HASAN / ANKARA – EOKA terör örgütünün kuruluş yıl dönümü nedeniyle geçen yıl 1 Nisan’da Güney Kıbrıs Rum İdaresi (GKRY) ve Yunanistan’da iletiler yayınlanmış ve etkinlikler düzenlenmişti. Bu yıl da EOKA’nın kuruluşunun 71. yıl dönümü nedeniyle hem Yunanistan’da hem de GKRY de etkinlikler düzenlendi.
Yunanistan Eğitim Bakanlığı’nın 2025’te aldığı karar doğrultusunda okullarda “1 Nisan EOKA Günü” resmi olarak kutlandı. GKRY Lideri Nikos Hristodulidis, Lefkoşa’daki anma ayini ve çelenk koyma merasimine katıldı. Hristodulidis, örgütün “mücadelesinin” yeni jenerasyonlara aktarılmasının zarurî olduğunu savunarak “EOKA ile gurur duyuyorum” dedi.
Türklere saldırı
1 Nisan’da öğlen saatlerinde, KKTC temas çizgisi bitişiğinde yer alan Yiğitler Burcu Parkı’na, orta bölge içerisinde yer alan ve Birleşmiş Milletler Barış Gücü (MBG) sorumluluğunda olan Markou Drakou Caddesi’ndeki 15 saldırgan tarafından patlayıcı husus ve taş atıldı. Birebir bölgede geçmişte de olayların çıkmasına karşın BMBG ve GKRY tarafından tedbir alınmaması dikkat çekti. Bölgede bulunan Türk askerinin parka gelmesi ve KKTC polisinin önlem alması üzerine ortalarında maskeli şahısların de bulunduğu kümeler, hudut sınırından uzaklaşarak kaçtı.
Saldırıların gerisinde ELAM ile irtibatlı çok sağcı kümelerin olduğu bedellendiriliyor.
ELAM oy oranını artırdı
Aşırı sağcı ELAM (Ulusal Halk Cephesi), ideolojik kökenleri ve savunduğu kıymetler açısından EOKA’nın siyasi uzantısı ve mirasçısı olarak görülüyor. ELAM, 2024’te yapılan Avrupa Parlamentosu seçimlerinde Kıbrıs’ın dördüncü partisi oldu. 56 koltuklu Rum Meclisi’nde üç milletvekili var.
ELAM’ın, Yunanistan’daki neo-Nazi eğilimli Altın Şafak (Hrisi Avgi) partisiyle yakın bağları bulunuyor. EOKA sembollerinin kullanılması, hudut sınırında provokatif hareketler yapılması, EOKA’ya ait müze açılması, bir örgüt dirilişinden daha çok ideolojik ve sembolik bir canlanma gayretine işaret ediyor. Bu hareketlerin düşük yoğunluklu ve hudutlu kümeler tarafından yürütüldüğü gözleniyor. Şiddete yönelen radikal eğilimlerin görünürlük kazandığı da bedellendiriliyor.
2008’de kurulan ve Kilisenin açık takviyesi ile güçlenen ELAM, lise çağlarındaki gençleri gaye alıyor. EOKA ile ELAM ortasında çok güçlü bir bağ olduğu bedellendiriliyor. Türklere karşı son yıllarda nefret kabahati niteliğindeki olaylarda artış dikkat çekiyor.
Rumları da katletti
Terör örgütü EOKA, yalnızca İngilizlere ve Türklere yönelik harekette bulunmadı. Terör örgütünün maksadında Rumlar da yer aldı. EOKA’nın katlettiği 203 Rum ortasında 13 yaşında bir kız çocuğu, Mesoyi köyünde katledilen iki genç, 32 yaşındaki bir öteki Rum bayan da yer alıyor. Bu kurbanların birçok EOKA’ya karşı oldukları, hatta komünist oldukları gerekçesiyle katledildi. Yüzleri maskeli EOKA mensupları, bazen kahvehanelerde bazen sokakta insanları infaz etti. EOKA’nın insan kaynağı Kilise ise bu katliamları daima destekledi. EOKA ataklarından yaralı kurtulan 288 Rum da bulunuyor. EOKA’nın katlettiği İngiliz sayısı ise 104.
