Trafikten okullara, okullardan futbol alanlarına kadar şiddet manzaraları artarak devam ediyor. Derbinin akabinde geriye kalanlar ‘camdan atılan televizyonlar’ ve ‘yaralama olayları’ oldu.
Toplumda yaşanan bu ‘sinir harbi’ni Psikolog-Sosyolog Serap Duygulu’ya sorduk.
Duygulu, yaşanılan olayların ‘abartılı tepkiler’ olarak değerlendirilemeyeceğini belirterek, “Hafta sonu oynanan derbi müsabakasının akabinde gündeme düşen imajlar, bize bir kere daha şunu hatırlattı: Bu problem artık yalnızca futbol değil. Yaralama olayları, konut eşyalarına ziyan verme, televizyon kırmalar, mobilyalara yönelen öfke… Bunlar bir maç sonucuna verilen ‘abartılı tepkiler’ olarak geçiştirilemez. Zira burada gördüğümüz şey, skorla hudutlu bir hayal kırıklığı değil; çok daha derinde biriken hislerin denetimsiz bir formda dışa vurumudur” diye konuştu.
Psikolog-Sosyolog Serap Hisli
“BASTIRILMIŞ HİSLER İNANÇLI GÖRÜLEN ALANDA ORTAYA ÇIKAR”
Günlük hayatın içerisinde yaşanılan hislerin biriktirildiğini söz eden Serap Hisli, “İnsan, günlük hayatında birçok hissini bastırarak yaşar. Öfkesini yutar, hayal kırıklığını erteler, değersizlik hissini görmezden gelir. Lakin bu hisler ortadan kaybolmaz; birikir. Ve birçok vakit en beklenmedik anda, en inançlı görülen alanda ortaya çıkar” dedi.
Taraftarlığın bir kimlik olarak değerlendirildiğini söyleyen Hisli “Futbol, tam da bu nedenle güçlü bir boşaltım alanına dönüşür. Zira futbol yalnızca bir oyun değildir; bir kimliktir, bir aidiyettir, bir ‘biz’ duygusudur. Kadro kaybettiğinde kişi yalnızca bir maçı kaybetmez; kendini kaybetmiş üzere hissedebilir. Bu noktada ortaya çıkan reaksiyon artık rasyonel değil, büsbütün duygusaldır” tabirlerini kullandı.
“TELEVİZYON KIRMAK KENDİ İÇİNDEKİ ÇARESİZLİĞE YÖNELİK BİR TEPKİDİR”
Ortaya çıkan şiddet imgelerini kıymetlendiren Hisli “Televizyon kırmak ya da eşyaya ziyan vermek ise birden fazla vakit dış dünyaya değil, kişinin kendi içindeki çaresizliğe yönelmiş bir yansıdır. Denetim edemediği hislerini, denetim edebildiği objeler üzerinden tabir etmeye çalışır. Bu bir güç gösterisi değil; tam tersine, denetim kaybının en görünür halidir” diye konuştu.
“BİREY KENDİ HİSSİYLE HAREKET ETMEZ GÖRDÜĞÜNDEN ETKİLENİR”
Şiddetin özendirici bir öge olduğuna vurgu yapan Hisli, “Toplumsal boyut ise daha düşündürücüdür. Şiddetin giderek olağanlaştığı, öfkenin bir söz biçimi olarak kabul gördüğü bir kültürde bu tıp davranışlar süratle yaygınlaşır. Zira birey sırf kendi hissiyle hareket etmez; gördüğünden öğrenir. ‘Başkaları da bu türlü reaksiyon veriyor’ fikri, sonları aşağı çeker” dedi.
“İNSANLAR YALNIZCA HİSSETMİYOR BİREBİR VAKİTTE SERGİLİYOR”
Mahremiyet ihlaline de vurgu yapan Psikolog-Sosyolog Hisli, “Ancak tahminen de en çarpıcı nokta, bu anların kaydedilip paylaşılmasıdır. Evvelden mahrem olan, kişinin en denetimsiz ve en kırılgan olduğu anlar artık milyonların önüne, birçok vakit kişinin kendi isteğiyle sunuluyor. Bu durum, hislerin yaşanma biçiminin değiştiğini gösteriyor. Artık beşerler yalnızca hissetmiyor; birebir vakitte hissettiklerini sergiliyor” tabirlerini kullandı.
“ÖFKE PERFORMANSA DÖNÜŞMÜŞ DURUMDA”
Görünürlük dileğinin sağduyunun önüne geçtiğini belirten Hisli, “Öfke bile bir performansa dönüşmüş durumda. Kırılan televizyon bir obje olmaktan çıkıyor, bir sahneye dönüşüyor. Ve kişi o sahnede görünür olmayı tercih ediyor. Dijital çağda görünürlük dileği, birçok vakit sağduyunun önüne geçiyor. ‘Ne hissediyorum?’ sorusunun yerini ‘Nasıl görünürüm?’ sorusu alıyor. Bu da en ağır, en denetimsiz hislerin bile filtrelenmeden paylaşılmasına neden oluyor” dedi.
Şiddet olaylarının olağanlaşmasına dikkat çeken Hisli “Buradaki asıl risk ise şu: Bu imgeler yayıldıkça, emsal hisleri yaşayan öteki beşerler için bir olağanlaşma tabanı oluşuyor. Şiddet, öfke ve denetim kaybı, giderek daha kabul edilebilir hale geliyor. Sonuç olarak kırılan yalnızca televizyonlar değil. Hudutlar kırılıyor, duygusal istikrar kırılıyor, toplumsal eşikler kırılıyor. Ve tahminen de en çok üzerinde durmamız gereken soru şu: Biz hakikaten neye bu kadar öfkeleniyoruz?” kelamlarıyla noktaladı.
26 Nisan’daki G.Saray-F.Bahçe derbisinin akabinde Antalya’da yaşanan yaralama olayı
Orçun Ak
