Bulgaristan’ın başşehri Sofya’da, Avrupa’nın son toplama kampı olan Belene’nin son tutsaklarının bugüne kadar pek bilinmeyen öykülerini bahis alan “Belene Toplama Kampının Son Tutsakları” isimli belgesel sinemasının galası yapıldı.
Sofya’da bir sinema salonunda düzenlenen gösterime, Türkiye’nin Sofya Büyükelçisi Mehmet Sait Uyanık, Bulgaristan Başbakanı Andrey Gyurov, Ulaştırma ve Haberleşme Bakanı Korman İsmailov, Enerji Bakanı Traycho Traykov, Bulgaristan Eğitim ve Bilim Bakanı Sergey Ignatov, milletvekilleri, belgesel takımı ve sinemaseverler katıldı.
Filmin prodüktörlüğünü üstlenen Yeni Bulgar Üniversitesinin Rektörü Prof. Plamen Doynov, açılışta yaptığı konuşmada, “Bu sineması, bugün hudutlarla ayrılmış olsalar da daha şanlı bir manada birlikte kalmaya devam eden, kendileri ve kendi gerçekleri üzerine düşünen Bulgarlar ve Türklerin ortak bir uğraşı olarak görüyorum.” dedi.
Büyükelçi Uyanık da Yeni Bulgar Üniversitesini, üretim takımını ve sinemada yer alan tüm mağdurları tebrik ederek, “Komünist rejim periyodunda Bulgaristan Türklerinin yaşamış oldukları acıları, mağduriyetleri, baskı ve zulmü birinci ağızdan dinleme fırsatı bulduk. Bugün geldiğimiz noktada, böylesine değerli bir ortak hafıza çalışmasının yapılmasını çok değerli buluyoruz.” diye konuştu.
Filmin yönetmeni Dimitar Kotsev-Shosho, AA muhabirine, çekimlerin 1 hafta lakin hazırlık devrinin 2 yıldan fazla bir vakit sürdüğünü belirtti.
Kotsev-Shosho, sinemanın en büyük zorluğunun 40 farklı öyküyü tek bir bütün haline getirmek olduğunu anlatarak, “Filmin her bir karakteri, başlı başına bir sinema olabilecek kadar derin ve özgün. Lakin 40 farklı sinema çekmek mümkün değildi, bir tane yapmamız gerekiyordu. Bu sinema, komünist rejimin Türk kökenli Bulgaristan vatandaşlarına karşı işlediği hataların boyutlarını göstermeliydi.” sözlerini kullandı.
Belgeselin senaristi Hristo Hristov ise sinema için en değerli hazırlığın mevzuya dair yapılan kapsamlı araştırmalar ve röportajlar olduğuna işaret ederek, “Bu beşerlerle konuşmaya başladığımda, aslında Bulgar toplumunun bu öyküyü bilmediğini fark ettim. Bu, bir trajedinin, büyük acıların ve ıstırabın öyküsüydü ve onların anlattıkları beni derinden etkiledi.” formunda konuştu.
Film için 40’tan fazla röportaj yaptığını lisana getiren Hristov, şöyle devam etti:
“Erkekler yaşadıkları açlık, aşağılanma ve zorlukları anlatıyorlardı. Lakin bizim için en büyük dram, ailelerinin yaşadıklarıydı. O bayanlar ve çocuklar yalnız kalmış, büsbütün yazgının insafına terk edilmişlerdi. Para ve imkan yoktu. Bu sahiden vahim bir trajediydi. Belene’ye eşlerini görmeye gittiklerinde onlara ‘görüşme yok’ denilmesi ise farklı bir dramdı.”
Sivil toplum kuruluşu Bilgi Erişim Programı’nın Yöneticisi Aleksandar Kashımov, sinemadan çok etkilendiğini vurgulayarak, “Bu insanların yaşadığı acılara ve verdikleri çabaya derinden empati duyuyorum.” dedi.
Bilgi Erişim Programı olarak komünist rejim devrinde Türklere karşı işlenen kabahatlere ait dokümanlara ulaşmak için ellerinden geleni yaptıklarını aktaran Kashımov, “Yasaları kullanarak savcılıktan daha fazla bilgi edinmeye ve sorumluları ortaya çıkarmaya çalışıyoruz. Lakin savcılık bu hususta rastgele bir karşılık vermek yerine bilgi taleplerini reddediyor. Ayrıyeten, yok edilen dokümanlara dair elimizde ispatlar bulunuyor, bu da çok önemli ve kaygı verici bir durum.” diye konuştu.
Kashımov, sinemanın bir son değil, bilakis bir başlangıç olduğunu vurgulayarak, “Bulgaristan, halkının haklarını ve özgürlüklerini garanti altına alabileceğini göstermek zorundadır.” sözlerini kullandı.
Filmde yer alan mağdurlardan Ahmet ?lpay ise sineması izlerken gözyaşlarını tutamadığını söyleyerek, “Çekimler sırasında Belene’de bulunurken biz geçmişi hatırladık ve hatırlamakla kalmadık, orada yaşamış olduğumuz acıları tekrar tekrar yaşadık.” formunda konuştu.
Alpay, bu belgeselin kendileri için bir davet niteliği taşıdığını kaydederek, “Bize bu acıları yaşatanların hukuk önünde hesap vermeleri gerektiğine inanıyoruz. Bu istikamette 30 yılı aşkın bir müddettir tüzel çaba veriyoruz ve vermeye de devam edeceğiz. Adaletin yerini bulmasını istiyoruz” dedi.