İki başka periyodu var
“Enosis” olarak söz edilen Kıbrıs’ın Yunanistan’a ilhakını hedefleyen EOKA, iki farklı devirde varlık gösterdi. Birinci devrinde, Kıbrıs’ta 1 Nisan 1955’te silahlı aksiyonlarına başladı. Örgüt, Mart 1959’da lağvedildi. EOKA-B, örgütün devamı olarak 1971 yılında Georgios Grivas tarafından Makarios idaresine karşı kuruldı. 1974 yılındaki Kıbrıs Barış Harekâtı ve sonrasında Yunanistan’daki askeri cuntanın çöküşüyle birlikte kapatıldı. Tarihin katliam dolu lekeli sayfalarına geçmiş görünen EOKA’nın ruhu, bugün hem Kıbrıs hem de Yunanistan’da yaşatılmaya çalışılıyor.
Avrupa cesaretlendiriyor
Avrupa Parlamentosu (AP) Başkanı Roberta Metsola, EOKA’nın kuruluşunun yıl dönümü için yayımladığı iletide, EOKA’nın aksiyonlarından “kahramanlık” olarak bahsetti ve terör örgütü üyelerinin “cesaret ve fedakarlık” gösterdiklerini argüman etti. Metsola AP’de EOKA ile ilgili bir aktifliğe de izin vermişti. Avrupa Birliği (AB) Kurulu Lideri Ursula von der Leyen, Kıbrıs Devir Başkanlığı Açılış Töreni’nde yaptığı konuşmada, “Burada yapay zeka yenilikçileri yarının teknolojilerini Bizans kiliselerinin gölgesinde inşa ediyorlar” dedi. KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman, bu açıklamalara, “Sayın Metsola ‘büyük bir coşkuyla’ EOKA’nın kuruluş yıl dönümünü kutlarken, bu örgütün Kıbrıslı Türkler için ne mana söz ettiğini bilmiyor muydu? Sayın Ursula von der Leyen, bu Ada’nın Bizans kiliselerinden ibaret olduğunu mu sanıyordu?” sözleri ile reaksiyon gösterdi.
AKEL’DEN REAKSİYON: Grivas’ı aklama eforunu kınıyoruz
Kıbrıs’ta faaliyet gösteren komünist çizgideki AKEL Partisi, 25 Ocak’ta “Grivas’ı aklamaya yönelik çabayı kınıyoruz” başlıklı bir açıklamada bulundu. Açıklamada, “Her yıl tıpkı gün birebir sahneye şahit oluyoruz. DİSİ liderliği ile ELAM ve Hristodulidis hükümetinin temsilcileri el ele vererek EOKA B’nin lideri Grivas’ı yüceltiyorlar. Onlar ülkemizin tarihini ne kadar çarpıtmaya çalışırlarsa çalışsınlar, 1974’te yurdumuza ve halkımıza karşı işlenen ihaneti saklayamazlar” denildi.
Provokasyon endişesi
Kıbrıs’taki gelişmeler, devlet üniteleri tarafından dikkatli bir biçimde takip edilerek tahlili yapılıyor. EOKA taraftarı kümelerin Rum Ulusal Muhafız Ordusu’na sızması ve büyük bir provokasyona girişmeleri ihtimali tehlikeli bir gelişme olarak görülüyor.
Motosikletli çete
Güney Kıbrıs’ta çok sağcı İsaak-Solomou’yu Anma İnisiyatifi, her yıl Ağustos ayında motosikletli hareketler düzenliyor. Küme, 2025’te de kapılarda yaptığı hareketler ile Kuzey Kıbrıs’tan güney Kıbrıs’a geçişi engelledi. İnisiyatifin gayretleri ile Ağustos 2025’te Tasos İsaak ve Solomos Solomu için bir anıtın açılışı yapıldı. 2023’te maskeli birtakım çok sağcı kümeler, Limasol’da yabancılara ilişkin iş yerleri ile İbrahimiye Camii ve Larnaka’daki Köprülü Hacı İbrahim Ağa Mescidine akında bulunmuşlardı.
